د ایراني ځواکونو قوماندان: له افغانستان او پاکستان سره د سرحدي پولو تړل مو لومړیتوب دی

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق وايي، چې سږ کال ۳۴۳ زره په سختې خوارځواکۍ اخته ماشومان د افغانستان روغتونونو ته د درملنې لپاره لېږدول شوي دي.

شکیبا، چې په بامیانو کې د یونېسف د رضاکارو روغتیایي کارکونکو له ډلې ده، چې په یوه ویډیو کې یې ویلي، ویاړي چې یو خوارځواکی ماشوم بیرته خپل عادي ژوند ته راګرځي.

دغه سازمان ویلي، چې روغتیايي خواړه د ماشومانو د رغېدو لپاره مهم دي او په افغانستان کې یوازې یونېسف دغه خواړه برابروي.

تر دې مخکې د روغتیا نړۍوال سازمان ویلي و، چې په افغانستان کې د خوراکي توکو نه خوندیتوب په زیاتیدونکي ناورین بدل شوی او ۲.۹ میلیونه ماشومان چې عمرونه یې له پنځو کلونو کم دي له خوارځواکۍ سره مخ دي.

دغه سازمان ویلي چې له دغو ماشومانو څخه ۸۵۰ زره یې په سخته خوارځواکۍ اخته دي.

د طالبانو سترې محکمې د یکشنبې په ورځ د (تلې ۲۹مه) په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې لیکلي، چې نن یې د دغه ولایت د فرخار ولسوالۍ د لومړۍ محکمې د پریکړې له مخې، د «زنا په جرم» محکومه شوې ښځه او نارینه ۳۹ـ۳۹ دورې وهلي.

خبرپاڼه زیاتوي، چې پر دغې تورنې ښځې او نارینه یې یاد حکم د دغې ډلې د سترې محکمې له تایید وروسته پلی کړ.

طالبانو په تېرو څلورو ورځې کې د بېلابېلو تورونو له امله شل کسان په عام محضر کې په دورو وهلي دي.

د راپورونو له مخې، طالبانو په تېرو شپږو میاشتو کې له ۲۰۰ څخه ډیرو کسانو ته په عام محضر کې په دورو وهلو سزاوې ورکړې دي.

که څه هم د بشري حقونو ملاتړي سازمانونه او یو شمېر بهرني هېوادونو د طالبانو له لوري په عام محضر کې د سزاګانو ورکولو ته سخت غبرګونونه ښيي، خو طالبان وايي، په دې کار سره پر خلکو «شرعي حد جاري» کوي.

د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر له دفتره نن یکشنبه د (تلې ۲۹مه) په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې د کابل په ګډون یې له ځينو نورو ولایتونو څخه ۶۲ زره او ۱۹۳ سوالګر راټول کړي دي.

خبرپاڼه زیاتوي چې دغه سوالګر یې له کابل، ننګرهار، پکتیا، لغمان، پروان، هرات، خوست، نیمروز، فاریاب او سمنګان ولایتونو څخه راټول کړي دي.

خبرپاڼه کاږي چې د دغو څه د پاسه ۶۲ زرو سوالګرو له ډلې ۲۷ زره او ۷۱۵ تنه یې مستحق او ۳۱ زره او ۱۲۶ تنه حرفوي سوالګر او پاتې هغه یې بې سرپرسته ماشومان او په نشه روږدي کسان دي.

د طالبانو حکومت دا نه دي ويلي، چې له راټولو شویو سوالګرو سره د مرستې لپاره څه پروګرام لري.

خبرپاڼه زیاتوي، چې د دغو سوالګرو تر ټولو لوی شمېر ۵۸۸۴۱ تنه په پلازمېنه کابل کې او تر ټول کم شمېر ۲۷ تنه په نیمروز کې ثبت شوی.

طالبانو د څه باندې ۶۲ زرو سوالګرو د راټولولو راپور داسې مهال ورکړی، چې دغې ډلې تر دې وړاندې په رسنیو کې د افغانستان د خلکو مالي وضعیت سم بللی او د نړۍوالو رسنیو او بشري سازمانونو هغه راپورونه یې ناسم بللي وو، چې په افغانستان کې یې د خلکو د فقر او بد افتصادي وضعیت په اړه ورکړي وو.

