د طالبانو تر کنټرول لاندې د هوا پوهنې ادارې د سې شنبې ورځې لپاره د سالنګونو په ګډون په ۹ ولایتونو کې د باران، تېز باد، خاورو او سېلابونو اټکل کړی دی. دغه اداره زیاتوي، چې په بېلابيلو سیمو کې د باران کچه له (۱۵ څخه تر ۳۰) ملي متره پورې اټکل شوې ده.
د طالبانو تر واک لاندې د ټرانسپورټ او هوایي چلند وزارت اړوند د هوا پوهنې ادارې د دوشنبې په ورځ په يوې خبرپاڼه کې ویلي، چې (د وږي ۲۷ مه) د سالنګونو په ګډون په بدخشان، نورستان، کونړ، لغمان، کاپيسا، پنجشېر، پروان، تخار او بغلان ولايتونو کې د بارانونو، سېلابونو او تېزو بادونو د پېښدو اټکل شوی.
د دوی د معلوماتو له مخې، چې په بېلابېلو سیمو کې به د باد د سرعت کچه په ساعت کې له (۵۰ څخه تر ۷۰) کيلومتره وي.
په افغانستان کې وروستيو سېلابونو په ډېرو سېمو کې خلکو ته ځاني او مالي تاوانونه رسولي دي.
طالبان د سېلاب ځپلو سره د مرستو کولو لپاره ډېر ځله له نړۍوالو څخه د همکاريو غوښتنه کړې.
په کندهار کې د طالبانو د مشر د حکم له مخې د عشر ټولولو د نوي طرز العمل له مخې؛ هغه جوماتونه چې ملا امام نه لري، د سیمې خلک باید عشر طالبانو ته وسپاري.
په کندهار کې د طالبانو د کرنې او مالدارۍ ادارې د دوشنبې په ورځ خبر ورکړ، چې د عشر راټولو لپاره د هبت الله اخونزاده دغه نوی طرزالعمل يوازې د ۱۴۴۶ هجري قمري کال لپاره د تطبيق وړ دی.
په کندهار کې د طالبانو د کرنې او مالدارې ادارې مشر د عشر راټولولو لپاره د خپل مشر هبت الله اخوندزاده له لوري د نوی طرزالعمل د عملي کولو په موخه غونډه وکړه.
د طالبانو د دغه ادارې له خپلو کار کوونکو غوښتي، چې په ولسواليو کې د عشر راټولولو په برخه کې په جدي توګه خپل مسووليت ادا کړي.
د دغه ادارې مشر فضل لباري فضلي وایي، چې له یاد شوی کال وروسته به دوی د هبت الله د یو بل امر له مخې په ټولو سيمو کې عشر راټول کړي.
په دې غونډه کې د کندهار د ۱۳ ولسواليو د عشر راټولو مامورينو هم برخه اخيستې وه.
د فضلي په خبره، چې د هبت الله له لوري د عشر راټولو په نوي طرزالعمل کې راغلي: « هغه جوماتونه، چې امام نه لري عشر یې باید "اسلامي امارت" ته ورکول شي.»
د طرزالعمل په یوه بله ماده کې د جومات ملا امامانو ته ۲۴۰ زره افغانۍ عشر ټاکل شوی او ويل شوي، چې له ټاکلي عشر اضافه پيسې باید «اسلامي امارت» ته ورکړل شي.
په کندهار کې د طالبانو د کرنې او مالدارې ادارې مشر فضل لباري فضلي ويلي، چې د هبت الله حکم باید په ټولو سیمو کې عملي شي او د سر غړونکو سره به قانوني چلند وکړي.
د طالبانو د مشر د امر له مخې؛ په ځينو ولسواليو کې د عشر راټولو لړۍ لا له وړاندې پيل شوې ده.
د کندهار د کرنې او مالدارې ادارې د لوړ شاولي کوټ ولسوالۍ څخه په تېرو ۱۵ ورځو کې ۲۵ ټنه انځر او ۲۰۰سوه زره افغانۍ عاید د عشر په دود ټولې کړې دي.
