د «طالبلیکس» هېکرانو په افشاشویو سندونو کې یو سند د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي مرستیالۍ اړوند دی، چې پهکې د دغې ډلې د کډوالو چارو وزارت له خوا د ملګرو ملتونو د کډوالۍ ادارې اړوند د یاد وزارت یو شکایت څېړلی دی.
په دغه مکتوب کې راغلي، چې د ملګرو ملتونو د کډوالۍ اداره (IOM) د عامه ذهنیتونو د ګډوډولو لپاره ناسم معلومات خپروي او د طالبانو له تګلارو څخه سرغړونه کوي.
په مکتوب کې زیاته شوې، چې د کډوالۍ نړۍوالې ادارې په یوه راپور کې ادعا کړې چې نږدې اته میلیونه افغانانو له ۲۰۲۰ زېږدیز کال راهیسې افغانستان پرېښی چې لوی لامل یې طالبان بلل کېږي.
د طالبانو د کډوالو چارو وزارت د کډوالۍ نړۍوالې ادارې پر دغه راپور غوسه راپارېدلې او دا یې له حقیقت څخه لرې بللی دی.
په همدې تړاو یاد وزارت د طالبانو ریاستالوزرا اقتصادي مرستیال ته شکایتي مکتوب استولی دی.
د طالبانو د ریاستالوزرا اقتصادي معاونیت د کډوالۍ نړۍوالې ادارې سرپرسته تيهاسکن یوې غونډې ته وربللې او هلته یې ورته دا شکایت مخامخ اورولی دی.
هغې له خپلو خپاره شویو معلوماتو او راپور څخه دفاع کړې او دا یې د دغه سازمان مشروع حق بللی، خو طالبانو دا هرڅه رد کړي دي.
طالبانو د یاد سازمان سرپرستې ته خبرداری ورکړی، چې په راتلونکي کې باید تر خپرېدو دمخه د دغې ادارې راپورونه ورسره شریک او له هغې وروسته خپاره شي.
طالبانو په دغه ناسته کې په وار وار په افغانستان کې د کډوالۍ نړۍ والې ادارې سرپرستې ته ویلي چې سازمان یې له حقیقتونو څخه لرې راپورونه چمتو کوي.
په نړۍوالو مرستندویه ادارو د طالبانو بندیزونو له کبله ډېری نادولتي بنسټونه اړ شوي، څو په افغانستان کې خپل دفترونه وتړي.
په کور دننه فعال یو شمېر بهرني بنسټونه شکایت کوي چې طالبان یې په چارو کې بېځایه لاسوهنې کوي او له همدې امله یې له ګڼو ننګونو سره مخ کړي دي.
د طالبانو مشر په دغه فرمان کې چې د ۱۴۰۲ لمریز کال د څلورمې میاشتې په ۲۱مه صادر شوی د دغې ډلې اطلاعاتو او کولتور وزارت ته سپارښتنه کړې چې د تاریخي او کولتوري اثارو په تړاو هر ډول مسوولیت دوی ته راجع دی.
په دغه فرمان کې د طالبانو اطلاعاتو او کولتور وزارت ته سپارښتنه شوې چې په لرغونو سیمو کې دې له ناقانونه کیندنو او د تاریخي اثارو له ویجاړولو څخه ډډه وشي.
د طالبانو د مشر په دغه فرمان کې له خپلو غړو غوښتي چې د تاریخي اثارو د بیارغونې په برخه کې دې اړونده ادارې اقدامات وکړي.
ملا هبت الله داسې مهال دا فرمان ورکوي چې د یادې سختدریځې ډلې د خپلې لومړۍ واکمنۍ پرمهال په بامیان کې د بودا مجسمه په راکېټونو وویشتله او په ترڅ کې یې د دغې مجسمې ډېرې برخې ونړېدې. همداراز د دغې ډلې له خوا د افغانستان په ملي موزیم کې تاریخي مجسمې ماتې او یا هم لوټ شوې.
دا په داسې حال کې ده، چې څو ورځې وړاندې د «طالبلیکس» په نوم د هېکرانو یوې ناڅرګندې ډلې د طالبانو پر اطلاعاتي شبکو سایبري برید وکړ او د دغې ډلې د یو شمېر مهمو بنسټونو اسناد یې ترلاسه کړل.
دا هم د هېکرانو ډلې «طالب لیکس» لهخوا د افشا شویو اسنادو یو بل مکتوب دی.
د ملګرو ملتونو د کډوالۍ عالي کمېشنرۍ یونسيار د ۲۰۲۴ کال د مۍ مياشتي په ۷مه د طالبانو کډوالو چارو وزارت ته د خپلو هغو دریو مرکزونو خبر ورکړی، چې دغې ډلې په زور نیولي دي.
