په ننګرهار او غزني کې په ترافيکې پېښو کې ۸ کسانو ته مرګ ژوبله اوښتې

په دې اړه لا معلومات نه دي ورکول شوي، چې دوی څومره موده په زندان کې تېره کړې او نه يې هم د دې کسانو د تورونو جزيات روښانه کړي.

په خبرپاڼه کې راغلي دي چې «دغه سزا د سرپل ولایت د استیناف محکمې د رییس په لارښوونه» تطبیق شوې ده.

افغانستان کې بیا اعدام او په دورو وهل

طالبان چې د ۲۰۲۱ کال د اګسټ پر ۱۵ پر ټول افغانستان واکمن شول، په مختلفو ولایتونو کې یې فزیکي سزاګانې لکه دورو وهل، د لاسونو پرې کول او اعدامونه بيا پيل شول.

د پنجشنبې په ورځ طالبانو سترې محکمې په یوه تازه حکم کې اعلان وکړ، چې د دې ډلې د مشر هبت الله اخونزاده په امر یې د غزني په یوه لوبغالي کې دوه تنه د قتل په تور اعدام کړل.

عیني شاهدانو افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې طالبانو دغه دوه کسان د غزني په مرکز کې په یوه لوبغالي کې په ډزو وژلي دي.

نیوکګر څه وايي؟

د اعدام دغه حکم د بشري حقونو د بنسټونو له پراخو غبرګونونو سره مخامخ شوی دی.

ملګرو ملتونو د دغې کړنې مخالفت کړی او د بښنې نړیوال سازمان له طالبانو غوښتي، چې د اعدام سزا لغوه کړي او ټول اعدامونه ودروي.

دا سازمان د هر ډول اعدام سره مخالفت کوي دا ځکه چې د ژوند حق تر پښو لاندې کوي.

د بښنې نړیوال سازمان د طالبانو له لوري په عام محضر کې د خلکو اعدامول انساني کرامت ته سخت سپکاوی بللی دی.

د بشري حقونو سازمانونه هم وايي، چې د طالبانو تر واک لاندې ادارو کې د عادلانه محاکمې هېڅ اصول مراعات شوي نه دي.

د رواداري په نوم د بشري حقونو يوه سازمان په يوه څېړنيز راپور کې ويلي، چې د طالبانو په محکمو کې تبعيضي پرېکړې کېږي، تورن کسان شکنجه کېږي او په زور اعترافونه کېږي، د خپلواکۍ او بې پرېتوب نه شتون او د برایت له اصولو سرغړونه کېږي.

طالبان هم د خپل ځان او عامو خلکو د تورونو په وړاندې په دوه ګونی چلند تورن دي.

په تېرو دوو کلونو کې طالب چارواکي له غیر قانوني وژنو نیولې تر جنسي تېري او مالي فساد پورې له ګڼو تورونو سره مخ شوي؛ خو تر اوسه یې د هېڅ یو چارواکي محاکمه نه ده شوې.

د طالبانو صنعت او تجارت وزارت خپل اېکس لیکي، چې دغه پلاوی د ایران د چابهار بندر پر اسانتیاوو او وړتیاوو او د ټرانزېټ او صادراتو پر زیاتوالي له کوربه چارواکو سره خبرې کوي.

د طالبانو په خبره، دغه تخنیکي پلاوی ایران ته د ملا برادر د وروستي سفر خپلمنځي هوکړې هم تعقیبوي.

کابل ته د ایران د خرسان رضوي ولایت د اقتصادي چارو د همغګر ابوالفضل چمندي په مشرۍ د خصوصي او دولتي سکتور د غړو له سفر درې ورځې وروسته طالبان خپل پلاوی تهران ته لېږي.

طالبانو د ښاغلي چمندي له قوله ویلي و، دوی د دې معلوماتو د ترلاسولو لپاره افغانستان ته راغلي چې ایران ته د ملا برادر په سفر کې د شویو هوکړو له مخې څومره پرمختګ شوی دی.