د طالبانو دغه اداره وايي، چې په پنجوايي ولسوالۍ کې يې هم ۱۶۱ کیلو کشمش، ۶۴ کیلو انګور او ۶۸ زره افغانۍ عشر تر لاسه کړی.
په يو شمېر سیمو کې د طالبانو له لوري د عشر ټولولو پروسه د ځایي خلکو له لوري د جنجال سره مخ شوې او پر طالبانو نيوکه کوي، چې په لوړه اندازه له دوی څخه عشر اخلي.
واک ته د طالبانو له رسېدو را وروسته دغه ډلې په جبري توګه له خلکو غوښتي، چې خپل زکاتونه او عشر د جوماتونه ملا امامانو او يا هم طالبانو ته ورکړي.
د طالبانو د عامې وزارت په افغانستان کې د پوليو واکسين د بندېدو اړوند خبرونه رد کړل او ویې ویل، چې د پولیو واکسین نه دی بند شوی. له دې وړاندې اسوشیټیډ پرېس خبري اژانس خبر ورکړی و، چې طالبانو په افغانستان کې د پولیو واکسین کمپاین بند کړی دی.
د طالبانو د روغتیا وزارت ویاند شرافت زمان وايي، چې تر اوسه «د واکسين بندېدو اړوند نه رسمي څه شته او نه هم د بندیز کومه ستونزه.»
اسوشیټېډ پرېس د ملګرو ملتونو له خولې ویلي وو، چې طالبانو د دوشنبې په ورځ په افغانستان کې د ګوړن ضد واکسین کمپاین وځنډاوه.
د طالبانو د عامي روغتيا وزارت ویاند شرافت زمان د دوشنبې په ورځ (د وږي ۲۶ مه) دغه خبرونه رد کړل او زياته یې کړه، چې د پوليو واکسين په ټولنه کې ګټور تمام شوی دی.
نوموړی ويلي، د مسلکي لارو هڅه کوي، چې د ساري ناروغينو مخنيوی وکړي.
هغه د پوليو واکسين د تطبيق اړوند پر خپله اېکس پاڼه ليکلي: «د عامې روغتیا وزارت له ټولو هغه مشروع او تخنیکي نظریو سره مل د پولیو واکسین تطبیق کړی، چې د ټولنې په کچه مؤثر او مثمر تمام شي.»
افغانستان او پاکستان په نړۍ کې یوازیني هېوادونه دي، چې د وژونکې او فلجونکې ناروغۍ د خپرېدو په مخنیوي کې پاتې راغلي دي.
د روغتیا نړۍوال سازمان سږ کال په افغانستان کې د پولیو د ۱۸ پېښو خبر ورکړی.
تېر کال په افغانستان کې د پوليو يوازي ۶ پېښې ثبت شوې وې.
په کندهار ولایت کې د امربالمعروف ادارې مشر له خبريالانو سره په خپل منځني ناسته کې له هغوی څخه غوښتي، چې د یادې ډلې نوی قانون په ټولنه کې خپور او عملي کړي. کريم الله فقير له رسنیو او خبريالانو څخه غوښتي، چې باید مثبت خبرونه خپاره کړي.
سرچينو افغانستان انټرنشنل ـ پښتو ته د دوشنبې په ورځ وويل، چې دغه ناسته د طالبانو د اطلاعاتو او فرهنګ، امربالمعروف د مشرانو او د خبريالان ترمنځ شوې ده.
په ناسته کې طالب چارواکو د رسنیو کارکوونکو ته ويلي، چې د «امربالمعروف» نوی قانون پر ځان عملي او په او ټولنه کې يې خپور کړي.
سرچينې زياتوي، چې د امربالمعروف مشر کريم الله فقير له خبريالانو څخه غوښتي، چې د طالبانو منفي او کمزورې نقطې باید خپاره نه کړي.
نوموړي خبريالانو او د رسنیو کارکوونکو ته ويلي، چې پر ټولنیزو رسنیو د ځينو خبرونو په اړه باید له دوی څخه پوښتنه و نه شي.
هغه په دې اړه ويلي: « هغه خبرونه چی پر ټولنیزو رسنيو خپرېږي د رښتیا او درواغو اړوند یې باید له زموږ څخه هېڅ پوښتنه ونه کړئ او خپله يې رد کړئ.»
