د روغتیا نړۍوال سازمان: د نړۍ د نفوسو نیمایي خلک د شري په ناروغۍ د اخته کېدو سره مخامخ دي

د طالبانو تر واک لاندې د افغانستان برېښنا شرکت کې سرچینو زیاته کړه، که څه هم طالبانو د برېښنا د پرچاوي خبره کړې ده؛ خو سرچینې تاییدوي، چې د برېښنا د نه شتون له امله په ولایتونو په مکمل ټول برېښنا قطع شوې ده.

سرچینې زیاتوي تر اوسه د برېښنا د قطع کېدو علت هېڅ روښانه نه دی.

ازبکستان برېښنا په داسې حال کې قطع کوي، چې څو ورځې وړاندې د طالبانو تر واک لاندې د برېښنا شرکت وویل، چې دغه هېواد ته یې د برېښنا ټول قرضونه ادا کړي دي.

د افغانستان برېښنا ریاست له خوا په خپره شوې خبرتیا کې راغلي، چې د سلواغې په ۳۰مه ازبکستان پر افغانستان ۵۰ سلنه وارداتي برېښنا کمه کړې ده.

دوی زیاتوي؛ د پلازمینې کابل سربېره د خلم او خنجان سب سټېشنونو ترڅنګ د سمنګان، پروان، کاپیسا، پنجشیر، ننګرهار، لغمان، غزني، میدان وردګ، لوګر، پکتیا او خوست ولایتونو کې برېښنا پرچاوۍ ډېرې شوي دي.

افغانستان تر ډېره پر وارداتي برېښنا تکیه کوي او د برېښنا ډېره برخه له ازبکستان او تاجکستان څخه واردوي.

نوموړي ویلي، چې الجزایر د خپل پرېکړه لیک د مسودې د چمتو کولو لپاره په ښه نیت بحثونه تنظیم کړل؛ مګر امریکا د دغه پرېکړه لیک په ویټو کولو سره وویل، چې مسوده خطرناکه ده ځکه چې دا به د روانو خبرو اترو خنډ شي.

د روسیې استازی زیاتوي، چې په حقیقت کې واشنګټن پر دې ټینګار کوي، چې امنیت شورا دې د امریکا په پلانونو کې لاسوهنه ونه کړي.

په ملګرو ملتونو کې د امریکا دایمي استازې لینډا توماس ګرینفیلډ ویلي، چې د اوربند د پرېکړه لیک تصویبول به د اوسنیو خبرو اترو پر وړاندې خنډ شي.

هغې وویل: "د امنیت شورا هر اقدام باید د دې خبرو اترو سره سم وي، نه د دوی خنډ."

د دې پرېکړه لیک لومړنۍ مسوده د الجزایر له خوا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ته وړاندې شوې وه.

نوموړي افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې د سولې په خبرو کې د افغانستان د نفوذ د کمولو لپاره قطر په دغه هېواد کې د افغاستان د جمهوري دولت سفیر په مرموز ډول هم وواژه.

ستانکزی وايي، چې له سقوط څخه څو میاشتې وړاندې د خېبر پښتونخوا په جمرود سیمه کې قطر د طالبانو محلي قوماندانو ته یو نیم میلیون ډالره د سیمه ییزې جګړې د پیاوړتیا په موخه ورکړې وې او له دې پېښې یوازې دوه اونۍ وروسته د ننګرهار په غازي امان الله خان مېنه کې څلور نیم میلیونه ډالر او شپاړلس لکه افغانۍ د امنیتي ځواکونو له خوا نیول شوې وې، چې د قطر په سفارت پورې اړوند وې او دوی هڅه کوله چې طالبانو ته یې انتقال کړي.

هغه زیاته کړه: " په دې دلیل د افغانستان ولسمشر دوه ځله د قطر سفیر له افغانستانه وایسته او د جمهوریت په اخرو ورځو کې ولسمشر غني له قطر سره ټولې اړیکې پرې کړې او دلیل یې دا و، چې قطر د سولې لپاره بې طرفه نه؛ بلکې طرف و".

ادریس ستانکزی زیاتوي، چې د افغانستان په جګړه کې د قطر په اړه پوره اسناد لري او په نېږدې راتلونکي کې به یې له نړۍوالو بنسټونو سره شریک کړي.

قطر یو له هغو هېوادونو څخه دی، چې د افغانستان د جمهوري دولت او طالبانو تر منځ یې د خبرو اترو لپاره د دوحې پروسه پیل کړه او طالبانو ته یې په دوحه کې دفتر ورکړ.

د دوحې پر پروسې نه یوازې دا چې د پخواني جمهوري دولت لوړ رتبه چارواکي نیوکه کوي، بلکې د یادې پروسې د نابشپړ پاتې کېدا په تړاو د امریکا چارواکو هم د پړې ګوته د بایډن حکومت ته نیولې ده.

دا درېیم ځل دی، چې متحده ایالات په غزه کې د اوربند لپاره د امنیت شورا پرېکړه لیک ویټو کوي.

په ملګرو ملتونو کې د امریکا دایمي استازې لینډا توماس ګرینفیلډ ویلي، چې د اوربند د پرېکړه لیک تصویبول به د اوسنیو خبرو اترو پر وړاندې خنډ شي.

هغې وویل: "د امنیت شورا هر اقدام باید د دې خبرو اترو سره سم وي، نه د دوی خنډ."

د دې پرېکړه لیک لومړنۍ مسوده د الجزایر له خوا د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ته وړاندې شوې وه.

د حماس د روغتیا وزارت چارواکي وايي، چې په دې موده کې ۶۹ زره او ۱۷۰ کسان ټپیان شوي هم دي.

د دغه وزارت د معلوماتو له مخې؛ په تېرو ۲۴ ساعتونو کې په غزه کې د اسرايیلي پوځ په بریدونو کې لږ تر لږه ۱۰۳ تنه وژل شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د رویټرز له خوا د دوشنبې په ورځ د لیدل شویو اسنادو له مخې؛ متحده ایالاتو د ملګرو ملتونو امنیت شورا ته په غزه کې د اوربند لپاره د یوې بدیلې مسودې وړاندیز کړې، چې "په غزه کې د لنډمهاله اوربند ملاتړ په ممکنه وضعیت کې کوي".

ډېپلوماټانو د یکشنبې ورځ رویټرز خبري اژانس ته ویلي وو، چې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا ښايي نن سې شنبې په ورځ د الجزایر په ابتکار د دغې شورا د ۱۵ غړو له خوا د اسراییل او حماس په جګړه کې د سمدستي بشري اوربند غوښتنه وکړي، امریکا داسې نښې نښانې ښودلي چې دغه غوښتنه به ویټو کړي.

واشنګټن د اسراییل او حماس جګړې په اړه د ملګرو ملتونو په هر اقدام کې د اوربند له کلمې سره مخالف کړی؛ خو اوس د متحده ایالاتو د مسودې متن هغه الفاظ تکراروي چې ولسمشر جوبایډن ویلي، چې تېره اونۍ یې د اسراییل له لومړي وزیر بنیامین نتنیاهو سره په خبرو کې کارولي وو.