ممتاز زهرا بلوچ: د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت خبرپاڼه زموږ په کورنیو چارو کې لاسوهنه ده

د ملګرو ملتونو د ماشومانو صندوق (یونېسف) د افغانستان په لوېدځ کې له زلزلو، یو کال وروسته راپور خپور کړی او په هغه سیمه کې یې د ماشومانو د حالت په اړه اندېښنه ښودلې.

یونېسف په خپل تازه راپور کې ویلي، چې د افغانستان په لوېدیځ کې له زورورې زلزلې یو کال وروسته، ټولنه کې د بیا رغېدو نښې ښکاري خو بسنه نه کوي.

د دوی په خبره کورنۍ ورو ورو په خپلو پښو دریږي او له ناورین وروسته ژوند کوي.

دغه اداره اندېښنه ښيي او وايي، په لوېدیځ کې تر زلزلې د یو کال په تېرېدو سره لا هم پرمختګ ورو روان دی.

د دوی په خبره سوړ ژمی راروان دی او زلزله ځپلي لا هم د امکاناتو د نشت تر فشار لاندې دي.

یونېسف وايي، په هرات کې له زلزله ځپلو سره یې د ملګرو ملتونو د یوې برخې په توګه د اوبو او روغتیا ساتنې په ګډون په مهمو برخو کې همکاري کړې ده.

په افغانستان کې د یونېسف استازی ډاکټر تاج الدین اویویل وايي: «یونیسف په هغو ورځو کې چټګ غبرګون وښود، هلته ماشومانو موږ ته اړتیا لرله، موږ په ۲۴ ساعتونو کې وکولی شول، چې د پاکو اوبو سیسټم او لنډمهاله روغتیايي بنسټونه جوړ کړو. او همدارنګه مو په ژمې کې د ژوندي پاتې کیدو لپاره اړین توکي لکه، کمپلې، کورني کیټونه او ژمنۍ جامي وویشلې.»

یونیسف وايي، د یوه کال په موده کې یې په هرات کې د اوبو رسولو ویجاړ شوي سیسټمونه او ټولګي بیارغولي او د ماشومانو او ښځو لپاره روغتیايي او خوراکي خدمتونو ته لومړیتوب ورکړی.

د دغه سازمان په رواپور کې ویل شوي، چې د څلور لکه ماشومانو په ګډون یې له یو میلیون څخه ډیرو خلکو ته روغتیايي خدمتونه وړاندې کړي.

یونېسف په خپل راپور کې ویلي، چې د سخت ژمي په راتلو سره د ماشومانو د هغوی کورنیو لپاره د اوس او راتلونکي لپاره مرستې ډیرې اړینې دي.

دوی خبرداری ورکوي، او وايي، که د زلزله ځپلو ملاتړ ونه شي د تېر یوه کال پرمختګونه به یې په اوبو لاهو شي.

تېر کال د ریښتر په کچه د ۶،۳ درجې زلزلې د ۴۸۰۰۰ کورنۍ زیانمنې کړې.

د راپورونو له مخې په تېر کال په زلزله کې شاوخوا ۱۴۸۰ کسان مړه شوي او ۱۹۵۰ کسان ټپیان شوي وو.

د معلوماتو له مخې په مړو شویو کې ۹۰ سلنه ښځې او ماشومان وو.

دا په داسې حال کې ده، چې په هرات کې زلزله ځپلي کسان وايي، چې د یوه کال په تیریدو سره لاهم ژوند نه دی عادي شوی، مرستې هم نه ورسره کيږي او له جدي ستونزو سره مخ دي.

تردې وړاندې په اسلام اباد کې د چین سفارت تایید کړې وه چې تېره شپه په کراچۍ کې په یوه «ترهګریز» برید کې دوه چینایي وګړي وژل شوي او یو ټپي دی.

دغه برید د یکشنبې شپه ۱۱ بجې د کراچۍ جناح نړۍوال هوايي ډګر ته څېرمه شوی.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت په یوه خبرپاڼه ویلي، چې دغه برید د چین او پاکستان د ښو اړیکو د اغېزمنولو په موخه شوی.

د پاکستان لومړي وزیر شهباز شریف د دغه برید د غندلو تر څنګ ټينګار کړی چې د دغه هیواد د امنیتي ادارو څېړنې روانې او په کې ښکیلو کسانو ته به سخته سزا ورکړي.

د دغه برید مسوولیت بلوڅ بیلتون پالو منلی او دعوه یې کړې چې په یوه ځانمرګي برید کې یې چینايي انجنیرانو او د هغوی پاکستاني ساتوونکو ته یې د درنې مرګژوبله اړولې.

تر اوسه پورې د دغه برید د ډول په اړه نه ده څرګنده چې ایا دا ریښتیا ځانمرګی برید و او که نه.

د ملګرو ملتونو د خوړو نړۍوال پروګرام د یکشنبې په ورځ د (تلې ۱۵مه) په اېکس پاڼه لیکلي، چې د دغه پروګرام له لوري له څلور میلیونو افغانانو سره نغدي مرستې شوې، چې نیمايي هغه یې ښځې دي.

یاد پروګرام ویلي، مرسته شوې نغدې پیسې خلکو ته دا واک ورکوي چې هر هغه څه ته چې یې ډیره اړتیا وي پخپله یې ځانته چمتو کړي.

