پاکستان: افغان کډوال له خپل هېواده خامخا باسو او له دې پرېکړې نه په شاه کېږو

احمد مسعود لیکلي: «نوروز دا ورځ زموږ لپاره اختر نه، بلکې یو هوډ دی او ازادۍ ته د رسیدو لپاره به له دې لارې څخه په شاه نه شو».

هغه په دغه پېغام کې د خپلو وژل شویو قوماندانانو کورنیو ته هم د «نوروز» مبارکي ویلې او خپلو وسله والو ته یې په اشارې سره ویلي، چې د طالبانو خلاف جګړه دوی ازادۍ ته رسولی شي.

د مقاومت جبهې د نورزو په مناسبت په خپل یو راپور کې ادعا کړې، چې د تېر ۱۴۰۳ لمریز کال په اوږدو کې یې د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې د بریدونو پر مهال «۶۵۱ طالبان وژلي او ۵۷۹» نور یې ټپیان کړي دي.

طالبان چې په فکري لحاظ د نوروز مخالف دي او دغو مراسمو ته هم اجازه نه ورکوي سږ کال یې هم د نوروز کلونو په پرتله د دغه فرهنګي او تاریخي ورځې په تړاو چوپتیا غوره کړې ده.

د نوي‌ کال په مناسبت په خپرو کړو پېغامونو کې افغان سیاستوالو پر طالبانو نیوکې کړي چې پر افغانستان یې تېر کاله توره تیاره واکمنه کړې وه.

بېلابېلو ښځینه فعالانو نیوکې کړي چې تېر کال هم یو له هغو وو، چې طالبانو په کې د خپل افراطي دریځ له مخې د ښځو پر وړاندې سخت بندیزونه لګولي‌ او ترې د کار حقونه یې هم اخیستي دي.

د نجونو زده کړو ملاتړ کوونکو هم اندېښنې ښودلې چې د طالبانو واکمنۍ په څلورم کال هم د ملا هبت‌الله په امر د نجونو ښوونځي او پوهنځي د «امر ثاني» په نوم تر نامعلومې مودې تړلي‌ پاتې دی.

کارپوهان په دې باور دي، چې افغانستان تېر کال له اقتصادي، امنیتي او ټولنیز پلوه سخت ناورین تجربه کړ چې دا اندېښنې په نوي کال کې هم د طالبانو تر واکمنۍ لاندې موجودې دي. کارپوهانو وېره څرګنده کړې، چې نوی کال به په افغانستان کې د لوږې څپه لا پراخه شي او ورسره به د نا امنۍ پېښو کې هم زیاتوالی راشي.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت یوه سلاکار طلال چودهري د پنجشنبې په ورځ خبري غونډې ته ویلي، چې په پارلمان کې د امنیتي غونډې په ترڅ کې چې د لومړي وزیر شهباز شریف تر څنګ په کې د پوځ مشر عاصم منیر هم ګډون کړ و، د نویو پوځي عملیاتو په تړاو په کې هېڅ بحث نه دی شوی.

د پاکستان ډان ورځپانې د هغه له قوله زیاته کړې، د (عزم استحکام) پوځي عملیات او د ملي عمل پلان (NAP) به د ترهګرۍ د جرړو ایستلو لپاره دوام ومومي.

دا څرګندونې د پښتونخوا د سر وزیر علي امین ګنډاپور د هغو څرګندونو په غبرګون کې شوې چې په خپل ایالت کې یې د نویو پوځي عملیاتو خلاف دریځ ښکاره کړ او ګواښ یې وکړ چې هېڅ ډول عملیاتو ته به اجازه ورنه کړي.

سیاسي ناندرۍ او تورونه

طلال چودهري د ګنډاپور دریځ ته په اشارې وویل: «د هغه خبرې د امنیتي پرېکړو په اړه ابهام او لانجې رامنځته کوي.»

هغه د پښتونخوا د سر وزیر خبرې «د اندېښنې وړ» وبللې او ویې ویل، د ترهګرۍ ضد جګړه کمزورې کول یې هدف دی.

چودهري له ګنډاپور وغوښتل، که د ترهګرۍ ضد جګړه کې مرسته نه شي کولی، نو لږ تر لږه د هغوی ملاتړ دې نه کوي.

نوموړي همداراز د تحریک انصاف ګوند (PTI) د وروستیو ترهګریزو بریدونو د زیاتوالي مسوول وباله او ادعا یې وکړه چې د تحریک انصاف ګوند د واکمنۍ پر مهال وسله‌ والې ډلې یو ځل بیا منظمې شوي دي.