د مکتوب له مخې د میدان وردګ په نرخ ولسوالۍ کې د کډوالو ښارګوټي کې د طالبانو استخباراتو عمومي رياست، د کونړ اسعداباد کې د احصايي او معلوماتو ملي ادارې او د لوګر په پادخواب شانه کې پوليسو د دوی دغه مرکزونه اخيستي او خپل فعالیتونه په کې کوي.
یونیسيار طالبانو ته په مکتوب کې د خپلو اندېښنو شریکولو سره ويلي، چې دا ډول کړنې د طالبانو او نړيوالې ټولنې ترمنځ اړیکې لا ستونزمنوي.
هغوی د مکتوب په وروستۍ برخه کې زياته کړې: « دا کار په زور شوی، یونسیار د دې غیري قانوني عمل په اړه ژوره اندېښنه لري، ځکه دا په افغانستان کې د یونیسیار د عملیاتو او تمویلونکو لخوا په ځانګړې توګه د افغان حکومت او نړيوالي ټولني ترمنځ د ستونزمنو اړیکو په دې حساس حالت کې مستقیم منفي اغیزه لري»
د کډوالو چارو وزارت د مالي او ادارې مرستيال محمد ارسلاح خروټي په امضاء هم په یوه مکتوب کې یاده ستونزه منلې او خپلو اړونده ریاستونو ته یې سپارښتنې کړي، چې د طالبانو له اړوند ادارو دا ځایونه بېرته واخلي او موضوع تعقیب کړي.
تر اوسه معلومه نه ده چې دغه پرېکړه عملي شوې که نه.
د مکتوب له مخې، طالبانو د «میهن سټار په نوم یوې کمپنۍ ته یو ټن ګچ په څلور سوه افغانۍ قراداد» ورکړی او ټول ټال د ۱۰ زره ټنو قرارداد ورسره شوی دی.
په یاد مکتوب کې د طالبانو کانونو وزارت خپل ولایتي ریاست ته لیکلي، چې له اړوند شرکت څخه د استخراج او لېږد له درکه یوازې پر ټن څلور سوه افغانۍ واخلي.
د مکتوب له مخې، دغه قرارداد یوازې د یوه کال لپاره شوی دی چې د سمنګان ولایت د حضرت سلطان ولسوالۍ اړوند د ګچو د یوه کان د استخراج لپاره شوی دی.
د دغه کان د کېندنو قرارداد لومړی د متر مکعب په بڼه شوی و؛ خو طالبانو په ناببره توګه بېرته بدل کړی او د ټن حساب ته یې اړولی دی.
دغه سند په سمنګان ولایت کې د طالبانو د کانونو رییس لطف الله حبیبي لهخوا لاسلیک شوی دی.
نیوکې دا دي، چې د طالبانو په کانونو وزارت کې پراخ فساد روان دی او د طالبانو یو شمېر لوړ پوړي غړي د کانونو په قراردادونو کې ښکېل دي چې له دې درکه یې پراخه ګټه شخصي جېبونو ته روانه ده.
د طالبانو د یاد وزارت پر پخواني وزیر شهاب الدین دلاور هم د کانونو په برخه کې د فساد تور و او له همدې کبله د ملا هبتالله له لوري له دندې ګوښه شو.
د «طالب لیکس» لهخوا د طالبانو د افشا شویو سندونو پربنسټ، د کابل په شکردرې ولسوالۍ کې هم یوازې په یوه میاشت کې له پنځه سوه ټنو څخه زیات د مرمر ډبرې استخراج شوې دي.
د دغو سندونو له مخې، د مرمر ډبرو د استخراج دغه شمېره یوازې په یوې ولسوالۍ کې ښودل شوې، چې ښیي په ټول هېواد کې د ګران بیه ډبرو استخراج په پراخه توګه په چټکۍ سره روان دی او دا اندېښنې هم راپورته کوي، چې دغه لړۍ له فساده ډکه ده.
راپورونه کاږي، چې د کانونو په برخه کې طالبان په زیات شمېر تړونونو کې په مستقیم ډول ونډه لري او د دوی عایداتي سرچینې بلل کېږي.
طالبان غواړي د افغانستان طبیعي زېرمې د عوایدو په یوې مهمې سرچینې بدلې کړي؛ خو کارپوهان وايي، د تخصص او څار کمښت اوږدمهاله ګواښونه پېښوي.
د امریکا او ملګرو ملتونو د ارزونو له مخې، د افغانستان د طبیعي زېرمو ارزښت شاوخوا یو ټریلیون ډالره دی.
د راپورونو له مخې، واک ته د طالبانو له راتګ راهیسې د کان کېندنې له ۲۰۰ ډېر تړونونه لاسلیک شوي، چې ګڼ یې له سیمهییزو شرکتونو سره دي او د میلیاردونو ډالر ارزښت لري.