د طالبانو په واکمنېدو سره د ایران او افغانستان ترمنځ ورځ تر بلې خپلمنځي سوداګرۍ او ټرانزېټي تجارت زیاتېږي.

نوموړي دا څرګندونې په هغه ویډیويي کلېپ کې کړې، چې ویل کېږي د شیرمحمد عباس ستانکزي څرګندونو ته په ځواب کې شوي.
عباس ستانکزي څو ورځې وړاندې د پخوانیو څرګندونو په دوام ویلي و چې، د نجونو زده‌کړې په نارینه او ښځینه‌و یو شان فرض دي او زیاته کړې یې وه، چې د علم له حاصلولو پرته د افغانستان پرمختګ ناشونی دی.

هغه دا رنګه ویلي و، چې د زده‌کړو دروازې دې د ټولو پر مخ پرانیستل شي.
خو د ښاغلي ستانکزي د وینا وروسته د طالبانو د لوړو زده‌کړو وزیر په توند غبرګون کې ویلي: دا د دې مانا لري، چې که د ښاروالۍ یو صفاکار راشي او په دیني مسایلو څرګندونې وکړي؛ نو خلک باید ورته ووایي چې ته یوازې د خپلې بېلچې سره کار لره او دغسې مسایل د دیني عالمانو او مشایخو کار دی.
که څه هم چې ندا محمد ندیم په دې اړه په زغرده د چا نوم نه دی اخیستی؛ خو انګېرنې دا دي چې ګواکې د نوموړي اشاره د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر وروستیو څرګندونو ته ځواب دی.
ندا محمد ندیم د طالبانو د ډلې مشر ملا هبت الله ته نږدې کس او تر نورو ټولو هغو سخت دریځه کس یادېږي.

هغه په دغو توندو خبرو د ګڼو هېوادونو له‌خوا په تور نوملړ کې راغلی او سخت بندیزونه هم پرې لګېدلي دي.
له هغه مهاله چې طالبان بیا په افغانستان کې واک ته رسېدلي له شپږم ټولګي پورته یې د نجونو پر زده‌کړو بندیز لګولی او ښځې یې له ټولو سیاسي، اقتصادي او ټولنیزو برخو محرومې کړې دي.

انس حقاني چې د امریکايي پوهنتون د دوو استادانو په تبادلې کې له اعدام څخه وژغورل شو، د طالبانو دغه عمل توجیه کړی او ویلي یې دي: «دا د خدای امر دی.»

د حقاني شبکې جګپوړی غړی انس حقاني چې اوس د طالبانو د سیاسي کمېسیون غړی دی، په غزني کې د دوو کسانو اعدام د قرآن کریم د یوه ایت په استناد یې ویلي، چې اعدام شوي کسان د «ښځو او ماشومانو قاتلان» وو او د خدای د امر په اساس قصاص شوي دي.

انس حقاني په اېکس ټولنیزې شبکې لیکلي، چې د ځینو بهرنیو سازمانونو له خوا د خواشینې څرګندونې «موږ حیرانوي». هغه دغه سازمانونه تورن کړل چې «د یو مسلمان ملت تر ټولو مهم دیني دستورونو» باندې نیوکې کوي.

د انس حقاني د اعدام حکم

حقاني ډلې په تېرو دوو لسیزو کې په افغانستان کې د ډېرو خونړیو بریدونو مسوولیت په غاړه اخیستی. انس حقاني، چې د حقاني د کورنۍ تر ټولو ځوان غړی دی، د ۱۳۹۳ کال د تلې میاشتې په ۲۴مه نیشټه بندي شو او شا او خوا څلور کاله وروسته د ۱۳۹۸ کال د لړم په میاشت کې د امریکایي پوهنتون له دوو استادانو سره تبادله شو.

