د ملګرو ملتونو یو تازه راپور څرګندوي چې د پاکستان له سختو فشارونو سره سره افغان طالبان لا هم له تحریک طالبان پاکستان څخه ملاتړ کوي. راپور کې راغلي، چې دغه ملاتړ په پاکستان کې د یادې ډلې د بریدونو د زیاتوالي لامل شوی دی.
یاد راپور چې د «۲۰۲۴ کال د جولای له لومړۍ د ډېسمبر تر ۱۳مې پورې موده رانغاړي» په کې لیکل شوي: «په افغانستان کې د پاکستاني طالبانو حالت او ځواکمنتیا د پخوا په څېر ده او هېڅ توپیر په کې نه دی راغلی.» برعکس دغې ډلې په پاکستان کې بریدونه زیات کړي او په یاده موده کې یې له ۶۰۰ ډېر بریدونه ترسره کړي، چې ډېری یې له افغانستان څخه تنظیم شوي دي.
د افغان طالبانو مالي او عملیاتي ملاتړ
راپور وايي چې افغان طالبان «ټي ټي پي» ته لوژیستیکي، عملیاتي او مالي ملاتړ برابروي چې د دې ډلې فعالیتونه یې پیاوړي کړي دي.
راپور زیاتوي چې د Tټي ټي پي د مشر نور ولي مسعود کورنۍ له افغان طالبانو څخه «میاشتني ۴۳ زره ډالر اخلي» چې دا د دې ډلې لپاره یو مهم مالي ملاتړ بلل کېږي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د ملګرو ملتونو د راپور په حواله لیکلي «ټي ټي پي» په کونړ، ننګرهار، خوست او پکتیکا (برمل) ولایتونو کې نوي روزنیز مرکزونه جوړ کړي او د طالبانو له لیکو څخه یې د جنګیالیو د جذب لړۍ پراخه کړې ده.
اوس مهال، د دې ډلې د جنګیالیو شمېر شاوخوا ۶۰۰۰ تر ۶۵۰۰ کسانو ته رسېږي.
د افغان طالبانو او پاکستاني طالبانو ترمنځ تاریخي او ایډیالوژیکي اړیکې د دې ډلې د نفوذ په پراخېدو کې مهم رول لري.
د پاکستان غبرګون: پوځي عملیات او ډیپلوماسي
د ټي ټي پي د بریدونو له زیاتوالي سره پاکستان د "عزم استحکام" په نامه پراخ پوځي عملیات پیل کړي، چې موخه یې د دې ډلې له پناه ځایونو، په ځانګړي ډول د پکتیکا او خوست له سیمو د هغوی له منځه وړل دي.
پر دې سربېره، اسلام اباد خپل ډیپلوماتیک فشارونه هم زیات کړي او کابل ته یې پلاوي استولي، څو افغان طالبان دې ته اړ کړي چې «ټي ټي پي» پر ضد اقدامات وکړي.
خو طالبانو د قاطع اقدام پر ځای د منځګړیتوب وړاندیز کړی چې دا کار ډیپلوماتیک کړکېچ ته رسېدلی.
راپور وايي چې د افغان طالبانو ملاتړ د ټي ټي پي بریدونه پراخ کړي او چټک کړي یې هم دي.
د پاکستاني طالبانو او القاعده ترمنځ د همکاریو ډېروالی
دغه راپور وايي چې د پاکستاني طالبانو پوځي وړتیا د القاعده (AQIS) او نورو سختدریځو ډلو سره د همکارۍ له امله نوره هم زیاته شوې.
د ملګرو ملتونو د دغه راپور له مخې یادې ډلې د "تحریک جهاد پاکستان" تر نامه لاندې ګډ عملیات کوي.
راپور خبرداری ورکوي چې د ترهګریزو ډلو ترمنځ د همکارۍ زیاتوالی په ځانګړي ډول د«ځانمرګو بریدګرو، جنګیالیو او ایډیالوژیکي لارښوونو» د تبادلې له امله «ټي ټي پي» د یو سیمه ییز ګواښ په توګه راڅرګندېږي او دغه ډله ښايي د جنوبي اسیا لپاره د نورو ترهګریزو ډلو د مور سازمان بڼه خپله کړي.
د پلوڅ بلیتون پالو ډلو او «ټي ټي پي» اړیکې
راپور وايي چې بلوڅ ازادۍ غوښتوونکي د مجید لېوا په مشرۍ د پاکستان سوېل لویدیځ کې ګڼ بریدونه ترسره کړي، په ځانګړي ډول په اواران، پنجګور او دالبندین سیمو کې.
راپور زیاتوي چې مجید لېوا اوس ښځې هم جذبوي او له پاکستاني طالبانو، داعش-خراسان او د ختیځ ترکستان اسلامي غورځنګ سره اړیکې لري.
