پښتون قامي جرګه د څه په اړه بحث کوي؟

په دې ناسته کې د پآکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي هم ګډون کړی و.

د سرچینو په وینا، ددې پرېکړې اعلان د ځانګړو تګلارو په پام کې نیولو سره اوس ځنډول شوی.

دغه راز په دې ناسته کې پرېکړه شوې چې د خیبر پښتونخوا سروزیر علي امین ګنډاپور به د دې جرګې په پرانېسته کې برخه اخلي.

د پاکستان فدرالي حکومت د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي ته واک ورکړی چې له پي ټي اېم سره پر اختلافي مسایلو خبرې وکړي.

ډان وایي، په پرونۍ ناسته کې حکومتي پلاوي له پښتون ژغورنې غورځنګ غوښتنه کړې چې جرګه کې له پاروونکو شعارونو او د افغانستان د ملي بیرغ له رپولو ډډه وکړي. خو پي ټي اېم دې غوښتنو ته تر اوسه ځواب نه دی ور کړی.

پرون د جرګې په میدان کې د څلورو وژل شویو کسانو د جنازې په مراسمو کې د پي ټي اېم د بیرغونو ترڅنک د افغانستان ملي بیرغونه هم لیدل کېدل.

د پاکستان مرکزي حکومت د تېرې یکشنبې پر ورځ پر پي ټي اېم بندیز ولګاوه او دغه سوله ییز غورځنګ یې د دغه هېواد سولې او امنیت ته ګواښ وباله.

له دې اعلان وروسته د خیبر پښتونخوا پولیسو او امنیتي ځواکونو د پښتون قومي جرګې پر میدان او جرګې ته راتلونکو کاروانونو بریدونه وکړل چې د څلورو تنو د وژل کېدو او ۱۳نورو د ټپي کېدو رپوټونه ترې ورکړل شوي.

د خیبر پښتونخوا د سروزیر په مشرۍ حکومتي جرګې پرون په خیبر ولسوالۍ کې د پي ټي اېم له مشرانو سره د خبرو اترو هڅه کړې خو د پي ټي اېم مشران خبرو اترو ته نه دي حاضر شوي.

د جرګې یو تن تنظیموونکي افغانستان انټرنېشنل ته وویل چې حکومت هڅه کوي ددې جرګې مشري او واک په لاس کې واخلي، خو منظور پشتین په دې باور دی چې جرګه د پښتنو ملي دود دی او هیڅوک یې مشري نه شي کولای.

د هغه په باور، پښتون ژغورنې غورځنګ د جرګې، د جرګې د کمېټو، بحثونو او نورو مسایلو د تنظیم چارې پرغاړه لري او د جرګې د پرېکړو صلاحیت د جرګې په برخه والو پورې اړه لري.

د چین د بهرنیو چارو وزارت یوې ویاندې ماونینګ وایي، دوی د هغو رپوټونو په اړه خبر نه دي، چې پاکستان د شانګهای د همکاریو سازمان د راتلونکې اونۍ غونډې په درشل کې د چینايي وګړو تحرکات محدود کړي.

د اکتوبر پر شپږمه د پاکستان کراچۍ هوايي ډګر ته څېرمه د تېلو په یوه ټانکر کې د چاودنې له امله دوه چینایان ووژل شول او لس نور ټپیان شول.

په پاکستان کې د چین سفارت دغه برید ترهګریزه کړنه وبلله او ویې وویل، چې وژل شویو چینايي انجنیرانو په سند ایالت کې د برېښنا پر یوې پروژې کار کاوه.

غه کورنۍ وايي، چې نیول شویو کسانو ټول اسناد له ځانه سره لرل؛ خو بیا هم پولیسو نیولي او په تاڼو کې یې اچولي دي.
عبدالقدوس هغه افغان کډوال دی، چې اتلس کلن زوی یې پولیسو بېولی او اوس تاڼه په تاڼه ګرځي او د خپل نادرکه زوی پته نه شي لګولای.

هغه افغانستان انټرنشنل پښتو ته وویل:« زما اتلس کلن زوی پاسپورټ، ویزه او د پولیسو د ثبت ټول اسناد له ځانه سره لرل؛ خو د وړمې شپې راهیسې پولیسو نیولی او درک یې نه دی مالوم.»
نوموړی وایي، ستونزه یې دا ده چې د پولیسو یوه تاڼه یې هم په اړه مالومات نه ورکوي حیران دی چې چېرته ولاړ شي او چا ته وژاړي.
یوې بلې افغانې مېرمنې هم د نوم د نه ښودلو په شرط افغانستان انڼرنشنل ته وویل، چې ۱۳ کلن زوی یې چې د دوی د کورنۍ سرپرستي هم ورتر غاړې وه، تېره ورځ پولیسو نیولی او بندي کړی یې دی.

