د افغانستان په یو شمېر ولایتونو کې خلکو له طالبانو پټ اختر او قربانۍ کړي دي

د افغانستان پخواني ولسمشر حامد کرزي نن یکشنبه پر خپله اېکس پاڼه د لوی اختر د مبارکۍ په پېغام کې ويلي، چې علم د ټولنې د بسيا کېدو سره مستقيم تړاو لري او باید «نجونو او هملکانو» ته د زده کړو فرصتونه برابر شي.

نوموړي له طالبانو غوښتي: « بيا هم پر اسلامي سرپرست حکومت غږ کوم، چې د هېواد د خير او فلاح لپاره ژر تر ژره د نجونو پر مخ د ښوونځيو او پوهنتونونو دروازې پرانيزي تر څو وطن مو له احتیاجه خلاص او د ترقۍ پر لار روان شي.»

کرزي هيله څرګنده کړې، چې د ټولو لپاره باید د زده کړو او روزنې مساوي فرصتونه زيات، د ملي ارادې د پوهاوي او استازيتوب زمينه برابره او د پخوا په څېر ملي يوالۍ پياوړی شي.

هغه په دې پيغام کې په افغانستان کې د وروستيو طبيعي پېښو له امله د زيانمنو کورنيو سره هم غم شريکي کړې او پر مرسته کوونکو ادارو يې غږ کړی، چې خپلې مرستې جاري وساتي او د دې کورنيو لاس نيوی وکړي.

پخواني ولسمشر اشرف غني هم پرون شنبه د لوی اختر په درشل کې په خپل اختریز پیغام کې طالبانو ته په خطاب کې ویلي، چې د ټوپک او کوتک په زور مشروعیت نه شي تر لاسه کولای، باید د خلکو غوښتنو ته پاملرنه وکړي او خلک دي چې حکومتونو ته مشروعیت وربخښي.

تر دې مخکې د طالبانو ویاند ذبیح الله مجاهد د غبرګولي په ۲۷مه تایید کړې وه چې د دې ډلې استازي به په دوحه کې په درېیمه ناسته کې ګډون وکړي.

مجاهد وايي، دغه پرېکړه د دغې ډلې چارواکو د دوحې د درېيمې ناستې د اجنډا له څېړلو وروسته کړې ده.

په دوحه کې درېیمه غونډه د ملګرو ملتونو په کوربه توب او د افغانستان په چارو کې د یادو هېوادونو د ځانګړو استازو په حضور کې د سرطان میاشتې په ۱۰مه او ۱۱مه نېټه جوړېږي.

تر دې مخکې طالبانو د دوحې په درېیمه ناسته کې د ګډون لپاره شرطونه ایښي وو.

د طالبانو د خوښې اجنډا ټاکل، دغې ډلې ته په ملګرو ملتونو کې د افغانستان د څوکۍ سپارل او د مدني ټولنې د غړو نه بلنه د دوحې په درېیمه ناسته کې د ګډون لپاره د طالبانو له شرطونو څخه وو.

طالبانو هم له ملګرو ملتونو غوښتي، چې د افغانستان لپاره د نوي ځانګړي استازي له ټاکلو ډډه وکړي.

د دوحې په غونډه کې د ګډون لپاره د طالبانو له چمتووالي څخه څرګندېږي چې ملګري ملتونه په دې وتوانېدل چې په تېرو اوونیو کې په خبرو اترو کې دغه ډله راضي کړي.

معلومه نه ده، چې د دوحې په غونډه کې به د ښځو، مدني ټولنې او د طالبانو د مخالفو حرکتونو استازي ګډون وکړي او کنه.

افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته سرچينو ويلي، چې د کندهار ښار د نهمي حوزې اړوند د لوی عیدګاه جومات شاوخوا ټولې لارې تر سختو امنيتي تابیاوو لاندې دي او په ځينو کورونو کې لا هم تلاشۍ روانې دي.

سرچینه زیاتوي، چې طالبان د کورونو پلټنه د امنيت د خونديتوب په موخه تر سره کوي.

زرګونه هېوادوال په دې لوی عیدګاه جومات کې د لوی اختر لمونځ ادا کوي.

سږکال د کندهار په ښار او ولسواليو کې د لوی اختر د لمانځه د ادا کولو لپاره طالبانو ۱۵ ځايونه مشخص کړي دي.

