د امریکا د مرکزي قوماندانۍ (سنټکام) قومندان مایکل کوریلا په یوه اونۍ کې د دوهم ځل لپاره اسراییل ته ولاړ. ښاغلي کوریلا په خپل دوهم سفر کې د اسراییل د پوځ له لوی درستیز هرزي حلوي سره وکتل او د اسراییل د هوايي ځواک له اډې څخه یې لیدنه وکړه.
د دغه جګپوړي امریکايي پوځي چارواکي دواړه سفرونه پر اسراییل د ایران اسلامي جمهوریت او د لبنان د حزب الله د احتمالي بریدونو په درشل کې شوي دي.
اسراییل ټایمز د جمعې په ورځ (د زمري۱۹مه) د دغه هېواد د پوځ له قوله راپور ورکړ، چې په دې لیدنو کې پر امنیتي او ستراتیژیکو مسایلو، په سیمه کې د چمتووالي او په منځني ختیځ کې د ګواښونو پر ځوابولو تمرکز شوی دی.
په تهران کې د اسماعیل هنیه له وژل کېدو وروسته، ایران اسلامي جمهوریت اسراییل ته د غچ اخیستنې ګواښ کړی دی.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت ویانده وايي، دغه هېواد د بنګلدېش وروستیو پرمختیاوو او د لومړۍ وزیرې حسینه واجد د حکومت پرځېدو کې لاس نه لري. ممتاز زهرا بلوڅ نن خبریالانو ته وویل، «اسلام اباد او ډاکه خپلو کې ښه اړیکي لري او دا اړیکي په تېرو څو کلونو کې نور هم پراخ شوي دي.»
د بنګلدېش د بنسټګر شیخ مجیب الرحمان لور او د دغه هېواد لومړۍ وزیره شیح حسینه واجد تېره دوشنبه له پرلپسې مظاهرو وروسته له دندې لاس پر سر او بهر لاړه.
ځینې هندي چارواکي او رسنۍ د بنګلدېش دې نارامیو کې پاکستان ښکېل بولي، خو مېرمن بلوڅ په خپلو خبرو دا ادعاوې رد کړه.
د شیخ حسینه واجد تر استعفا وروسته لاریونوالو د اقتصاد برخه کې د نوبل جایزې ګټونکی محمد یونس د خپل هېواد لنډمهالی لومړی وزیر وټاکه.
د بنګله دېش د پخوانۍ لومړۍ وزیرې شیخ حسینې زوی د جمعې په ورځ وویل، هر کله چې لنډمهاله حکومت د ټاکنو لپاره پرېکړه وکړي؛ نو مور به یې بېرته خپل هېواد ته راستنه شي.
د امریکا، قطر او مصر مشرانو په یوه ګډه اعلامیه کې له اسراییل او حماس غوښتي چې د زمري په ۲۵مه د اوربند د ټینګولو لپاره د خبرو مېز ته راشي. دوی په خپله اعلامیه کې لیکلي چې دواړه لوري په تهران کې د حماس د سیاسي دفتر د مشر تر وژل کېدو مخکې د اوربند هوکړې ته نږدې شوي وو.
د امریکا د ولسمشر جوبایډن، د مصر ولسمشر عبدالفتاح سیسي او د قطر د امیر شیخ تمیم بن حمد الثاني پر لاسلیک د اوربند خبرو د بیا پیلولو اعلامیه خپره شوې ده.
درې واړو هېوادونو په خپله ګډه اعلامیه کې لیکلي، چې د اوربند د هوکړې لپاره یې طرحه چمتو کړې، چې د عملي کېدو لپاره یې ځینو "جزیاتو" ته اړتیا ده.
درې واړو هېوادونو پر اسراییل او حماس فشار راوړی، چې راتلونکې اوونۍ په قاهره یا دوحه کې د اوربند لپاره خبرې بیا پیل کړي.
اعلامیه کې ټینګار شوی، چې دواړه لوري باید د پاتې اختلافاتو د حل لپاره خبرې بیا پیل کړي او پرته له ځنډه دا تړون پلی کړي.
سي این این ته د یوې باخبرې سرچینې له قوله ویلی ، چې راتلونکې غونډه د زمري میاشتې په ۲۵ نېټه ټاکل شوې ده، خو دواړه لوري باید په دې غونډه کې د ګډون تایید وکړي.
په راپور کې ویل شوي چې اسراییل اعلان کړی چې د زمري په ۲۵مه به دوحې یا قاهرې ته خپل مذاکره کوونکي ولېږي، خو حماس تر اوسه خپل دریځ نه دی اعلان کړی.
دا اعلان په داسې حال کې شوی، چې په غزه کې طبي چارواکو اعلان کړی، چې پر سیمه د اسراییل په تازه بریدونو کې لږ تر لږه ۴۰ فلسطینیان وژل شوي دي.