ډېری کسان وایي، چې د طالبانو د امربالمعروف وزارت د نوي قانون له اعلان سره سم د دغه وزارت د محتسبانو له لوري اعلان شوی قانون په زور پر خلکو پلی کوي.
د طالبانو د دغه قانون له اعلان وروسته له یو شمېر ولایتونو څخه داسې راپورونه هم ورکړل شوي، چې د امربالمعروف محتسبان پر لارو او سړکونو ځوانان راګرځوي او د ږیرې نه خرېیلو، د موسیقۍ د نه اورېدو، د لډو نه کولو او پر شریعت د ځان برابرولو سپارښتنې کوي.
په البانیا کې د افغان مېرمنو له درې ورځینۍ ناستې وروسته د غونډې ګډونوالو په یوې پرېکړه لیک کې د افغانستان د ښځو وضعیت ته په اشارې سره ویلي، چې له سیاسي مشارکت څخه د افغان ښځو اېستل سیاسي او مدني بې باوري رامنځته کړې ده.
په دغه پرېکړه لیک په بېلابېلو برخو کې د افغان ښځو وضعیت ته په اشارې شوي دي، دوی اندېښنه ښودلې ده؛ که د افغانستان روان وضعیت ته په وخت سره رسیدګي و نه شي هېواد به بې ثباتۍ ته ولاړ شي.
په پرېکړه لیک کې راغلي، چې د ښځو او نجونو پروړاندې د ښوونځيو او پوهنتونو د دروازو بندېدو ښوونې او روزنې ته لاسرسی محدود کړی دی.
له تېرو درېیو کلونو راهیسي چې طالبان پر افغانستان واکمن شوي دي، افغان مېرمنې یې له ټولو حقونو په ځانګړې توګه له سیاسي او مدني مشارکت او همداراز له لوړو زده کړو منع کړي دي.
په افغانستان کې قومي او مذهبي تاوتریخوالي او همداراز په هېواد کې د نړۍوالو ترهګرو ځای پر ځای کېدل د افغان ښځو تر ټولو لویه اندېښنه ده.
دوی وایي، چې افغانستان په وروستیو کلونو کې د نړۍوالو ترهګرو په مرکز بدل شوی دی.
یادې مېرمنې په داسې حال کې په دې اړه اندېښنه څرګندوي، چې دوه ورځې وړاندې یو شمېر راپورونه خپاره شول، چې د اسامه بن لادن زوی حمزه بن لادن ژوندی دی او اوسمهال په افغانستان کې د القاعدې ډلې مشري کوي.
بلخوا پاکستان هم ادعا کوي، چې افغان طالبانو په خپله خاوره کې تحریک طالبان پاکستان ته امن ځای ورکړی دی.
خو طالبانو بیا تل دا تورونه رد کړي دي.
د افغان ښځو د ناستې د پرېکړه لیک په یوه بله برخه کې راغلي، چې افغانستان اوسمهال له پراخ بشري ناورین سره مخ دی، چې تر ټولو لوی زیان په دې برخه کې ښځو ته رسېدلی دی.
د پرېکړه لیک له مخې، د بشري مرستو په وېشلو کې د ښځو د کار کولو مخنیوی هم ددې لامل شوی، څو مرستې په عادلانه توګه و نه وېشل شي.
د افغانستان د بشري وضعیت په اړه په داسې حال کې اندېښنه څرګندېږي، چې اوچا څو ورځې مخکې د یوه راپور په خپرولو سره وویل، چې په ۲۰۲۴ کال کې د افغانستان لپاره د ۲،۳ میلیارد ډالرو په ارزښت د بشري مرستو د بودیجې له کموالي سره مخ دي.
د اوچا په خبره، په افغانستان کې څه باندې ۲۳ میلیونه کسان بشري مرستو ته اړتیا لري، چې له یاد شمېر ۱۷ میلیونه کسان بیا د یاد سازمان په لومړیتوب کې دي.