هغه وایي:«زه په کور کې دوه لوڼې او دغه یو زوی لرم، خاوند مې مړ شوی. زموږ د کډوالۍ چارې او امریکا ته د تګ ټول پړاوونه بشپړ شوي او د الوتنې او سفر په تمه یو. اوس یې زوی را نه نیولی، وېرېږم که هغه بېرته افغانستان ته ستون کړي موږ به څه کوو.»
که څه هم چې تر دې وړاندې هم پولیسو په اسلام اباد او راولپنډۍ کې ګڼ افغانان نیولي او بېرته یې خوشې کړي؛ خو دا پلا یې توپیر دا دی، چې دغه نیول شوي کسان د اوسېدو بشپړ اسناد هم لري؛ خو بیا هم نیول شوي او دا پلا یې ځای ځایګی هم مالوم نه دی.
موږ په دې تړاو هڅه وکړه، چې د اسلام اباد د ترنول او سنګجانۍ تاڼو له پولیس چارواکو سره وغږېږو؛ خو هغوی په دې اړه له څه ویلو ډډه وکړه.

هغه ټولنې چې د بشري حقونو او نورو برخو کې کار کوي، وایي چې په ځینو دغو نیول شویو افغانانو شک دی، چې د تحریک انصاف ګوند په وروستیو لاریونونو کې ښکېل وو او یا یې هم په خواله رسنیو کې د اکتوبر د ۱۱مې د پښتون ژغورنې غورځنګ له‌خوا یې د رابلل شوې جرګې لپاره تبلیغات کول.
بله غاړه په اسلام اباد کې د کډوالو ټولنېزې اتحادیې وایي، هڅې یې روانې دي چې نن د ورځې په اوږدو کې هغه کډوال راخوشې کړي چې د اسنادو په لرلو سره پولیسو نیولي دي.
پاکستاني رسنیو د اسلام اباد په وروستیو مظاهرو کې د افغانانو پر ګډون او برخې اخیستنې هم ځیني راپورونه خپاره کړي ول؛ خو په اسلام اباد کې د افغانانو ټولنې وايي، چې دا تورونه بې بنسټه دي او دغه راپورونه په دې موخه خپاره شوي چې د عمران خان د تحریک انصاف ګوند په اړه د پاکستان د خلکو نظر بدل کړي.

په دغه راپور کې راغلي، چې په دغو نښتو کې شاوخوا ۲۷ طالبان ټپیان شوي او دوه ټانکونه یې هم له منځه تللي دي.
د دغه راپور سره یوه ویډیو هم خپره شوې، چې په کې د ټانکونو په نښه کېدل او د لمنځه تلل ښیي.
په راپور کې د امنیتي سرچینو په حواله راغلي، برید د افغان طالبانو له‌خوا هغه مهال پیل شو، چې پاکستاني پوله ساتي د اغزن تار د رغولو په کار بوخت وو او پر دوی له بریده وروسته پاکستاني پوله ساتو هم په ځوابي ډزو کې طالبانو ته درانه زیانونه واړول.

خو طالبانو لا په دې تړاو څه نه دي ویلي.

په دغه راپور کې د دغو نښتو د وخت په اړه څه نه دي ویل شوي.
د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې وخت ناوخت د افغان طالبانو او پاکستاني پوله ساتو ترمنځ نښتې روانې وي؛ خو ځیني وخت د پوستو جوړول یې لامل وي او ډېری وخت یې لامل هم نه وي مالوم.
ځیني شنونکي وایي، په داسي حال کې چې په خیبر کې د پښتنو قومي عدالت جرګې ته وخت په رالنډېدو دی، د پاکستان پوځ ته نږدې رسنیو هڅه پیل کړې چې د خلکو پام د افغانستان سره دوښمنۍ ته واړوي.
ځکه د دغو شنونکو په باور، نه تر اوسه طالبانو په دې اړه څه ویلي او نه هم نورو رسنیو په دې اړه کوم راپور خپور کړی.

پښتین پر خپل اېکس لیکلي" موږ پوهېږو چې مرکزي حکومت د دښمنۍ اعلان کړی، خو د خیبرپښتونخوا حکومت د دې ظلم د درولو لپاره پولیسو ته یو یادښت ورکړی چې دا ظلم بس کړي؟ " هغه زیاتوي"نه، بالکل نه، ځکه دوی د پښتنو د وینې تویولو لپاره د جنرالانو خواهش پوره کول غواړي".

پښتین وایي،" یو به حکم ورکوي، بل به یې عملي کوي او بل به غلی وي".

ظاهرا د هغه اشاره پوځ، د خیبر پښتونخوا حکومت او سیاسي ګوندونو ته ده.

هغه د پاکستان پوځ او حکومت مخاطب کړي چې "جنرال عاصم منیر، شهباز شریف، او محسن نقوي، نن په خیبرپښتونخوا کې د بې ګناه پښتنو وینې تویولو تاسې ارام کړئ، یا لا نور هم وینه بهوئ؟".

د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر وایي، په نورو ولسوالیو کې هم د جرګې ګډونوالو باندې پولیسو ډزې کړې او د خلکو د راتګ مخه نیسي.

‏پښتین وایي چې" تېره شپه پوځ او مزدور پولیسو د جرګې په میدان برید وکړ او غوښتل یې هلته وینې تویې کړي، خو موږ د امن د ساتنې لپاره میدان خالي کړ او کله چې دوی ته هیڅ جواز پیدا نه شو، نن یې له میدان څخه لرې پر ناستو ملګرو ډزې پیل کړې او ملګري یې شهید او ټپیان کړل".

د خیبر پښتونخوا په خیبر ولسوالۍ کې نن د پښتون قومي جرګې پر غړو د پاکستان امنیتي ځواکونو په ډزو کې د جرګې درې تنه وژل شوي او ۱۵نور ټپیان دي.