د طالبانو امنيتي ادارو لا مخکې د همدې جوماتونو د امنيت نیولو خبر ورکړی وو.

په کندهار کې د طالبانو والي هم په خپله امنيتي غونډه کې د اختر په شپو او ورځو کې د نویو ځواکونو د ځای پر ځای کېدو خبر ورکړی.

بل لوري بيا کندهار ښاريان هم د اختر په شپو او ورځو کې د سختو امنيتي تابیاوو خبره کوي او وايي، چې د نورو ورځو په پرتله تلاشۍ زياتې شوې دي.

کندهار ښاریان وايي، چې طالبان اوس په بازارانو او کوڅو کې پر موټر سایکلونو هم ګزمې کوي.

څو ورځي مخکې په دغه ولایت کې د طالبانو والي له خپلو امنيتي ادارو سره په امنيتي غونډه کې له هغوی څخه غوښتي، چې تلاشي او ګزمې زیاتې او خپل ځواکونه فعال وساتي.

د طالبانو د کورنيو چارو وزارت هم پرون په ټول هېواد کې د سختو امنيتي تابیاوو د نیولو خبر ورکړی و.

د بشري مرستو د همغږي کوونکي دفتر د یکشنبې په ورځ (د غبرګولي ۲۷ مه) د اېکس په یوه یادښت کې لیکلي، چې که څه هم د ۹،۹ میلیونو وګړو ۸۷ سلنه خوراکي توکي ترلاسه کړي، خو د افغانانو د خوړو خوندیتوب له جدي ګواښ سره مخ دی.

دغه سازمان ویلي، که څه هم د ۲۰۲۳ کال له بودجې څخه تر ۲۰۲۴ کال پورې ۲۲۱.۸ میلیونه ډالر انتقال شوي، خو د مارچ په میاشت کې د بشري مرستو د رسولو لپاره د اړتیا وړ ۳،۱ میلیارده ډالرو یوازې اوه سلنه یې ترلاسه کړي او نور ۲.۸۵ میلیارده ډالر له بودیجې پرته پاتې دي.

تر دې مخکې د ملګرو ملتونو د بشري چارو د همغږۍ دفتر په یوه راپور کې ویلي وو چې په افغانستان کې د ۹،۲ میلیونه ماشومانو په ګډون ۲۳،۷ میلیونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري.

د دغه دفتر د شمېرو له مخې، په افغانستان کې څه باندې ۱۲ میلیونه وګړي د خوراکي توکو له نه خوندیتوب سره مخ دي، چې ۴۸ سلنه وګړي یې د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي او ۳.۴ میلیونه وګړي د چاودېدونکو توکو په یو کیلو مترۍ کې ژوند کوي.

په افغانستان کې د چین سفیر د یکشنبې په ورځ «د غبرګولي په ۲۷ مه» په اېکس کې په یوه یادښت کې لیکلي: «زه ډېر خوښ یم، چې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د سرمنشي له مرستیال مارکوس پوتزل سره د دوحې د درېیمې ناستې په اړه لیدنه وکړه د افغانستان لپاره د چین او ملګرو ملتونو ترمنځ همکاري پیاوړې کولو خبر شوي."

په افغانستان کې د چین سفیر ژاو شینګ تر دې مخکې د دوحې د درېیمې ناستې په اړه د افغانستان لپاره د اروپايي ټولنې له ځانګړي استازي توماس نیکولسن سره وکتل او خبرې یې ورسره وکړې.

تر دې مخکې د طالبانو ویاند له رسنیو سره په خبرو کې تایید کړه، چې د دوحې په درېیمه ناسته کې به د دې ډلې استازي ګډون وکړي.

په پام کې ده چې د ملګرو ملتونو په کوربه توب د دوحې درېیمه غونډه د روان کال د چنګاښ میاشتې په ۱۰مه او ۱۱مه نېټه به د افغانستان په تړاو جوړه شي. په راتلونکې غونډه کې د سیمې او نړۍ د هېوادونو ځانګړي استازي ګډون کوي.

چین یو له هغو څو هېوادونو څخه دی، چې د طالبانو له واکمنۍ وروسته یې له دغې ډلې سره نږدې اړیکې ټینګې کړې او د افغانستان د کانونو په برخه کې یې له طالبانو سره څو تړونونه لاسلیک کړي دي.