د چودهري په خبره، سره له دې چې د ترهګرۍ د تازه ګواښونو په تړاو مهمه غونډه جوړه شوې وه، خو د تحریک انصاف استازو په کې ګډون ونه کړ.

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت دغه سلاکار پخوانی لومړی وزیر عمران خان چې دا مهال په زندان کې دی «د ترهګرو اصلي ملاتړ کوونکی» وباله. هغه زیاته کړه: «عمران خان یوه اوونۍ ووروسته د جعفر اېکسپرېس ریل ګاډي برید وغندلو.»

د ترهګرۍ زیاتېدونکی ګواښ

طلال چودهري وویل، پاکستان هره ورځ د شاوخوا ۹ ترهګریزو بریدونو سره مخ دی، چې په کې لږ تر لږه درې امنیتي سرتېري او دوه ملکي وګړي وژل کېږي او ۷ امنیتي منسوبین او ۴ عام وګړي ټپیانېږي.

د ورکړل شویو شمېرو له مخې، د جنورۍ له لومړۍ نېټې تر د مارچ ۱۶مې پورې « ۱۱۴۱ کسان د دغو بریدونو کې وژل شوي چې ۱۱۲۷ » یې د پښتونخوا او بلوچستان اوسېدونکي دي.

هغه وایي، د فبرورۍ په میاشت کې د تېر کال همدې مودې ته په کتو د بریدونو کچه ۳۰ سلنه لوړه شوې چې ۹۵ سلنه یې یوازې په پښتونخوا او بلوچستان کې شوي.

چودهري د ایالتي حکومتونو پر فعالیت نیوکه وکړه او ویې ویل: «که پښتونخوا او بلوچستان د جګړې لپاره چمتو نه‌وي، نو دا ګواښ به څنګه ختم کړو؟»

د پاکستان د کورنیو چارو وزارت سلاکار په خبره، امنیتي ځواکونه هره ورځ ۱۸۰ استخباراتي عملیات ترسره کوي او مشکوک کسان هم نیسي.

چودهري د عمران خان له هغې طرحې سره هم مخالفت وښود چې د سولې لپاره د مذاکراتو وړاندیز یې کړی و.

هغه وویل: «موږ یوازې له هغو کسانو سره خبرې کوو، چې وسله یې نه ‌وي پورته کړې.»

په افغانستان کې د طالبانو تر واک ته رسیدو وروسته په پښتونخوا او بلوچستان کې نا امنۍ تر بل هره وخته پراخې شوي او د وسله والو ډلو فعالیتونه هم چټک شوي دي. پاکستان دعوه لري چې د «ټي ټي پي» په ګدون بلوڅ بېلتون پاله ډلې د طالبانو تر سیوري لاندې له افغانستانه رهبري کېږي.

پاکستاني چارواکو په رسنیو او بېلابېلو سیاسي ناستو کې پر طالبانو نیوکې کړي، چې د دوی ضد وسله والو ته یې په افغان خاوره کې پناه ځایونه ورکړي؛ خو طالبان دغه ادعاوې د پاکستان ځان غولونه بولي.

د پاکستان او طالبانو ترمنځ سیاسي او امنیتي کړکېچ مخ په پراخیدو ښکاري.

دواړه لوري پر یو نیوکې کوي، اسلام اباد کابل ته ګوته نېسي چې له هغې ځایه په پاکستان کې نا امنیو ته زمینه برابرېږي او پر کابل واکمن طالبان بیا اسلام اباد تورنوي چې د دوی خلاف داعش وسله وال روزي.

هغه دا څرګندونې د نوي تعلیمي کال د پیل په مراسمو کې داسې مهال کړي، چې د طالبانو د پوهنې وزارت وزیر په یاده ناسته کې ویلي، له «دین او افغاني دودونو سره» په ټکر ځینې برخې له نصابه وباسي.

عبدالسلام حنفي بیا په دې باور دی، چې عصري علوم باید په نوي نصاب کې ځای پر ځای شي.

د طالبانو د امر بالمعروف او شکایتونو اوریدو وزیر خالد حنفي چې د عصري زده کړو خلاف د ملا هبت‌الله د دریځ سر سختی پلوی دی، ویلي و چې «عصري زده کړې مباح عمل دی» او باید چندان پاملرنه ورته نه شي.

د هغه دغه څرګندونو که څه هم د طالبانو په منځ کې ځینو کړیو وننګولې ؛خو بیا یې هم هغه له خپل دریځه پر شاه نه کړ.

د طالبانو د ریاست الوزرا اداري مرستیال په وینا؛ ملا هبت‌الله غواړي چې د هېواد لرې پرتو سیمو ته د پوهنې بهیر وغځېږي او په ټول هېواد کې د زده کړو اسانتیاوې یو شان برابرې شي.

