د افغانستان انټرنشنل له خوا د «طالبلیکس» ناڅرګندو هېکرانو د افشا شویو اسنادو د خپرېدو په دوام، یو هم د تاریخي او فرهنګي اثارو په تړاو د ملا هبتالله فرمان دی چې پهکې له خپلې ډلې یې غوښتي څو د دغو اثارو خوندیتوب ته پاملرنه وکړي.
د طالبانو مشر په دغه فرمان کې چې د ۱۴۰۲ لمریز کال د څلورمې میاشتې په ۲۱مه صادر شوی د دغې ډلې اطلاعاتو او کولتور وزارت ته سپارښتنه کړې چې د تاریخي او کولتوري اثارو په تړاو هر ډول مسوولیت دوی ته راجع دی.
په دغه فرمان کې د طالبانو اطلاعاتو او کولتور وزارت ته سپارښتنه شوې چې په لرغونو سیمو کې دې له ناقانونه کیندنو او د تاریخي اثارو له ویجاړولو څخه ډډه وشي.
د طالبانو د مشر په دغه فرمان کې له خپلو غړو غوښتي چې د تاریخي اثارو د بیارغونې په برخه کې دې اړونده ادارې اقدامات وکړي.
ملا هبت الله داسې مهال دا فرمان ورکوي چې د یادې سختدریځې ډلې د خپلې لومړۍ واکمنۍ پرمهال په بامیان کې د بودا مجسمه په راکېټونو وویشتله او په ترڅ کې یې د دغې مجسمې ډېرې برخې ونړېدې. همداراز د دغې ډلې له خوا د افغانستان په ملي موزیم کې تاریخي مجسمې ماتې او یا هم لوټ شوې.
دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د «طالبلیکس» په نوم د هېکرانو یوې ناڅرګندې ډلې د طالبانو پر اطلاعاتي شبکو سایبري برید وکړ او د دغې ډلې د یو شمېر مهمو بنسټونو اسناد یې ترلاسه کړل.
دا هم د هېکرانو ډلې «طالب لیکس» لهخوا د افشا شویو اسنادو یو بل مکتوب دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ یونسيار د ۲۰۲۴ کال د مۍ مياشتي په ۷مه د طالبانو کډوالو چارو وزارت ته د خپلو هغو دریو مرکزونو خبر ورکړی، چې دغې ډلې په زور نیولي دي.
د مکتوب له مخې د میدان وردګ په نرخ ولسوالۍ کې د کډوالو ښارګوټي کې د طالبانو استخباراتو عمومي رياست، د کونړ اسعداباد کې د احصايي او معلوماتو ملي ادارې او د لوګر په پادخواب شانه کې پوليسو د دوی دغه مرکزونه اخيستي او خپل فعالیتونه په کې کوي.
یونیسيار طالبانو ته په مکتوب کې د خپلو اندېښنو شریکولو سره ويلي، چې دا ډول کړنې د طالبانو او نړيوالې ټولنې ترمنځ اړیکې لا ستونزمنوي.
هغوی د مکتوب په وروستۍ برخه کې زياته کړې: « دا کار په زور شوی، یونسیار د دې غیري قانوني عمل په اړه ژوره اندېښنه لري، ځکه دا په افغانستان کې د یونیسیار د عملیاتو او تمویلونکو لخوا په ځانګړې توګه د افغان حکومت او نړيوالي ټولني ترمنځ د ستونزمنو اړیکو په دې حساس حالت کې مستقیم منفي اغیزه لري»
د کډوالو چارو وزارت د مالي او ادارې مرستيال محمد ارسلاح خروټي په امضاء هم په یوه مکتوب کې یاده ستونزه منلې او خپلو اړونده ریاستونو ته یې سپارښتنې کړي، چې د طالبانو له اړوند ادارو دا ځایونه بېرته واخلي او موضوع تعقیب کړي.
تر اوسه معلومه نه ده چې دغه پرېکړه عملي شوې که نه.
د مکتوب له مخې، طالبانو د «میهن سټار په نوم یوې کمپنۍ ته یو ټن ګچ په څلور سوه افغانۍ قراداد» ورکړی او ټول ټال د ۱۰ زره ټنو قرارداد ورسره شوی دی.
