خلیلزاد: حکومت باید د امریکا غږ او ازادۍ راډیو په اړه ژورې څېړنې وکړي

سرچینې وایي، هغه پاکستاني مسوولین چې تورخم کې دندې ترسره کوي په لوی لاس د راتلونکو مسافرو ترمنځ بېروبار جوړوي: "تر څو په دې کې د ځان لپاره تور بازار جوړ کړي او له خلکو پیسې واخلي".

د سرچینې په خبره، په دې لار کې د ګنډو په نوم خلک ساتل شوي چې په دې سره قاچاقي مالونه تېروي او پیسې پرې ترلاسه کوي.

د افغانستان انټرنشنل خبریال رفعت الله اورکزی هم وایي، چې په تورخم کې د طالبانو او پاکستانیانو ترمنځ د رابطې په نوم د بې پاسپورټ او بې ویزې کسانو د اړولو پر سر د پیسو ګرم بازار روان دی: «‏په دې کې ځینې خلک د پاکستانیانو او ځینې د طالبانو کسان دي، چې د هرې ډلې د هرې ورځې سهم معلوم دی او پاتې نور په پیسو اړول کېږي، د یو تن د اړولو بیه له یو لک افغانیو څخه تر دوه لکه افغانیو پورې دی.»

ازاد خبریال سمیع یوسفزي بیا خپل اېکس کې لیکلي: «‏دا حقیقت دی ، د ویزو لرونکي افغانان توهین کېږې، رټل کېږې او پیسو ورکولو ته مجبورېږې . ددې په نوم چې ویزه دې سیستم کې نه شته، ټاپه دې نه شته او ان ورته ویل کېږي، چې پاسپورټ دې جعلي دی او بیا ورنه د “ چای پاڼي “ په نوم زرګونه کلدارې یا افغانۍ اخیستل کېږې» .

د تورخم ترڅنګ په سپین بولدک او همدا ډول اسلام اباد هوایي ډګر کې هم له افغان مسافرو د پاکستانيانو له لورې د غیر قانوني پیسو اخیستل کېدو خبرونه ترلاسه شوي دي.

یو افغان مسافر چې نه غواړي نوم یې په ډاګه شي او تازه د هوا له لارې اسلام اباد ته تللی افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وویل: «په اسلام اباد هوایي میدان کې پولیسو راته وویل، چې ستا ویزه جعلي ده، انتظار وکه، د ټولو خلکو کارونه یې خلاص کړل خو زه یې منتظر کړی وم، څو ځلې ورغلم او ورته مې وویل چې دا وېزه ستاسو سفارت راکړې تاسو یې کتلی شئ، ویل انتظار وکړه، اخیر مجبور شوم چې په پاسپورټ کې ورته ۵۰۰۰ کالدارې کېږدم، بیا یې اجازه راکړه.»

د تورخم دروازه چې پاکستان ته د تګ راتګ لپاره تر ټولو ډېره ګڼه ګوڼه لري، وخت نا وخته په کې مسافر د ستونزو او بډو اخیستو په اړه شکایتونه کوي.

د چارواکو د معلوماتو له مخې، په فرضي کرښه له دغې دروازې هره ورځ نږدې لس زره مسافر تګ راتګ کوي.

د ټولګټو وزارت ویاند محمد اشرف حق‌شناس په خپل اېکس کې لیکلي، چې د انساني او مالي زیانونو د مخنیوي په موخه د سالنګ لویه لاره د دغه وزارت تر بلې خبرتیا پورې د ټولو بار وړونکو او مسافر وړونکو موټرو پر مخ د لنډمهال لپاره تړل شوې ده.

‏‏حق شناس لیکلي: «د سالنګونو د ساتنې او څارنې ریاست مؤظف ټيمونه چمتو دي، ترڅو د هوا د ښه کېدو او د توپان له کمېدو سره سم؛ سیمه له واورو پاکه کړي او دغه لویه لاره بېرته د ټرافیکو پرمخ پرانيزي.»

د سالنګ په لویه لار چې شمالي ولایتونه له مرکز کابل سره نښلوي، په تېرو کلونو کې د ژمي په موسم کې به ډېرې خونړۍ پېښې په کې رامنځته کېدې، خو اوس د دغو پېښو د مخنیوي په موخه د سختو وارو د ورېدو له امله وخت ناوخته د ټرافیکو پر مخ تړل کېږي.

دغې جبهې په خپل اېکس کې د یوې ویډيو په خپرولو سره ویلي، چې جنګیالیو یې یاد شمېر کسانو ته تېر ماښام د هرات ښار په مستوفیت څلور لار کې د طالبانو په پوستې د برید په پایله کې مرګژوبله اړولې ده.

د افغانستان د ازادۍ جبهې په نامه دغې وسله والې ډلې همداراز په په تالقانو ښار کې هم طالبانو ته د مرګ ژوبلې د ور اړولو ادعاوې کړي دي.

تر اوسه د طالبانو حکومت د دغه بریدونو په تړاو رسنیو ته څه نه دي ویلي.

خو څو ورځې وړاندې د ملګرو ملتونو ادارې یوناما د یوه راپور په خپرولو سره د افغانستان د ازادۍ او د مقاومت په نامه جبهې تورنې کړې، چې په خپلو بریدونو کې یې ملکي وګړو ته مرګ ژوبله اړولې ده.