د راپورونو له مخې طالبان هڅه کوي، چې د دوی د افکارو پر بنسټ د پوهنې نوی نصاب جوړ کړي او وېره شته چې ښايي د سختدریځۍ اړوند مضامین په کې اضافه کړي.

طالبانو تر خپل نصاب جوړیدو لا دمخه په ښوونځیو کې د «امارت پېژندنې» په نوم کتابونه وېشلي او په ښوونځیو کې زده کوونکو ته تدریسېږي.

په دغه مضمون کې د طالبانو د جوړښتونو،‌ اسلامي نظام او د پایښت په تړاو یې زده کوونکو ته تدریسي لوستونه چمتو شوي دي.

داسې خبرې هم شته، چې طالبانو په ښوونځیو کې هم د خپلې سختدریځې مفکورې سیوری خپور کړی او ان د پخواني جمهوري نظام پر مهال ګومارل شوي زرګونه بېلابېل ښوونکي یې په بېلابېلو بهانو له دندو ګوښه کړي.

طالبانو د دغو ښوونکو پر ځای د خپلې مفکورې پلوي ملایان په دندو ګومارلي، څو پرې خپله سختدریځه مفکوره ترویج کړي‌.

د پوهنې برخې کارپوهانو وېره څرګنده کړې، چې په افغانستان کې د ښوونځیو چاپیریال د طالباني مدرسو په بڼه بدل شوی او وېره شته، چې دغه ډله زده کونکو ته خپل سختدریځي افکار ور پېچکاري کړي.

د معلوماتو پر بنسټ په ځینو ولایتونو کې د ملا هبت‌الله په امر د ښوونځیو ودانۍ په مدرسو بدلې شوي او ښايي دا لړۍ نوره هم دوام وکړي.

د افغانستان انټرنشنل د موندنو له مخې په ځینو ولایتونو کې طالبانو‌ په ښوونځیو کې پر هلکانو جبري کړې چې باید د درسي ساعتونو پر مهال «لونګۍ» وتړي.

د طالبانو د نوي تعلیمي نصاب له تابیاوو سره سره لا هم د ملا هبت‌الله د بندیزونو له امله میلیونونه افغان نجونې د ښوونځیو او‌ پوهنځیو له زده کړو بې برخې دي.

د طالبانو مشر د خپلې سختدریځې مذهبي مفکورې له مخې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو سخت بندیزونه لګولي خو ویاند یې له درې نیم کاله تېریدو وروسته اوس همدا وایي، چې تر «امر ثاني» پورې بندې شوې دي.

د ملا هبت‌الله په امر هغه کسان چې د نجونو د زده کړو او ښځو حقونو په تړاو غږ پورته کوي سخت ځپل کېږي، ان که د طالبانو له منځه هم وي.

د طالبانو د بهرنیو چارو مرستیال وزیر عباس ستانکزی چې پر ملا هبت‌الله یې د نجونو د زده کړو د بندیز په تړاو پرلپسې نیوکې وکړې،‌ اوس د خپل مشر د نیول کیدو له ویرې متحده عربي امارتو ته کډه شوی او بې برخلیکه حالت سره مخ دی.

ملا هبت‌الله امر کړی چې عباس ستانکزی باید د نجونو زده کړو د ملاتړ او د هغه له دریځ څخه د سرغړونې له کبله ونیول شي، خو هغه وار دمخه کړ او متحده عربي امارتو ته یې پښې سپکې کړې.

په خوست کې نږدې دوه میاشتې دمخه په یوې دیني مدرسه کې هغه د نجونو زده کړو بندیز د طالبانو د مشر «شخصي طبعیت وباله» او له اسلامي شریعت څخه یې دا پرېکړه په واټن کې وګڼله. همدې څرګندونو د ملا هبت‌الله غوسه راوپاروله.

د طالبانو د رسمي شمېرو له مخې اوس مهال په افغانستان کې څلور سوه زره ښوونکې او د‌ پوهنې کارکوونکو نږدې «لس میلونه» زده کوونکي په زده کړو بوخت دي.

له دې ډلې «۲۵۰ زره د مدرسو ملایان ښوونکي» دي چې په ۴۴ زره مدرسو کې د طالبي افکارو له مخې شاګردانو ته اسلامي زده کړې ورکوي.

د پوځ په خبرپاڼه کې راغلي، چې د پاکستاني طالبانو د دغو وژل شویو وسله والو څخه یې ځینې سپکې او درنې وسلې هم لاسته ورغلې دي.