دغه ډلې په افغانستان کې ګډ فعالیتونه لري چې دا د بلوڅ بېلتون پالو او مذهبي ترهګریزو ډلو ترمنځ د ستراتیژیکې همغږۍ ښکارندویي کوي.
په پاکستان کې د داعش-خراسان پر ضد اقدامات
د ملګرو ملتونو یاد راپور کې راغلي چې د پاکستان امنیتي ځواکونو داعش خراسان درې لوړ پوړي غړي چې د دغه شبکې د پراخولو هڅې یې کولې نیولي دي.
په دغو نیول شویو کسانو کې عادل پنجشیری د افغانستان، ابو منذر د تاجکستان او د دریم غړی یې کاکا یونس د ازبکستان اوسیدونکی دی.
دغه کسان د جنګیالیو د جذب، مالي ملاتړ او ځانمرګو بریدونو تنظیموونکي بلل شوي او د کرمان او مسکو بریدونو کې یې د لاس لرلو ادعاوې هم شوي دي.
سره له دې د ملګرو ملتونو راپور زیاتوي چې د کرمان د برید طراح طارق تاجکي لا هم په افغانستان کې پټ دی.
راپور کې ویل شوي چې داعش-خراسان د کشف څخه د مخنیوي لپاره د مخابراتي وسایلو پر ځای د پیک سېسټم کاروي.
د پاکستان حکومت او افغان طالبانو ناندرۍ
د ملګرو ملتونو راپور ټینګار کوي چې د افغان طالبانو دوامدار ملاتړ د «ټي ټي پي» د فعالیتونو د زیاتوالي او پراختیا لامل شوی چې دې وضعیت د پاکستان امنیت له ګواښ سره مخ کړی دی.
پاکستانۍ ډان ورځپانې لیکلي، چې اسلاماباد هڅه کوي چې له پوځي او ډیپلوماتیکو لارو دا ګواښ کم کړي، خو طالبانو یوازې د منځګړیتوب وړاندیز کوي چې په یاد هېواد کې یې امنیتی ناورین ته لاره برابره کړې ده.
پر دې سربېره د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت تښتیدلي مرستیال عباس ستانکزي په وار وار ادعاوې کړي دي چې پاکستان په ځپله خاوره کې د داعش مرکزونه جوړ کړي او د دغه هېواد د پوځ له لوري ورته روزنې ورکول کېږي.
هغه ویلي و، چې په دې تړاو ورسره کافي ثبتونه شته چې د پاکستان حکومت د افغانستان د نا ارامه کولو لپاره داعش جنګیالي روزي او بیا یې افغانستان ته لېږي ؛خو پاکستان دغه ادعاوې بې بنسټه بللي دي.
د طالبانو له اسنادو ښکاري چې د بهرنيو چارو وزارت یې د «۱۴۰۳ کال د لیندۍ په درېیمه» نېټه په اسلام اباد کې خپل سفارت ته یو لیک استولی چې د پاکستان له چارواکو سره د دې پیسو د ورکړې په اړه خبرې وکړي.
د اسنادو له مخې، د پاکستان پوځ له ۱۴۰۰ «کال د زمري میاشتې څخه تر ۱۴۰۳ د تلې شپږمې» نېټې پورې د افغانستان له فضا څخه الوتنې کړې دي.
د طالبانو د ټرانسپورټ وزارت وايي، دوی د پاکستان د هرې پوځي الوتنې لپاره ۷۰۰ ډالره ټاکلي دي.
د دې معلوماتو پر بنسټ د طالبانو سفارت په اسلاماباد کې د پاکستان له پوځ غوښتي چې د درې کلونو د الوتنو پیسې ورکړي. خو لا تر اوسه پورې روښانه نه ده چې پاکستاني چارواکو دې غوښتنې ته څه ځواب ویلی دی.
د راپورونو پر بنسټ طالبان لا هم د افغانستان د فضا بشپړ کنټرول په واک کې نه لري نه لري.
د مخکیني جمهوري حکومت له پرځېدو وروسته د افغانستان د هوايي ټرافیکو سېسټم هم له کاره غورځیدلی او کار نه کوي.
طالبانو دا غوښتنه په داسې حال کې کړې چې د نړۍوالو اصولو له مخې دا ډول حسابونه باید هر کال تصفیه شي، خو طالبانو نه دي ویلي، چې ولې یې دا موضوع درې کاله ځنډولې وه.
تر دې وړاندې افغانستان انټرنشنل د طالبانو د افشا شويو اسنادو له مخې راپور ورکړی و چې د دې ډلې د بهرنيو چارو وزارت ادعا کړې وه چې د پاکستان بې پیلوټه الوتکو د ۱۴۰۳ «کال د مرغومي له ۱۴مې تر ۲۱مې» نېټې پورې لږ تر لږه ۱۱ ځله د افغانستان فضا ته داخلې شوې دي.
د راپورونو له مخې دا الوتکې د هلمند، کندهار، ننګرهار او پکتیکا پر فضا ګرځېدلې دي.
