په کابل کې د پخوانیو چاراکو په غونډه کې د حامد کرزي د لور شتون د خلکو پام ځان ته اړولی

سرچینه زیاتوي، چې د شنبې په ورځ (د لړم ۵ مه) د طالبانو او اعتراض کوونکو ترمنځ د نښتې په ترڅ کې د طالبانو یو غړی هم ټپي شوی دی.

تر اوسه د غور ولايت سيمه ييزو طالبانو د دې پېښې په اړه څه نه دي ويلي.

تر دې وړاندي د همدې کال کال د ثور په میاشت کې هم د بدخشان د درایم او ارګو ولسوالیو اوسېدونکو په دغه ولایت کې د کوکنارو د کروندو د اړولو په موخه د عملیاتو پر مهال د ښځو د ځورونې په غبرګون کې لاریون کړی و.

هغه مهال لاريون کوونکو پر وسله والو طالبانو تور ولګاوه، چې د کوکنارو د کروندو د ويجاړولو پر مهال طالب ځواکونه له ښځو او کروندګرو سره ناوړه چلند کړی.

د ثور په میاشت کې د بدخشان په لاریونونو کې لږ تر لږه اوه تنه وژل شوي او ګڼ نور ټپیان شوي وو.

دغه طالب چارواکي د شنبې په ورځ د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د ستراتیژیکو مطالعاتو په انسټیټوټ کې وویل:« په کومه ټولنه کې چې عدالت نه وي پلی شوی او خلکو ته د انسان او مسلمان په شان مساوي حقوق نه وي ورکړل شوي، خلک نظام خپل نه ګڼي او له هېواده تښتي."

ستانکزي دا هم ویلي، چې افغانانو تل د جګړې په ډګر کې بریاوې ترلاسه کړي، خو په سیاست کې ناکام شوي دي.

هغه ټینګار وکړ، چې که دوی خپل مسوولیتونه په سمه توګه ترسره نه کړي او یو "باثباته او تلپاتې"نظام جوړ نه کړي، نو دوی به خدای او د تیرو شلو کلونو "شهیدانو" ته حساب ورکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت سیاسي مرستیال د دې ډلې د نظام د ثبات لپاره له نړیوالې ټولنې سره د اړیکو پراخول اړین وبلل او ویې ویل نړۍ د یوه کلي په څېر ده او له اړیکو او سوداګرۍ پرته په کې ژوند نه شي کولای.

ستانکزي له طالبانو هم وغوښتل چې مسووليت واخلي او په هېواد کې علم او پوهې ته د پاملرنې پر اهميت يې ټينګار وکړ.

طالبانو واک ته له راتګ وروسته پوهنتونونه او ښوونځي تر شپږم ټولګي پورته د نجونو پر مخ وتړل او ښځې یې په کورونو کې بندې کړې.

په ورته وخت کې د برېکس غړو هېوادونو په کازان کې په خپله غونډه کې په افغانستان کې د یوه ټول شموله ملي حکومت د جوړېدو غوښتنه کړې ده.

د برېکس غونډې په وروستۍ پرېکړه ليک کې د ښځو په ګډون د ټولو وګړو پر حقونو ټينګار شوی دی.

تر دې مخکې د چین او پاکستان هېوادونو هم په افغانستان کې د ټولو قومونو او سیاسي ډلو په ګډون د یوه ټول شموله حکومت پر جوړېدو ټینګار کړی و.

طالبانو واک ته له ستنېدو وروسته ټولې قومي او سیاسي ډلې له صحنې لرې کړې او حکومتي څوکۍ یې د خپلو جنګیالیو ترمنځ وېشلې دي.

د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزارت د شنبې په ورځ (د لړم ۵ مه ) په یوې خبرپاڼه کې لیکلي، چې سرپرست وزیر عبداللطیف منصور چین ته د خپل سفر په ترڅ کې د ميس عینک د قراردادي شرکت له مسوولینو سره وکتل او په دې اړوند يې پر ځينو برخو خبرې یې ورسره وکړې.

د طالبانو د اوبو او انرژۍ وزیر عبداللطیف منصور د لوګر مس عینک کان استخراج یوه «مهمه او ملي پروژه» وبلله او ژمنه یې وکړه چې د «ایم سي سي» قراردادي شرکت ستونزې به حل کړي.

دغه طالب چارواکي له قراردادي شرکت څخه وغوښتل، چې د دغې پروژې چاري ګړندۍ کړي.

عبداللطیف منصور د انرژۍ په اړه په یوه نړیواله غونډه کې د ګډون لپاره چین ته تللی دی.

سرچينې زياتوي، چې د دغو لاريونونو په ترڅ کې يو متقاعد د طالبانو له خوا نيول شوى او د کابل ښار دويمې ناحيې ته لېږدول شوى دى.

دا لاریون د متقاعدینو د پراخې نارضايتۍ يوه برخه ده، چې د اقتصادي بحران او د خپلو لومړنيو اړتياوو نه لرلو له امله له ګڼو ستونزو سره مخ دي.