مقاومت جبهې د یوناما دغه راپور رد کړی، خو د ازادۍ جبهې بیا په دې اړه هېڅ کوم غبرګون نه دی ښودلی.

په نیمروز کې د طالبانو د والي د رسنیو دفتر وايي، د نیمروز والي محمد قاسم خالد د امنیتي غونډې پر مهال امنیتي ارګانونو ته امر کړی، چې د قاچاقبرو موټر ضبط او خپله قاچاقبران قضايي ادارو ته وسپاري.

بل خوا په نیمروز ولایت کې د طالبانو امنیه قوماندانۍ ویلي، چې د تیرې یوې میاشتې په اوږدو کې یې تر سلو ډیر انساني قاچاقبران نیولي دي.

د نیمروز د امنیه قوماندانۍ ویاند ګل محمد قدرت وايي:«ټول امنیتي ارګانونه په دې تلاش کې دي، چې د انساني قاچاق مخه ونیسي. تر دې دمه مو ۱۱۲ انساني قاچاقبران نیولي دي او قضايي ارګانونو ته مو سپارلي دي. تقریبا تر سل زیات د دوی وسایط نیول شوي او امنیتي ځواکونه هڅه کوي، چې د انساني قاچاق مخه ونیسي.»

د راپورونو له مخې، د نیمرو‍ز ولایت ځايي طالب چارواکو کابل ته د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي له سفر وروسته د انساني قاچاقبرانو د نیولو هڅې ګړندۍ کړې دي.

له نیمروز ‍څخه سرچینې وايي، چې د دغه ولایت په مرکز زرنج ښار کې د انساني چاقبرانو لسګونه نمایندګۍ دي او هره ورځ لسګونه افغانان په غیر قانوني او خطرناکو لارو ایران ته رسوي.

د سرچینو په وینا، دغو قاچاقبرانو هم د تېر نظام پر مهال او هم اوس ځايي چارواکو ته د دوی د کاروبار د فعالیت لپاره رشوت ورکاوه.

د ایران د بهرنیو چارو وزیر له کابل څخه تهران ته تر ستنېدو وروسته د دغه هېواد د وزیرانو شورا د غونډې په څنډه کې له خبریالانو سره په خبرو کې وویل، طالبانو منلې چې غیر قانوني افغان کډوال بېرته افغانستان ته ستانه شي.

همدارنګه د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیر خان متقي هم دا مني چې له عراقچي سره یې په ایران کې د مېشتو میلیونونو افغان کډوالو د ستونزو په اړه خبرې کړې او هوکړه یې کړې چې افغانان په زوره له دغه هېواده اېستل کېدو ته اړ نه کړي.

د طالبانو د رییس الوزرا د اقتصادي مرستیال ملا عبدالغني برادر دفتر ته په یوه استول شوي لیک کې راغلي، چې د طالبانو حکومت پرېکړه کړې وه چې له نوي کابل بانک څخه د ځینو دولتي ادارو د معاشونو حسابونه دولتي بانکونو ته انتقال شي، خو سره له دې، چې دولتي بانکونو څو ځله غوښتنې هم کړې دي، د مالیې وزارت چارواکو اکثریت حسابونه شخصي بانکونو ته انتقال کړي دي.

دغه سند د (MISFA) په نوم مالي ادارې ته اشاره کوي، چې د مالیې وزارت تر چتر لاندې فعالیت کوي. د دې ادارې په بورډ کې بهرني غړي او د مالیې وزارت یو استازی شامل دي.

د پخواني حکومت پر مهال، د مالیې وزارت استازي ته د دغه بورډ د غړیتوب لپاره اضافي مالي امتیاز نه ورکول کېده، ځکه نوموړي له مالیې وزارت نه معاش ترلاسه کاوه، خو د طالبانو له واکمنۍ وروسته د مالیې وزارت استازي په هره غونډه کې ۲۵۰ ډالره حق الزحمه ځان ته ټاکلې ده، چې مجلس یې هم شاوخوا دوه ساعته کیږي.

د افغانستان د کوچني مالي ملاتړ بنسټ یا میسفا (MISFA) یوه مالي اداره ده چې په ۲۰۰۳ کال کې د نړیوالو مرستندویانو او افغان حکومت په ملاتړ رامنځته شوه. د دغه بنسټ هدف د افغانستان د مایکروفایننس یا وړو مالي خدمتونو سکتور پراختیا او ملاتړ دی، چې کم عایده کسانو په ځانګړي ډول ښځو او وړو سوداګرو ته مالي خدمتونه برابر کړي.

اسناد همداراز ښيي چې د ماليې وزارت د ادارو جګپوړې ګومارنې د اړیکو او شخصي اړیکو پر بنسټ ترسره کېږي.

سند د بېلګې په توګه یادونه کوي، چې د وړو تمویلاتي معاملاتو بنسټ مشر د شخصي اړیکو پر اساس ګومارل شوی.

سند زیاتوي، « د مالیې وزارت د ادارو د مشرانو په تعيین کي روابط او ملګرتیا پالل کیږي، د نمونې په ډول د متحد په نوم د وړو تمویلاتي معاملاتو نهاد په نوم یو مالي نهاد موجود دی چې پوره امکانات لري خو هلته تعيين شوى رئيس د انډیوالیزم پر بنیاد راغلی چې هیچ موثریت نه لري».

طالب چارواکو تر اوسه د دغو تورونو او اسنادو د څرنګتیا په اړه رسمي نظر نه دی ورکړی.