ریچارډ بېنېټ: له طالبانو غواړو، چې د ښځو او نجونو پر وړاندې دې له ځپونکو تګلارو لاس واخلي

مېرمن کوفي افغانستان انټرنشنل ته وویل، هغه او هغې ته ورته نور کسان باید په کابل کې پاتې وای چې طالبان یې ننګولي وای.
له طالبانو سره د پخواني حکومت د مرکچي پلاوي دغه غړې وايي، که په کابل کې پاتې کېدونکي سیاست‌وال د طالبانو له‌خوا بندي شوي هم وای؛ نو په کار نه وه چې دوی له هېواده وتلي وای.
مېرمن کوفي وايي، له هغه مهاله چې جلا وطنه شوې، یوه دقیقه هم هغه له فکري پلوه له افغانستانه لرې نه وه.

د ښځو د حقونو دغه فعاله وايي، موږ باید له افغانستانه د وتلو دغه تېروتنه د ډله ایزو کارونو له لارې دغه تېروتنه جبیره کړو.
د ۱۴۰۰ کال د زمري په میاشت کې کله چې طالبان واک ته ورسېدل، د افغانستان د حکومت ډېر جګپوړي چارواکي، د بشري حقونو فعالان، خبریالان او د افغانستان د مدني ټولنې نوموتې څېرې له له دغه هېواده ووتل.
د افغانستان د سیاست‌والو له ډلې یو یې هم بېرته خپل هېواد ته نه دی ستون شوی.
په کابل کې طالبانو هېڅ یو سیاست‌وال ته، له هغې ډلې حامد کرزي او ډاکتر عبدالله ته د سیاسي فعالیتونو اجازه نه ده ورکړې.

دغې ډلې ویلي، چې ټول سیاسي ګوندونه لغوه شوي او هیڅوک د سیاسي فعالیتونو حق نه لري.

د افغانستان د رسنیو مرکز د لسګونو افغان خبریالانو په شتون سره د بلجیم په پلازمېنه بروکسل کې د افغان د خبریالانو د دویمې ناستې د ترسره کېدو خبر ورکړ.

یاد مرکز د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، دا ناسته د ۵۰ خبریالانو او د خبریالانو د ملاتړو سازمانونو د استازو په ګډون ترسره شوې ده.

د خبرپاڼې له مخې، دا ناسته د افغانستان د خبریالانو د مرکز او د ژورنالستانو د ازادې اتحادیې په کوربتوب، د خبریالانو د نړۍوال فډراسیون په همکارۍ او د بلجیم د حکومت په ملاتړ جوړه شوې ده.
د افغانستان د رسنیو مرکز په خبرپاڼه کې همداراز راغلي، چې په دې یو ورځینۍ ناسته کې د افغان خبریالانو، د خبریالانو د نړۍوالې کمیټې (سي، پي، جې)، د بې پولې خبریالانو سازمان (ار، اس اف)، د رسنیو ملاتړ سازمان (ای،اېم، اس) او د ملګرو ملتونو علمي او روزنیز سازمان (یو، اېن، اي، اس، سي، او) استازو ګډون کړی و.
د راپورونو له مخې، د خبریالانو ملاتړو سازمانونو او ګډونوالو خبریالانو دغه راز په دې ناسته کې د نړۍوالو په همکارۍ سره د کډوالو خبریالانو د ستونزو پر حل ټينګار وکړ.
دا غونډه په داسې حال کې جوړېږي، چې طالبانو له خوا د بیان پر ازادۍ پراخ بندیزونه لګول شوي او په دې وروستیو کې په کندهار ولایت کې د ملي ټلویزیون خپرونې بندې شوي اود دې ولایتي ټلوېزون کارکوونکي یې کابل ته د خدمتي کارکوونکو په توګه لېږلي دي.
د یادولو ده، چې پر افغانستان د طالبانو له واکمنۍ وروسته یادې ډلې په افغان خبریالانو او رسنیو محدودیتونه او فشارونه زیات کړي دي.
طالبانو له خپلې واکمنۍ وروسته لسګونه خبریالان نیولي، بندیان کړي، وهلي، ګواښلي او په بندخونو کې یې سخت شکنجه کړي هم دي.
سره له دې چې له خبریالانو سره د طالبانو دغه چلند د خبریالانو د ملاتړو ادارو له سخت غبرګون سره مخ شوی، خو یادې ډلې خپل دریځ د رسنیو او خبریالانو پر وړاندې بدل کړی نه دی.