د حماس تر کنټرول لاندې د غزې د روغتیا وزارت اعلان کړی، چې د تېر کال د اکتوبر میاشت کې د جګړې له پیل راهیسې په غزه کې تر ۳۹ زرو ډېر کسان وژل شوي دي.
د بنګله دېش د پخوانۍ لومړۍ وزیرې شیخ حسینې زوی د جمعې په ورځ وویل، هر کله چې لنډمهاله حکومت د ټاکنو لپاره پرېکړه وکړي؛ نو مور به یې بېرته خپل هېواد ته راستنه شي.
سجیب وازد جوي د ټایمز اف انډیا سره په خبرو کې دا نه دي ویلي، چې مور به یې په ټاکنو کې برخه اخلي او که څنګه.
مېرمن حسینه د څو اونیو له تاوتریخوالي ډکو لاریونونو وروسته هند ته وتښتېده.
تر دې وړاندې د بنګله دېش د وکیلانو ټولنې د هغې د «نیولو او بېرته ستنولو» غوښتنه کړې وه؛ خو د هند د بهرنیو چارو وزارت د پنجشنبې په ورځ ویلی و، چې دا پرېکړه به مېرمن حسینه کوي چې چېرته غواړي واوسېږي.
د مېرمن حسینې زوی چې په امریکا کې اوسېږي، وایي هماغه شېبه چې د بنګله دېش لنډمهاله حکومت د ټاکنو پرېکړه وکړي؛ نو مور به یې سم له واره خپل هېواد ته ستنه شي.
سجیب وازد جوي وویل: «مور به مې د اوسنۍ [کاري] دورې وروسته تقاعد شي.»
د بنګله دېش د پخوانۍ لومړۍ وزیرې زوی ټایمز اف انډیا ته ویلي: «زه د ګوند لپاره فعال شوی یم او اوسمهال د جبهې په لومړۍ کرښه کې یم.»
نوموړي وویل، چې دمګړۍ په بنګله دېش کې «د مشرتابه تشه» را منځته شوې ده.
د مېرمن حسینې په مشرۍ د عوامي لیګ ګوند د بنګله دېش په لنډمهالي حکومت کې ونډه نه لري.
دا حکومت اوسمهال د نوبل جایزې د ګټونکي محمد یونس لهخوا په کار پیل کړی او اصلي دنده یې د ټاکنو تر سره کول دي.
هندي رسنیو راپور ورکړی، چې مېرمن حسینه له بنګله دېش څخه تر وتلو وروسته اوس په نوي ډیلي کې په یوې خوندي سیمه کې ژوند کوي.
د دغو رسنیو د راپورونو له مخې، هغه غواړي چې په بریتانیا کې پناه واخلي؛ خو د بریتانیا د کورنیو چارو وزارت تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.
ملګري ملتونه وايي، د تاریخ په اوږدو کې د بومي وګړو حقونه تر پښو لاندې شوي دي، بومي وګړي په اوسنۍ نړۍ کې ترټولو زیانمنوونکې ډلې دي.
د بومي وګړو د نړۍوالي ورځې په مناسبت ملګري ملتونو ویلي، چې د دوی د حقونو د ساتنې او د دوی د جلا، جلا کلتورونو او د ژوند د بڼې د ساتلو لپاره ځانګړي اقداماتو ته اړتیا ده.
د اګسټ ۹مه د بومي خلکو نړۍواله ورځ ده.
ملګري ملتونه وايي، د نړۍ په ۹۰ هېوادونو کې ۴۷۶ مېلیونه بومي وکړي ژوند کوي.
د ملګرو ملتونو له لوري په خپاره شوي راپور کې ویل شوي، چې دغه بومي وګړي د نړۍ په ۷۰۰۰ بېلابېلو ژبو خبرې کوي.
د ملګرو ملتونو په راپور کې د یادو بومي وګړو د حقونو په اړه اندېښنه ښودل شوې.
همدارنګه د ملګرو ملتونو سرمنشي د بومي وګړو د نړۍوالې ورځې په مناسبت وايي:« چې نن او هره ورځ، نړۍ باید د بومي وګړو د حقونو تر شا ودرېږي؛ تر څو خپل راتلونکی په خپله جوړ کړي. راځئ په ګډه د دوی د حقونو ساتنه وکړو، چې په سوله کې ژوند وکړي.»
ملګرو ملتونو په خپل راپور کې ویلي، چې د بومي وګړو شاخوا ۲۰۰ ډلې اوسمهال په داوطلبانه انزوا او لومړنۍ اړیکه کې ژوند کوي.
دوی په بولیویا، برازیل، کولمبیا، اکوادور، هند، اندونیزیا، پاپوا نیو ګیني، پیرو او وینزویلا کې په لېرې پرتو ځنګلونو کې ژوند کوي چې طبیعي زېرمې لري.
