طالبان وايي له یوناما سره د سوداګرۍ نړیوال سازمان کې د غړیتوب پر بیا فعالولو وغږېدل

د ترکیې د ولسمشر دفتر نن په خبرپاڼه کې راغلي چې دا پریکړه به د غبرګولي مياشتي له ۱۲ نیټې وروسته د ترکیې د ولسمشر رجب طیب اردوغان په لاسلیک سره عملي شي.

هغه فرمان چې د ترکیې د ولسمشر په لاسلیک سره خپور شوی پکې راغلي: « د ترکیې جمهوریت او د افغانستان اسلامي جمهوریت ترمنځ د ډیپلوماتیکو پاسپورټونو لرونکو لپاره د ویزې د مکلفیتونو د دوه اړخیز لغوه کولو هوکړه لیک چې د ولسمشر لخوا د ۲۰۰۷کال د سپټمبر په ۲۹لاسلیک شو او د ۲۰۰۸کال د جنورۍ په ۸مه د وزيرانو شورا د پرېکړې له مخې نافذ شو، د جون له لومړۍ نیټې څخه به ودرول شي.»

ترکيې دغه پرېکړه د دغه هېواد د ولسمشر د ۹مې ګڼې فرمان د درېيمې مادې پر بنسټ کړې ده.

د ترکیې د ولسمشر نهم فرمان د نړیوالو تړونونو د تصویب د اصولو په اړه د ولسمشر صلاحیتونه تشریحوي.

د دغه فرمان په دريمه ماده کې راغلي: « هغه تړونونه چي اقتصادي، سوداګريزي یا تخنيکي اړیکې تنظيموي او موده يې له یو کال څخه زياته نه وي، هغه تړونونه چي په دولت باندي مالي بار ته اړتيا نه لري او به بهرنيو هيوادونو کې د ترک اتباعو شخصي حیثیت یا ملکیت حقونه اغېزه نه کوي په مستقیم ډول د ولسمشر لخوا تصويب کيږي.»

ترکیې تر اوسه طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي، خو د طالبانو یو شمېر چارواکو د ترکیې په رسمي بلنه دغه هېواد ته سفرونه کړي دي.

تركيې د طالبانو يو شمېر ډيپلوماتان هم منلي دي.

ښاغلي بلخي نن پر خپله اېکس پاڼه ليکلي، « په افغانستان کې د روانو واقعیتونو منل دوه اړخيز باور پياوړی کوي».

بلخي زیاتوي: « موږ د روسيې فدراسیون ته څرګندو، چي د متقابل درناوي او مشترکو مصالحو پر بنسټ، د دواړو ولسونو د ګټو د خونديتوب په موخه د مثبتو اړیکو د لا پراختيا او ټينګښت په تړاو جدي سياسي عزم لرو.»

د طالبانو له دې هرکلي یوه ورځ مخکې د روسیې ولسمشر له طالبانو سره د اړیکو ټینګول یوه اړتیا وګڼله. د ده په وینا؛ د افغانستان او خاورې واک یې د دغې ډلې په لاس کې دی.

ولادیمیر پوتین وویل: «باید دې واقعیت ته په کتلو سره عمل وکړو او خپلې اړیکې له دې سره متناسبې تنظیم کړو.»

د روسیې د ملي امنیت شورا مرستیال مشر ديميتري ميدويدوف هم پرون ويلي، چې دغه هېواد پر افغانستان له واکمنو طالبانو سره پوره اړیکو جوړولو ته نږدې شوی دی.

نوموړي زیاته کړه چې طالبان هم له مسکو سره د رغنده خبرو هڅه کوي، «خو دا به ګورو چې دوی په دې برخه کې څومره ریښتوني دي.»

روسیه یو له هغه هېوادونو څخه ده چې د جمهوریت له پرځېدو وروسته یې هم افغانستان کې سفارت فعال دی او له طالبانو سره یې ورځ تر بلې اړیکي پراخېږي.