د طالبانو د لوړو زده کړو وزارت ویاند حافظ ضیاء الله هاشمي د جمعې په ورځ ( د وږي ۱۶مه) پر اېکس خواله رسنۍ د ندیم د وینا یوه ویډیو خپره کړې چې وایي: « په فیسبوک او ټویټر (اېکس) کې د دنیا ټول مرتدان ځای پر ځای دي، نه د عالم (ملا) عزت پیژني، نه د مجاهد عزت پیژني، نه د اسلام عزت پیژني نه د قران عزت پیژني.»

ندیم اېکس (پخوانی ټویټر) او فیسبوک ته په اشارې سره وایي: «پښتو لیکلي خو خبرې یې د کافرو وي، د مسلمان نه وي. تاسو ټویټر (اېکس) ته مخ واړوی کله درته وایي اسلام ناقص دی نعوذ بالله، د عالم علم ته ښکنځل کوي. زموږ د ټولو فقهاو دا فیصله ده چې استیضاح د عالم او استیضاح د رجال الله سړی له اسلام څخه اوباسي او کافر کوي یې.»

تمه کیږي چې وروسته له دې به هغه کسان هم مجازات شي چې د ملایانو خبرې نقد کړي یا پرې نیوکه وکړي.

مولوي ندیم د افغانستان له خلکو غوښتي چې په هر مسلک کې چې دي خپل اسلام، مشرانو او نظام ته دې متوجه شي او د خپل وطن او شریعت دفاع دې وکړي.

مولوي ندیم د محمد تونسي په نوم د یوه عالم له قوله وویل: « چې یهودو دا تصمیم نیولی چې چې مسلمانان پخپل دیني قشر بدګمانه کړي.»

هغه زیاتوي: «د هغه تښتیدلو، غربي فکر باندې روزل شوو او پردیو غیږو کې پرتو کسانو پر ټویټونو، ویناو او خبرو باور نه دی پکار.»

د طالبانو د کندهار د عامې روغتیا وزارت د دعوت او ارشاد مدیریت مکتوب د وږي ۱۱ مه ددې ولایت ښار او ولسوالیو ټولو صحي مراکزو ته لېږلی شوی دی.

دا مکتوب چې ۱۳ مادې لري چې د ریاست د دعوت او ارشاد مدیر مفتي عبدالرازق حقاني لاسلیک کړی دی.

د مکتوب په دریمه ماده کې راغلي چې د کندهار په ښار او ولسوالیو کې د عامې روغتیا مراکزو کې ښځینه پرسونل ته لارښونه شوې ده، چې د امربالمعروف وزارت د حجاب طرحه عملي کړي.

په څلورمه ماده کې راغلي چې ښځینه ډاکترې او پرسونل باید د دندې ترځایه او بېرته کور پورې تګ او راتګ له شرعي محرم سره وکړي.

په بله ماده کې راغلي چې صحي مراکزو کې باید له اړتیا پرته مردانه او زنانه پرسونل سره کډ نه وي.

په شپږمه ماده کې بیا په صحي مراکزو کې له ښځینه پرسونل او مراجعینو غوښتنه شوې چې په لوڅ مخ ونه ګرځي.

