د متحده ایالاتو سویل ختیځ ایالتونو د یکشنبې په ورځ وروسته له هغه د سیمو د پاکولو او بیارغونې پراخې هڅې پیل کړې، چې د هیلین توپان د ملیونونو کسانو برېښنا پرې کړه، سړکونه او پلونه یې ویجاړ کړل او له فلوریډا څخه تر ویرجینیا پورې د ویجاړونکي سېلاب لامل شو.
په دغه انځوریز راپور کې په توپان ځپلو سیمې کې پراخ ویجاړی لیدل کیږي.
په سویلي کارولینا، فلوریډا، جورجیا، شمالي کارولینا او ویرجینیا کې د دولتي او سیمه ییزو چارواکو په وینا؛ توپان لږ تر لږه ۶۰ کسان مړه کړي دي. چارواکي ویره لري چې په یو شمیر ایالتونو کې به لا نور جسدونه وموندل شي.
د توپان له امله اوښتی زیان اټکل کیږي، چې له ۱۵ میلیارده ډالرو څخه تر ۱۰۰ میلیارده ډالرو پورې وي. د اوښتو زیانونو د ارزونې چارې روانې دي او ډیر ژر به کره شمیرې معلومې شي.
د فدرالي اضطراري وضعیت د مدیریت ادارې مشر ډین کریسویل د یکشنبې په ورځ وویل، چې د اوبو شبکو، مخابراتو شبکو او مهم ترانسپورتي لارو ته د پام وړ زیان اوښتی دی.
ښاغلي کریسویل وویل، چې د متحده ایالاتو حکومت د ناورین سره د مقابلې لپاره کافي سرچینې لري؛ خو د ویجاړیو بیارغونه به ستونزمنه وي.
هغه وویل، د څښلو اوبه اغیزمنو سیمو ته لیږل شوي او د اردو د انجینرانو قول اردو به د یکشنبې په ورځ د اوبو سیسټمونو ته د زیانونو ارزونه پیل کړي ترڅو اغیزمنو سیمو ته د څښلو اوبو په بیرته راستنیدو کې مرسته وکړي.
کریسویل وویل: "د اغیزمنو سیمو بیارغونه پیچلې کیدی شي. د دغو پنځو ایالتونه بیارغونه به اسانه نه وي."
د متحده ایالاتو د انرژۍ وزارت یو چارواکي وویل، چې د یکشنبې په ورځ شاوخوا ۲.۷ میلیون پیرودونکي له بریښنا څخه بې برخې پاتې شوي.
د فلوریډا والي وايي، چې په دغه ایالت کې ټول ۱۱ کسان مړه شوي او دا چې د توپان د ویجاړي کچه د نورو کلونو په پرتله پراخه ده.
د ځایی رسنیو په وینا؛ د مکسیکو یو تر ټولو ډېر ځپل شوی او بې وزله ایالت ګیریرو کې ۱۸ کسان مړه شوي، چې ډېری یې د خټو د ښوېیدو له امله په ویجاړو شویو کورونو کې بند پاتي شوي وو. ځایی رسنیو په اوکساکا کې د درېیو مړینو راپور ورکړی دی.
د ګیریرو ایالت والي ایولین سالګاډو ویلي، چې د کښتۍ، جیټسکي او هلیکوپټرو په واسطه د ژغورنې عملیات روان دي او اوسېدونکي له اغېزمنو سیمو راوباسي.
سالګاډو وویل، چې هوایي ډګر چارې بېرته پیل شوې دي.
د جان د توپان له امله د سیمې خلکو ته په میلیاردونو ډالرو زیانونه اوښتي دي.
سېلابونو د کتمندو په ښار کې د موټرو تګ راتګ او نورمال فعالیتونه په ټپه درولي او ۳۷ کسان یې مړه کړي.
په دغه سیمه کې ۴ میلیونه کسان ژوند کوي.
نیپالي چارواکو وویل، چې د بارانونو له امله د پوهنتونونو او ښوونځيو ودانۍ ویجاړې شوې دي، چې بیا جوړولو ته اړتیا لري.
د پوهنې د وزارت ویاندې لکشمي بهتاراي رویټرز خبري اژانس ته وویل: "موږ له اړوندو چارواکو څخه وغوښتل چې په اغېزمنو سیمو کې ښوونځي د درېیو ورځو لپاره وتړي."
کارپوهانو وايي، چې د پلازمینې ځینو برخو کې د ۳۲۲.۲ ملي میترو پورې باران شوی دی، چې د بګمتي سیند کچه یې ۲.۲ متره لوړه کړې.
دغه کچه د خطر له ټاکل شوې اندازې هم پورته ده.
په پلازمېنه کې د هوا پېژندونکي ګویندا جاه وویل، چې د یکشنبې په سهار د هوا د ښه کېدو ځینې نښې لیدل شوي او په ډېری ځایونو کې د باران کچه کمه شوې ده.
هغه وویل: "شاید یو څه بارانونه وشي؛ خو د درنو بارانونو امکان نه شته."
د اقلیم ساینس پوهان وايي، چې په نیپال کې د اقلیم د بدلون خطرونه مخ په زیاتېدو دي.
په پلازمېنه کې د چاپیریال د برخې یو چارواکي ارون بکتا شریستا وايي: "ما تر دې وړاندې په کتمندو کې په دې کچه سېلابونه نه دي لیدلي."
سیمه ییزو چارواکو ویلي، چې د نیپال په سویل ختیځ کې د کوشي سیند کچه پورته شوې ده.
د دغو چارواکو په وینا؛ دا سیند چې نږدې هر کال د هند ختیځ ایالت بهار ته د وژونکو سېلابونو سبب کیږي، د اوبو اندازه یې د خطر له کچې څخه نږدې درې چنده پورته شوې ده.