په یاد مکتوب کې د طالبانو کانونو وزارت خپل ولایتي ریاست ته لیکلي، چې له اړوند شرکت څخه د استخراج او لېږد له درکه یوازې پر ټن څلور سوه افغانۍ واخلي.
د مکتوب له مخې، دغه قرارداد یوازې د یوه کال لپاره شوی دی چې د سمنګان ولایت د حضرت سلطان ولسوالۍ اړوند د ګچو د یوه کان د استخراج لپاره شوی دی.
د دغه کان د کېندنو قرارداد لومړی د متر مکعب په بڼه شوی و؛ خو طالبانو په ناببره توګه بېرته بدل کړی او د ټن حساب ته یې اړولی دی.
دغه سند په سمنګان ولایت کې د طالبانو د کانونو رییس لطف الله حبیبي لهخوا لاسلیک شوی دی.
نیوکې دا دي، چې د طالبانو په کانونو وزارت کې پراخ فساد روان دی او د طالبانو یو شمېر لوړ پوړي غړي د کانونو په قراردادونو کې ښکېل دي چې له دې درکه یې پراخه ګټه شخصي جېبونو ته روانه ده.
د طالبانو د یاد وزارت پر پخواني وزیر شهاب الدین دلاور هم د کانونو په برخه کې د فساد تور و او له همدې کبله د ملا هبتالله له لوري له دندې ګوښه شو.
د «طالب لیکس» لهخوا د طالبانو د افشا شویو سندونو پربنسټ، د کابل په شکردرې ولسوالۍ کې هم یوازې په یوه میاشت کې له پنځه سوه ټنو څخه زیات د مرمر ډبرې استخراج شوې دي.
د دغو سندونو له مخې، د مرمر ډبرو د استخراج دغه شمېره یوازې په یوې ولسوالۍ کې ښودل شوې، چې ښیي په ټول هېواد کې د ګران بیه ډبرو استخراج په پراخه توګه په چټکۍ سره روان دی او دا اندېښنې هم راپورته کوي، چې دغه لړۍ له فساده ډکه ده.
راپورونه کاږي، چې د کانونو په برخه کې طالبان په زیات شمېر تړونونو کې په مستقیم ډول ونډه لري او د دوی عایداتي سرچینې بلل کېږي.
طالبان غواړي د افغانستان طبیعي زېرمې د عوایدو په یوې مهمې سرچینې بدلې کړي؛ خو کارپوهان وايي، د تخصص او څار کمښت اوږدمهاله ګواښونه پېښوي.
د امریکا او ملګرو ملتونو د ارزونو له مخې، د افغانستان د طبیعي زېرمو ارزښت شاوخوا یو ټریلیون ډالره دی.
د راپورونو له مخې، واک ته د طالبانو له راتګ راهیسې د کان کېندنې له ۲۰۰ ډېر تړونونه لاسلیک شوي، چې ګڼ یې له سیمهییزو شرکتونو سره دي او د میلیاردونو ډالر ارزښت لري.
د طالبانو د مشر په دې فرمان کې راغلي، چې د ټولو وزارتونو اړوند کارکوونکي که د زدهکړو، ظرفیت لوړونې او یا نورو سېمینارونو لپاره بهرنیو هېوادونو ته ځي؛ نو باید له خپل مشر (ملا هبتالله) اجازه واخلي.
په دغه فرمان کې ویل شوي، چې د چارو ادارې د دفتر له لارې باید له هغه سره د سفر د ترسراوي لپاره د غوره شوي کس جزییات شریک شي او د تګ یا نه تګ په تړاو به یې د طالبانو مشر پرېکړه کوي.
د طالبانو د امربالمعروف او شکایتونو اورېدلو وزارت خپلو اړوند ریاستونو ته د ملا هبتالله دغه فرمان استولی او پرې ټینګار یې کړی، چې د سفرونو تر کېدو دمخه باید له ملا هبتالله اجازه وغوښتل شي.
واک ته د طالبانو له رسیدو څه موده وروسته د طالبانو مشرتابه په افغانستان کې د نجونو د زدهکړو او بیا د پوهنتون پر زدهکړو بندیزونه ولګلول.
د دې تر څنګ یې روان لمریز کال د زدهکړو په طبي موسسو کې د نجونو پر زدهکړو هم بندیز ولګاوه چې ورسره تړلې د افغان نجونو یوازنۍ هیلې هم له منځه لاړې.