په دې وروستیو کې د ملګرو ملتونو د بشري مرستو د همغږۍ دفتر اوچا ويلي و، چې د افغانستان ۴۸ سلنه وګړي د فقر تر کرښې لاندې ژوند کوي او ۱۲.۴ سلنه یې د خوړو له خوندیتوب څخه بې برخې دي.

د خوړو نړۍوال پروګرام یا (ډبلیو‌ اېف‌ پي) هم په خپل وروستي راپور کې ویلي، چې په افغانستان کې له ۲۷ میلیونو زیات وګړي په کافي اندازه خواړه نه‌ لري.

په پنجشیر کې د طالبانو د اطلاعات او کلتور ریاست د یکشنبې په ورځ د (تلې ۲۹مه) په اېکس پاڼه د دغه ولایت د کانونو او پټرولیم د مشر محمد قاسم امیري له قوله لیکلي، چې د پلورل شویو زمردو له لیلام څخه یې ۱۶۱۴۰۰ ډالره ګټه د طالبانو خزاني ته ورکړي ده.

محمد قاسم امیري وايي، چې په پنجشیر کې یې ۵۹۰ تنو ته د زمردو د کانونو کېندلو جواز ورکړی او دمګړۍ په دغه ولایت کې د زمردو ۳۰۰ کانونه فعال دي.

طالبانو واک ته له رسیدو سره سم په افغانستان کې، د تېلو، ګاز، ډبرو سکرو او قیمتي ډبرو د کانونو اېستلو ته ډیره پاملرنه کړې ده.

دغې ډلې په تېرو درېیو کلونو کې د افغانستان د بېلابېلو کانې زیرمو اېستلو قرادادونه د چین او یو شمېر نورو هېوادونو په ګډون کورنیو شرکتونه ته هم ورکړي دي.

په دغېډله تور دی، چې د افغانستان د کانې زیرمو په ایستلو کې پراخ فساد کوي او کانونه هم په نا معیاري ډول سپړي.

دا په داسې حال کې ده، چې څه موده وړاندې طالبانو د کانونو او پټرولیم وزیر شهاب الدین دلاور د فساد په تور له دندې ګوښه کړ.

حال وش د تېرې سې شنبې په ورځ (د تلې ۲۴مه) د ترلاسه شویو ویډیوګانو او انځورونو او همدا راز د عیني شاهدانو د ادعاوو په حواله راپور ورکړی، چې د ۳۰۰ افغان کډوالو له ډلې چې شاوخوا له ۶۰ تر ۷۰ تنو پورې ژوندي او پاتې نور وژل شوي یا ټپیان شوي دي.

په دې اړه په کور دننه او بهر زیات شمېر سیاستوالو، مخکنیو چارواکو، مدني او د بشر حقونو فعالانو او یو زیات شمېر د خواله رسنیو کاروونکو غبرګونونه ښودلي وو او لا هم پر طالبانو نیوکې دي چې په دې اړه دې رڼې او بشپړې څېړنې وکړي.

کابل کې د ایران سفیر د ایراني پوله ساتو له خوا پر افغان کډوالو د برید خبره رد کړې وه او طالبانو د پېښې په دویمه ورځ د دغې پېښې د څېړلو لپاره یو پلاوی وټاکه چې لا یې هم پایلې نه دي معلومې.

د خواله رسینو د کاروونکو له لوري پر طالبانو نیوکې کیږي چې دوی د دغې پېښې د پټولو او یا کم رنګه کولو هڅې کوي.

تر دې وړاندې هم په ایران کې له افغان کډوالو سره ورته پېښې شوې خو په دغې پېښه کې چې په مخامخ ډزو کې تر ۲۰۰ د زیاتو کسانو د وژلو خبره کیږي، لومړۍ ده.

یوه عیني شاهد افغانستان انټرنشنل ته په استولي پیغام کې ویلي، چې کډوال په ټولییز ډول له درېیو لارو "روتوک"، "راجا" او "ماشکیل" څخه ایران ته ځي، هغه زياته کړه، چې دغه سيمې غرنۍ دي او په موټرو کې تګ راتګ ناشونى دى، نو د هغه په وینا له همدې امله کډوال ايران ته د رسېدو لپاره په ساعتونو مزل کوي او دغه پېښه هم په غرونو کې رامنځته شوې ده.

طالبانو د دغې پېښې د څېړلو لپاره یو پلاوی ټاکلی چې تر اوسه پورې یې پایلې نه دي څرګندې شوې.