په البانیا کې د افغان ښځو ګډونوالو همداراز په دې پرېکړه لیک کې ویلي، چې د ډیجیټلي زده کړو نیمګړتیا راتلونکې کاري فرصتونه محدود کړي او د ښځو لپاره د ډیجیټال د نړۍوال پرمختګ مخه نیسي.
د افغان ښځو په ناسته کې د مېرمنو هوکړې او غوښتنې
د غونډې ګډون کوونکو د افغانستان د راتلونکي لپاره د ښځو د سیاسي منشور پر جوړېدو هوکړه وکړه.
یادو مېرمنو همداراز له نړۍوالې ټولنې وغوښتل، چې د طالبانو حکومت په رسمیت و نه پېژني او د بشري حقونو د نقض په برخه کې یاده ډله ځواب ویلو ته مجبوره کړي.
د افغان ښځو د ناستې د ګډون کوونکو بله اساسي غوښتنه دا ده، چې د رهبرۍ په کچه په پرېکړو کې باید ورته ونډه ورکړل شي.
یادو مېرمنو د ښوونځیو او پوهنتونو د دروازو په خلاصېدو هم ټينګار کړی دی.
دغه درې ورځنۍ ناسته چې د افغان مېرمنو تر ټولو لویه ناسته ګڼل کېږي، د چهارشنبې په ورځ د البانیا په پلازمینې تېرانا ښار کې ترسره شوه.
د دغې ناستې لپاره له ۱۳۰ زیاتې مېرمنې راټولې شوې وې، چې په کې تر ۱۲۰ ډېرې یې افغان مېرمنې وې.
په دغې ناسته کې ځینو بهرنیو چارواکو هم ګډون کړی، چې له ډلې یې د افغانستان د ښځو، نجونو او بشري حقونو لپاره د امریکا ځانګړې استازې رینا امیري، د البانیا د بهرنیو چارو وزیرې اېګلي حسني او ځینو نورو اروپايي ډیپلوماټانو هم ګډون کړی دی.
دغه غونډه د ښځو پر وړاندې د طالبانو د ځپونکو فرمانونو د غندنې او لغوه کېدو په اړه جوړه شوې ده.
د زابل ولایت د امربالمروف او نهي عن المنکر ریاست د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د «موسیقۍ اورېدل ناروا عمل دی او خلک ناوړه کړنو او ګناه ته هڅوي.»
د زابل ولایت د طالبانو د امربالمروف او نهي عن المنکر ریاست د دوشنبې په ورځ د (وږې ۲۶مه) د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، چې د یاد ولایت د مرکز کلات ښار په بېلابېلو سیمو کې د امربالمعروف ریاست محتسبانو د موسیقۍ الې راټولې کړې او سوځولې دي.
په خبرپاڼه کې د زابل ولایت ځوانانو ته خبردارۍ ورکړل شوی، چې په راتلونکي کې د موسیقۍ له اوریدلو څخه په کلکه ډډه وکړي.
خبرپاڼه زیاتوي:«ساز هغه ناروا عمل دی، چې مسلمانان ډیرو ناوړو اعمالو او ګناهونو ته هڅوي. په کار ده چې ځوانان او ټولنه د داسې ناروا اعمالو څخه وژغورو.»
په زابل ولایت کې د طالبانو د امربالمروف او نهي عن المنکر ریاست د موسیقۍ الو د سوځولو ویډیو هم خپره کړې ده.
خو په خبرپانه کې نه دې ویل شوي، چې طالبانو د موسیقۍ اوریدو او یا غږولو په تور څوک نیولي او کنه.
د طالبانو د امربالمعروف وزارت د نوي قانون له اعلان سره سم د دغه وزارت د محتسبانو له لوري اعلان شوی قانون په زور پر خلکو پلی کیږي.
د طالبانو د دغه قانون له اعلان وروسته له یو شمیر ولایتونو څخه داسې راپورونه هم ورکړل شول، چې د امربالمعروف محتسبان پر لارو او سړکونو ځوانان راګرځوي، او د ږیرې نه خریلو، موسیقۍ نه اوریدلو، لډو نه کولو او پر شریعت د ځان جوړولو سپارښتنې ورته کیږي.