د ملګرو ملتونو د خوړو پروګرام د روان کال په زمري میاشت کې ویلي، چې په افغانستان کې ۱۲ میلیونه وګړي، په دې نه پوهیږي، چې د دویم وخت خواړه له کومه ځایه ترلاسه کړي.

دغه پروګرام خبرداری ورکړی و، چې په افغانستان کې څلور میلیونه شېدې خوړونکي ماشومان او مېندوارې ښځې په خوراځواکۍ اخته دي.

د ملګرو ملتونو د خوړو پروګرام تېره اونۍ هم ویلي و، چې په افغانستان کې ډیری ماشومان په «چای او وچه ډوډۍ» خوړولو باندې ژوندي دي.

کرېکټ بورډ ویلي، چې د عمان هېواد په کوربتوب له عمان او هانکانګ الف لوبډلو سره درې اړخیزه لوبلړۍ د روانې اکټوبر میاشتې په ۱۳مه پیلیږي او تر ۱۵مې به دوام ولري.

افغان ابدالیان لوبډله له رسمي لوبو وړاندې د اکټوبر په نهمه او ۱۰مه نېټه د عمان له الف لوبډلې سره دوه تمریناتي لوبې هم کوي.

کرېکټ بورډ لیکلي، چې افغان ابدلیان لوبډله به له درې اړخیزې لوبلړۍ وروسته په ایمرجېنګ اسیا جام سیالیو کې هم برخه واخلي.

د ایمرجېنګ اسیا جام سیالۍ هم د روانې اکټوبر میاشتې په ۱۸مه نېټه پیلیږي.

افغان کرېکټ بورډ د یادو سیالیو لپاره تېره ورځ نوملړ هم په ډاګه کړ.

د کرېکټ بورډ له لوري په عمان کې د درې اړخیزې لوبلړۍ او ایمرجېنګ اسیام جام سیالیو لپاره د درویش رسولي په لوبډل مشرۍ، صدیق اتل، زبید اکبري، نعمان شاه، وفي الله ترخیل، شاهدالله کمال، محمد اسحاق، شرف الدین اشرف، ننګیال خروټي، کریم جنت، قیس احمد، الله محمد غضنفر، فریدون داودزی، عبدالرحمن، بلال سمیع لوبډله اعلان کړله.

په دغې لوبډله کې سلیم صافي، صدیق پاچا، بشیر احمد افغان او حسن عیسی خیل د احتیاطي لوبغاړو په توګه اخیستل شوي دي.

د چین دولتي رسینو نن دوشنبه په اسلام اباد کې د چین سفارت له قوله ویلي، چې تېره شپه د پاکستان پر وخت د شپې ۱۱ بجې په کراچۍ کې د جناح نړۍوال هوايي ډګر ته څېرمه د چین (پورټ قاسم الیکتریک پاور کمپنۍ) پر انجینرانو برید شوی چې دوه چينايي وګړي په وژل شوي او یو ټپي دی.

د چین سفارت د برید د ډول په اړه څه نه دي ویلي، خو ویل کیږي چې برید دومره زورور و چې تر لرې سیمو پورې یې غږ رسیدلی دی.

د کراچۍ پولیس وايي، په دغه برید کې درې تنه وژل شوي او ۱۷ نور ټپیان شوي، خو دا یې نه دي ویلي چې وژل شوي او ټپي کسان کسان څوک دي.

چینايي رسنۍ په اسلام اباد کې د چین سفارت په حواله لیکلي چې په برید کې یو شمېر پاکستاني وکړي وژل شوي او ټپیان دي، خو د پاکستان کورنیو چارو وزارت لا په دې اړه څه نه دي ويلي.

د دغه برید مسوولیت بلوڅ بیلتون پالو په غاړه اخیستی او دعوه یې کړې چې په یوه ځانمرګي برید کې یې ګڼ شمېر هغه چينايي انجنیران او د هغوی ساتوونکي پاکستانیان وژلي دي چې د کراچۍ له هوايي راوتلي او پر لاره روان وو.

کراچۍ کې پولیسو ویلي، چې د یکشنبې په شپه له یوې لویې چاودنې وروسته اور لګېدلی او نږدې ۱۵ موټر په کې سوځیدلي دي.

اسلام اباد کې د چین سفارت د دغه برید غندنه کړې او ویلي چې پاکستاني امنیتي ادارې دې د دغه برید څېړنې وکړي او ښکیلو کسانو ته دې سخته سزا ورکړي.

دغه سفارت ټینګار کړی پاکسات دې د چینایي وګړو، بنسټونو او پروژو د خوندیتوب لپاره عملي او اغیزمن ګامونه واخلي.

د ۱۴۰۳ کال د وري په میاشت کې د خیبرپښتونخوا د شانګلې په بشام کې د یوه ځانمرګي برید له امله پنځه چینایي انجنیران ووژل شول او یو شمېر نور ټپيان شوي دي. د پاکستان امنیتي چارواکو ویلي وو، په دې پېښه کې بریدګر خپل موټربم ته د هغو چینایي انجنیرانو له موټر سره نږدې چاودنه ور کړه، چې داسو بند ته روان و.

په ۲۰۲۱ کال کې هم داسو بند ته څېرمه په یوه برید کې د نهو چینايي انجینرانو په ګډون ۱۳ کسان وژل شوي وو.