روسیه په خپل نوښت د نړۍ په کچه غونډو کې د طالبانو وزیرانو ته هم بلنې ور کوي.

د طالبانو د اقتصاد وزیر په مشرۍ پلاوی څه مهال مخکې په کازان کې غونډې ته بلل شوی و او د سنت پترزبورګ اقتصادي فورم ته هم بلل شوي دي.

ولادیمیر پوتین وویل: «باید دې واقعیت ته په کتلو سره عمل وکړو او خپلې اړیکې له دې سره متناسبې تنظیم کړو.»

د روسیې ولسمشر د سې شنبې په ورځ (د غبرګولي په اتمه) تاشکند کې خبریالانو ته وویل: «دا خلک د هېواد او د هغې د خاورې کنټرول په لاس لري او د افغانستان اوسني واکمنان دي.

پوتین له وضاحت ورکولو پرته په افغانستان کې شته ستونزې یادې کړې او ویې ویل، چې «ټول پرې خبر دي.»

د روسیې ولسمشر زیاته کړه: «دا چې څنګه له اوسني واکمن (طالبانو) سره اړیکې ټینګې شي، بله پوښتنه ده، خو باید په یو ډول (له هغوی سره) اړیکې ولرو.»

نوموړي له طالبانو سره د اړيکو په اړه د منځنۍ اسيا په ګډون له سيمه ييزو شريکانو سره مشورې ته اشاره وکړه او ويې ويل: «موږ به د خپلو شریکانو او ملګرو نظرونه په پام کې ونيسو او په دې برخه کې به همغږي اوسو.»

د پوتین دغه څرګندونې یوه ورځ وروسته له هغې څرګندیږي، چې د روسیې له خوا د منع شویو سازمانونو له لېست څخه د طالبانو د نوم د اېستلو وړاندیز د ایران له ولسمشر سره مطرح شو.

د افغانستان لپاره د روسیې ځانګړی استازی ضمیر کابلوف وايي، د روسیې له خوا د طالبانو د حکومت په رسمیت پېژندلو امکان تر بل هر وخت ډېر دی.

د قطر د کار وزارت په خپله خبرپاڼه کې د طالبانو دغه چارواکي ته د افغانستان د اسلامي جمهوریت د کار او ټولنیزو چارو د وزیر خطاب کړی دی.

د قطر د کار وزارت د سې شنبې په ورځ (د غبرګولي تمه) خپلې اېکس پاڼه کې لیکلي، چې د قطر د کار وزیر علي بن سعید بن صمیخ المري د طالبانو د کار او ټولنیزو چارو له وزیر عبدالمنان عمري سره وکتل.

په دې خبرپاڼه کې د طالبانو د اسلامي امارت پر ځای د «افغانستان اسلامي جمهوریت» کارول شوی دی.

100%

طالبانو هم قطر ته د عمري د سفر په اړه نن یوه خبرپاڼه خپره کړې او ویلي یې دي، چې د دغه سفر موخه د افغان کارګرانو ستونزې او قطر ته د ماهره او نیمه ماهره کارګرانو لېږل دي.

که څه هم قطر تر اوسه طالبان په رسمیت نه دي پېژندلي؛ خو د دغې ډلې د واکمنۍ له پېل راهیسې یې له دوی سره قوي ډېپلوماټیکې او اقتصادي اړیکې ټینګې کړې دي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د سې شنبې په ورځ (د غبرګولي ۹مه) په یوه خبرپاڼه کې لیکلي، چې دغه کوکنار په جرایم ولسوالۍ او شاوخوا سیمو کې له منځه وړل شوي دي.

طالبان په داسې حال کې په بدخشان کې د کوکنارو ویجاړولو ته دوام ورکوي، چې د بدخشان د درایم او ارګو ولسوالیو خلکو په پراخو لاریونونو لاس پورې کړی دی.

دوی وايي، چې په بدخشان کې د کوکنارو د کروندو د ورانولو په پلمه طالبان د خلکو کورونو ته ننوتي او ښځو ته یې سپکاوی کړی.