د مکتوب په بله ماده کې راغلي، چې نارینه پرسونل له رسمي ضرورت پرته نشي کولی ښځینه وارډونو ته ورشي او که ورځي هم باید ښځې پرده وکړي.

همدراز په دغه مکتوب کې راغلي، چې له ښځینه صحي پرسونل سره باید د ټرینینګونو په وخت کې محرم موجود وي.

د مکتوب په یوولسمه اماده کې راغلي چې ښځینه صحي پرسونل دې د دندې پرمهال له ارایش یا میک اپ څخه ډډه وکړی.

په مکتوب کې راغلي چې ښځينه صحي پرسونل دې له غټو موبیلونو کارول لاس واخلی.

له کندهاره سرچینې وايي چې د طالبانو د امربالمعروف قانون تصویبېدو وروسته دغه ډله هڅه کوي چې په ټولو خلکو دغه قانون عملي کړي.

په دې قانون کې طالبانو په عامه ځایونو کې د ښځو حضور د نارینه محرم تابع ګرځولی او په عامه ځایونو کې یې د ښځو غږ «عورت» بللی دی.

د افغان ښځو په چارو کې د امریکا ځانګړې استازې د وږي په ۱۴مه وویل چې د طالبانو د امربالمعروف وزارت قانون موخه «په بشپړه توګه له عامه ډګر څخه د ښځو لرې کول» دي.
رینا امیري وايي: «له طالبانو سره زموږ د صبر کاسه نوره مخ په نسکورېدو ده.»

علي امين ګنډاپور د پنجشنبې په ورځ د وږي په ١٥مه، له قومي مشرانو او د ګوندونو له استازو سره په ليدنه کې وويل: په دې صوبه کې سوله په يوه سوله ييز افغانستان پورې اړه لري.

هغه ټینګار وکړ، چې د اورپکۍ له منځه وړلو لپاره یوې مشخصې پالیسۍ او مهال ویش ته اړتیا ده.

د پښتونخوا سر وزیر اعتراف کړی چې ډېر ژر به په دې اړه د ایالتي عالي کمېټۍ غونډه راوبولي او له طالبانو سره به د سولې خبرو ته کېني.

ښاغلي ګنډاپور وویل: «د خلکو له ملاتړ پرته جګړه نه شي ګټل کېدای. "حکومت باید د دې ریاست له خلکو سره په همغږۍ د وسله والو پر ضد پوځي عملیات وکړي."

دغه پاکستاني چارواکي یادونه وکړه، چې حکومت باید د امنیتي ستونزو په اړه له قبایلي ولس سره مشورې وکړي او د حل لپاره یې عمل وکړي.

علي امین ګنډاپور چې د پاکستان د تحریک انصاف ګوند غړی دی، د قبایلي سیمو په اړه د دغه هېواد د لومړي وزیر شهباز شریف پر سیاستونو نیوکه وکړه او ویې ویل چې د تحریک انصاف د مشرانو پر ضد د دوسیو جوړول"بې انصافي" ده.

له دې مخکې د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاندې ممتاز زهرا بلوچ د پنجشنبې په ورځ د وږي په ۱۵مه په یوه خبری غونډه کښې وویل: د دغه هېواد د ګاونډیانو په خلاف د ترهګرۍ لپاره د افغانستان د خاورې کارول یوازې د اسلام اباد د اندېښنې وړ خبره نه ده. "

هغې زیاته کړه چې پاکستان په افغانستان کې د ترهګرو ډلو د پټنځیو په اړه شواهد وړاندې کړي دي.

د پاکستان د بهرنیو چارو د وزارت ویاندې زیاته کړه، چې د ملګرو ملتونو په تازه راپور کې په افغانستان کې د ترهګرو ډلو فعالیتونه په ګوته شوي دي. هغې له افغان طالبانو هم وغوښتل چې د دغو ډلو پر وړاندې اقدام وکړي او ډاډ ورکړي چې دغه ډلې به پر پاکستان بریدونه نه کوي.