دوی د نورې نړۍ څخه جلا ژوند غوره کوي او د دوی د خوځښت بڼه دوی ته اجازه ورکوي، چې په راټولولو او ښکار کې برخه واخلي، په دې توګه د دوی کلتور او ژبې خوندي کوي.
د دوی په طبیعي استوګنځي کې هر ډول بدلون کولای شي د انفرادي غړو بقا او په ټوله کې ډله دواړه زیانمن کړي.
سره له دې چې د دوی د خپلواکۍ حق لکه څنګه چې د ملګرو ملتونو په اعلامیه کې د بومي وګړو د حقونو په اړه بیان شوی، بومي وګړي په داوطلبانه انزوا او ابتدايي تماس کې د ځانګړو ننګونو سره مخ دي چې ډېری وختونه د اوسنۍ نړۍ لهخوا له پامه غورځول کېږي.
ملګري ملتونه وايي، په ۲۰۲۴ کال کې د نړۍ د بومي وګړو نړۍواله ورځ "په داوطلبانه انزوا او ابتدايي اړیکو کې د ځایی خلکو د حقونو پر ساتنه" تمرکز کوي.
د ملګرو ملتونو په راپور کې ویل شوي، دوی په داوطلبانه انزوا او ابتدايي تماس کې ځایي خلک او د ځنګل غوره ساتونکي دي.
دوی د نړۍ د نفوس له ۶ سلنې څخه کمه برخه جوړوي؛ مګر لږ تر لږه د ۱۵ سلنې تر ټولو بې وزله خلک همدوی دي.
دوی د نړۍ په اټکل شويو ۷۰۰۰ ژبو خبرې کوي او د ۵۰۰۰ مختلف کلتورونو استازیتوب کوي.
د ملګرو ملتونو په راپور کې ویل شوي، چې بومي وګړو د کلونو راهیسې د دوی د هویت پېژندلو، د ژوند کولو طریقې او د دودیزو ځمکو، سیمو او طبیعي زېرمو د حق غوښتنه کړې؛ خو د تاریخ په اوږدو کې د دوی حقونه تر پښو لاندې شوي دي.
ملګري ملتونه وايي، نړۍواله ټولنه اوس په دې پوهېږي چې د دوی د حقونو د ساتنې او د دوی د جلا کلتورونو او د ژوند طرز ساتلو لپاره ځانګړي اقداماتو ته اړتیا ده.
روسي ځواکونه د پنجشنبې په ورځ د درېیمې ورځې لپاره د اوکراین له سرتېرو سره سخته جګړه کې ښکیل دي. د سې شنبې په ورځ اوکراینې ځواکونه د کرسک په سیمه کې د روسیې پولې ته ننوتل، د نړۍ تر ټولو لوی دغه اټومي ځواک باندې دغه برید مسکو اړ کړ، چې خپل احتیاطی ځواکونه د جګړې میدان ته راوبولي.
د روسي چارواکو په وینا؛ د دوه کلنې جګړې په لړ کې پر روسیې د اوکراین تر ټولو لوی برید کې شاوخوا ۱۰۰۰ اوکرایني پوځیان د اګست د شپږمې نېټې په لومړیو ساعتونو کې ټانکونو او زغره والو موټرو سره د روسیې پولې ته ننوتل، چې پر سر یې ډرون او جنګي الوتکو هم روانې وې او د توپونو ډزې یې کولې.
د سودزا ښار ته نږدې د سختې جګړې راپور ورکړل شوی، چیرې چې د روسیې طبیعي ګاز اوکراین ته تیریږي، چې اروپا ته د لیږد احتمالي ناڅاپي بندیدو په اړه یې اندېښنې راپورته کړي.
دغه برید د روسیې لپاره د یوې لویې ناکامۍ په توګه بلل کیږي، ځکه چې د جګړې له پیل نږدې دوه نیم کاله وروسته لا هم اوکراین کولای شي چې روسیې ته خپل پوځ واستاوي.
پوتین د اوکراین برید د "د یو لوی ګوزار" په توګه بللی دی.
د کرملین د وفادار سیاسي ګوند مشر سرګي میرونوف دا یو "ترهګریز برید" او "په نړۍواله کچه پېژندل شوې بهرنی برید" بللی دی.
د کورسک سیمه ییز سرپرست والي الیکسي سمیرنوف ویلي، چې د سیمې زرګونه اوسیدونکي یې امنو ځایو ته ایستلي دي.
سپینې ماڼۍ ویلي، چې متحده ایالاتو د برید په اړه له وړاندې معلومات نه درلودل او له کییف څخه به نور جزيیات وغواړي.
امریکا د اوکراین تر ټولو لوی ملاتړ کوونکی دی.
د روسیې د دفاع وزارت د پنجشنبې په ورځ وویل، چې اردو او د فدرالي امنیت خدماتو د اوکراین د پرمختګ مخه نیولې او په کرسک سیمه کې د اوکرایني واحدونو سره جګړه کوي.