له تېرو دريو کلونو راهيسې په کابل او بېلابېلو ښارونو کې تقاعد شويو دولتي کارکوونکو لاريونونه کړي دي.

دغه تقاعد شوي کارکوونکي وايي، په افغانستان کې د طالبانو له واکمنېدو سره درې کاله کېږي، دوی خپل تقاعد نه دی ترلاسه کړی.

اعتراض کوونکي وايي، د معاشونو نه ورکول دوی په ورځني ژوند کې له جدي ستونزو سره مخ دي.

تر دې مخکې د طالبانو مشر ملاهبت الله اخندزاده د روان کال د وري میاشت کې امر کړی و چې د مامورینو له میاشتنیو معاشونو دې د تقاعد ونډه نه کمیږي.

دغه فرمان په افغانستان کې د تقاعد د سیستم د لغوه کولو په معنا دی.

طالبانو په ټول هېواد کې په موسسو او دولتي ادارو کې د نويو کارمنانو د نیولو لپاره عدم مسوولیت مکتوب جبري کړی دی.

په کندهار کې د تېر حکومت ځینو پخوانیو نظامیانو او ملکي مامورینو نن شنبې «د لړم۵مه» وویل، په دغه ولایت کې ځینو غیردولتي موسسو کې د دندې اخیستو په ازموینو کې بریالي شوي خو د طالبانو امنیه قومنداني د عدم مسوولیت مکتوب نه ورکوي.

د کندهار د ځینو دولتي ادارو پخواني کارمنان چې په تېر حکومت کې یې دندې درلودې، وايي طالبانو د پخوانۍ سابقې امله له دندو شړلي دي.

دغه کسان چې اوس له سختو اقتصادي ستونزو سره لاس او ګرېوان دي، وايي په موسسو کې د کار موندلو لپاره یې ازموینو کې کډون کړی او بریالي شوي.

دوی وايي، د عدم مسوولیت مکتوب غوښتنه ترې وشوه خو د دې مکتوب اخیستلو لپاره ی د تېرو څو میاشتو هڅو کومه پایله نه ده ورکړې.

حمید الله چې مستعار نوم دی وايي، یوې موسسې د عدم مسوولیت مکتوب د لاسلیک لپاره ور کړی، خو کله چې د طالبانو امنیه قومندانۍ ته ورغی له څو پوښتونو او بایومیټرک وروسته څرګنده شوه، چې تېر حکومت کې مې دنده کړې ده.

حمید الله زیاتوي چې له ډېرو هڅو وروسته بیا هم د طالبانو د کندهار امنیه قومندانۍ ورته عدم مسوولیت مکتوب لاسلیک نه کړ، چې له امله یې اوس هم بې روزګاره ګرځي.

په همدې حال کې د کندهار یو بل ځايي اوسېدونکی چې په تېر حکومت کې په ملکي اداره کې کار کړی و یوې نړۍوالې موسیسې ته د کار لپاره مراجعه کړې وه خو وايي، تر بري وروسته طالبانو ورته د عدم مسوولیت مکتوب لاسلیک نه کړ.

دوی زیاتوي طالبان یوازې هغه چاته د عدم مسوولیت مکتوب لاسلیکوي، چې د دوی په لیکو کې کاري سابقه ولري او یا هم ددې ډلې اړوند کس وي.

بهرنۍ موسسې د نویو کسانو ګومارلو کې له دولت سره د جرمي سابقې د معلومات لپاره عدم مسوولیت مکتوب غواړي.

په کندهار کې د پخواني حکومت یو کارمن وايي:« یو خوا مو طالبان په خپلو ادارو کې نه پرېږدي بل خوا په بهرنیو موسسو کې هم د کار پر وړاندې خنډونه جوړوي او د پخوانۍ کاري سابقې لرلو له امله عدم مسوولیت مکتوب نه راکوي او دوی دا فشار هم ځکه اچوي چې خپل کسان وګماري.»

طالبانو تر واک لاندې د اقتصاد وزارت بهرنیو موسسو د استخدام پرمهال د افغان کارمنانو د ګمارل لپاره د امنیتي ادارو څخه د عدم مسوولیت مکتوب جبري کړی دی.

د طالبانو د دې شرط له امله دا موسسې کله کله د وړ کسانو په ګومارلو کې پاتې راځي.

پر طالبانو دا تور هم دی چې د موسسو په چارو او مرستو کې لاسوهنه کوي.

په دې وروستیو کې په افغانستان کې د ملګرو ملتونو د بشري چارو همغږۍ دفتر ویلي، د روان کال په سپټمبر میاشت کې د ۱۷۳ مواردو له امله د بشري مرستو ۸۳ پروژې په لنډمهالې توګه وځنډول شوې.

دغه دفتر وايي، ۹۸ سلنه موارد د طالبانو د مداخلې له امله رامنځ ته شوي او د تېر کال په پرتله دغسې پېښې ۶۶ سلنه ډېرې شوې.