له زندانه د هغه د خوشې کېدو خبر د افغانانو او د بشري حقونو د ډلو ترمنځ د اعتراضونو څپې راوپارولې. د تېر حکومت د ملي امنیت پخواني رییس رحمت الله نبیل ویلي و، چې «حکومت باید د انس حقاني حکم چې په ثلاثه محکمو کې په اعدام محکوم شوی»، عملي کړي.

د ځایي رسنیو د راپورونو له مخې، انس حقاني په ابتدايي محکمه کې په اعدام محکوم شوی و. خو د لویې څارنوالۍ چارواکو ویلي وو، تر هغه چې د محکمې پرېکړه نه وي نهایي شوې، د نوموړي په اړه خبرې نه شي کولی.

اوس د حقاني شبکې دغه غړی، چې ډله یې په افغانستان کې د ډېرو خونړیو او پېچلو ځانمرګو بریدونو او چاودنو مسووله ده، د هغو اعدامونو دفاع کوي، چې معلومه نه ده حکم یې څنګه صادر شوي او ایا تورنو کسانو د دفاع لپاره مدافع وکیل ته لاسرسی لره که نه.

انس حقاني ویلي، چې دغه دوه کسان «د ښځو او ماشومانو قاتلین» وو. دا په داسې حال کې ده چې د حقاني شبکې، چې مالي مسوول يې هم انس حقاني و، د کابل د زنبق په څلورلارې کې له چاودېدونکو توکو څخه ډک ټانکر موټر ته چاودنه ورکړه چې یواې په همدې پیښه کې شاوخوا ١٥٠ کسان ووژل شول او شاوخوا ٤٠٠ نور ټپيان شول.

د طالبانو سترې محکمې د پنجشنبې په ورځ - د کب په ۳ مه - اعلان وکړ چې د دې ډلې د مشر هبت الله اخندزاده په منظورۍ یې د غزني ولایت په یوه لوبغالي کې دوه تنه د قتل په تور اعدام کړي.

عیني شاهدانو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې طالبانو دغه دوه کسان په ډزو ووژل.

د بشري حقونو یو شمېر بنسټونو د طالبانو دغه عمل غندلی او له دغې ډلې یې غوښتي چې د اعدام سزا لغوه کړي.

یوناما د دی کړنې به غبرګون کې ویلي، چې ملګري ملتونه د اعدام له سزا سره سخت مخالفت کوي.

ایان مکاري وايي، چې واشنګټن د داعش فعالیت څاري او له طالبانو سره یې د داعش پر وړاندې د مبارزې لپاره منظمې اړیکې ساتلې دي.

ښاغلي مکاري چې د «داعش د ماتې لپاره د نړۍوال ایتلاف» په دوه ورځنۍ غونډه کې د ګډون لپاره لندن ته تللی، د جمعې په ورځ خبریالانو ته وویل، چې د داعش خراسان څانګې تر ډېره د امریکا پام په سیمه کې ځان ته اړولی دی.

دغه امریکايي چارواکي چې د ۲۰۲۱کال له اګسټ څخه تر ۲۰۲۲ کال پورې په دوحه کې د افغانستان لپاره د امریکا د ډیپلوماتیک ماموریت شارژدافیر و، د افغانستان انټرنشنل خبریال د پوښتنې په ځواب کې وویل، چې له داعش سره د مبارزې لپاره د امریکا او طالبانو ترمنځ د خبرو اترو لارې پرانیستي دي. هغه وویل په دې اړه له طالبانو سره منظمې خبرې روانې دي.

ایان مکاري زیاته کړه چې په لندن کې د داعش د ماتې لپاره د نړۍوال ائتلاف د دوه ورځنۍ غونډې موخه د داعش د تبلیغاتو او د دغې ډلې له خوا د بریدګرو د ګمارلو مخنیوی دی.

د داعش د ماتې لپاره نړۍوال ایتلاف په ۲۰۱۴کال کې جوړ شو او ۸۷ غړي لري. دا ایتلاف وايي، چې د دندو یوه برخه یې په افغانستان کې د داعش د خراسان څانګې پر ضد مبارزه ده.