لا هم معلومه نه ده چې طالبان د افغانستان د هوايي حریم څومره کنټرول لري.
د طالبانو د دفاع وزارت یوه غړي مخکې ویلي و، چې دوی هڅه کوي د روسیې په مرسته د افغانستان پر فضا کنټرول ترلاسه کړي، خو وروسته دا طالب چارواکی له دندې ګوښه کړل شو.
د طالبانو یاد وزارت د امنیتي همکاریو او سرحدي چارو ریاست د «۱۴۰۳لمریز کال د نهمې میاشتې په ۲۴مه» په اسلام اباد کې خپل سفارت ته لیکلي چې د پاکستان بې پېلوټه الوتکو د افغانستان پر هوایي حریم ګزمې کړي دي.
په یاد مکتوب کې لیکل شوي چې د پاکستان بې پېلوټه څارګرو الوتکو د دوی حریم نقض کړی چې د ننګرهار په پچیر اګام، نازیانو او غني خېلو ولسوالیو سربېره د پکتیا پر ځاځي اریوب ولسوالۍ او د پکتیکا په شکین ولسوالۍ باندې د پاکستان پوځ دغو الوتکو هوايي ګزمې کړي دي.
په یاد مکتوب کې د پاکستان د بې پېلوټه هوایي الوتکو د ګزمو کوردینات هم د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت له لوري په اسلام اباد کې له خپل سفیر سره شریک کړي دي.
همدا راز زیاته شوې چې پاکستاني پوله ساتو ځواکونو او پوځیانو په پکتیکا، پکیتا او کونړ ولایت کې د ډیورنډ کرښې له هغې غاړې پر طالبانو د سپکو او درنو وسلو ډزې هم کړي دي.
طالبانو د دغه بریدونو کوردینات هم له شمېرو سره ثبت کړي او په اسلام اباد کې یې خپل سفیر ته استولي دي.
د مکتوب په پای کې راغلي چې طالبان د پاکستان له هوایي خوځښتونو او دغه ډول بریدونو څخه خورا تنګ ته راغلي او له یاد هېواد سره په جدي توګه خپلې اندېښنې شریکوي.
په مکتوب کې زیاته شوې، که څه هم طالبانو په وار وار په بېلابېلو وختونو کې د دغو هوایي سرغړونو او بریدونو په تړاو پاکستاني لوري ته خبرداری ورکړی، خو په پایله کې یې هېڅ ډول اقدامات نه دي شوي.
د طالبانو بهرنیو چارو وزارت اندېښنه ښودلې چې، د پاکستان حکومت او پوځ یې اړونده شکایتونو ته چندان ارزښت نه دی ورکړی.
طالبانو ګواښ کړی چې د ډیورنډ کرښې په اوږدو کې د پاکستان بریدونه او هوايي سرغړونې پر دغه کرښې تاوتریخوالی لا ډېرولی شي او د دواړو لوریو پر اړیکو هم منفي اغېزې کوي.
د طالب لیکس له لوري په دې افشا شوي سند کې ښکاري چې طالبانو خپل سفیر ته لارښوونه کړې، څو اړونده مسایل د پاکستان حکومت له بېلابېلو ادارو سره شریک کړي. افغانستان انټرنشنل ته په تېرو وختونو کې له کندهار، هلمند او یو شمېر نورو ولایتونو څخه هم د بې پېلوټه الوتکو د ګزمو ویډیوګانې راستول شوې وې؛ خو طالبانو پرې غوږونه کاڼه کړي وو.
د طالبانو د بهرنیو چارو تښتېدلي مرستیال وزیر عباس ستانکزي څه موده وړاندې اندېښنه څرګنده کړې وه چې پاکستان خپل یو شمېر هوایي ډګرونه د امریکا متحده ایالتونو ته په کرایې ورکړي او له هغې ځایه بې پېلوټه الوتکې د افغانستان خاورې ته ننوځي؛ خو پاکستاني لوري د دغو ادعاوو په تړاو څه نه دي ویلي.
کابو دوه میاشتې مخکې بیا د پاکستان جېټ الوتکو د پکتیکا په برمل ولسوالۍ کې هوايي بریدونه وکړل او ادعا یې وکړه چې د «ټي ټي پي» ځینې وسله وال او قوماندانان یې په کې په نښه کړي وو؛ خو طالبانو یې دا ادعا رد کړه او د توند غبرګون په ښودلو سره یې د دغو بریدونو قربانیان عام وزیرستاني کډوال وبلل چې ښځې او ماشومانې هم په کې وې.
د ملګرو ملتونو په ګډون یو شمېر نړۍ والو بنسټونو او د افغانستان د پخواني جمهوري نظام لوړ پوړو چارواکو هم د پاکستان یاد بریدونه وغندل او له نړۍ والو قوانینو یې سرغړونه وبلله.