د پاکستان پوځ زیاتوي چې په دغه عملیاتو کې یې د «تورن حسنین اختر په نوم یو پوځي افسر» هم وژل شوی دی.

پاکستاني طالبانو تر اوسه پورې د پوځ د دغو ادعاوو په تړاو څه نه دي ویلي.

پوځ ویلي، د ترهګرۍ د له منځه وړلو لپاره به د دوی دغه ډول عملیات دوام ولري، خو هم مهاله لیدل کېږي چې د پاکستاني طالبانو بریدنه له کنټروله وتلي دي.

د پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې «ټي ټي پي» خپل فعالیتونه تر پخوا لا ډېر پراخ کړي‌ او چټک کړي‌ دي.

پاکستاني طالبانو وروسته له هغې خپلو وسله والو فعالیتونو کې د پام وړ زیاتوالی راوړ، چې د دوی ملګرې ډلې افغان طالبانو پر کابل واک ترلاسه کړ.

د پاکستان پوځ ادعا لري چې د «ټي ټي پي» د پراخیدونکو وسله والو فعالیتونو تر شا د طالبانو لاس دی او په افغانستان کې یې ورته خوندي پناه ځایونه ورکړي دي.

د پاکستان دغه ګوتڅنډنه یوازې تر «ټي ټي پي» پورې محدوده نه ده پاتې بلکې د جعفر اېکسپرېس پر ریل ګاډي د بلوڅ بېلون پالو تر برید وروسته یاد هېواد ادعا وکړه چې د دغه وسله والې ډلې غړي د برید پر مهال په افغانستان کې له خپلو مشرانو سره په اړیکه کې وو.

ښکاري چې د طالبانو تر سیورې لاندې د پاکستان ضد ترهګرو ډلو د موجودیت په تړاو د دغه هېواد اندېښنې دومره زیاتې کړي، چې ان له نړۍوالې ټولنې یې غوښتي،‌ څو په افغانستان کې د دوی مخالفو وسله والو ډلو د پراخ حضور په تړاو اقدام وکړي.‌

بلخوا طالبان د پاکستان دا ادعاوې نه مني او څو څو ځله یې اسلام اباد مخاطب کړی، چې د خپل بام واورې دې پر دوی نه اور اچوي.

پر کابل واکمنو طالبانو ویلي، چې په‌ پاکستان کې د نا امنۍ روانې څپې د دغه هېواد داخلي ستونزه ده او پر دوی د نیوکو پر‌ ځای دې د خپلو ناکامیو ختمولو باندې فکر وکړي.

ملګرو ملتونو د افغانستان په تړاو په خپل وروستي راپور کې هم اندېښنه ښودلې وه، چې د طالبانو تر سیوري لاندې په افغانستان کې د القاعده شبکې، ختیځ ترکستان ډلې، پاکستاني طالبانو او نورو ترهګرو ډلو ته خوندي پناه ځایونه برابر شوي دي.

که څه هم طالبانو په ځلونو دا خبره کړې، چې د افغانستان له خاورې به هېڅ ګاونډي او بهرني هېواد ته امنیتي ګواښ پېښ نه کړي‌؛ خو داسې برېښي چې د ګاونډیانو په ګډون نړۍ اوس د دوی پر دغو خبرو چندان باور نه کوي.

دغې جبهې د جمعې په ورځ (د وري لومړۍ) د خپلې اېکس‌پاڼې له لارې په خپاره شوي راپور کې زیاته کړې چې طالبانو ته یې دا مرګ‌ژوبله د افغانستان په ۱۹ ولایتونو کې اړولې ده.

کابل، پروان، کاپیسا، پنجشېر، بغلان، کندوز، تخار، بدخشان، هرات، فراه، غور، بادغیس، نورستان، بلخ، سرپُل، فاریاب، نیمروز، میدان‌وردګ او لغمان هغه ولایتونه دي چې د مقاومت جبهې‌ په‌ کې طالبانو ته د مرګ‌ژوبلې اړولو ادعا کړې ده.

د دغې جبهې د ادعا پر بنسټ، وسله‌وال یې توانېدلي چې د ۴۰۱ بریدونو پر مټ طالبانو ته درانه تلفات واړوي او زیاتوي چې په دې بریدونو کې ملکيانو ته زیان نه دی اوښتی.

طالبانو تر اوسه د مقاومت جبهې د دغه راپور په تړاو کوم غبرګون نه دی ښودلی، خو له دې مخکې یې په وار-وار ویلي چې په افغانستان کې د دغې ډلې هېڅ مخالف خوځښت فعالیت نه‌لري.

د یادونې ده چې څه موده مخکې ملګرو ملتونو په یوه راپور کې د مقاومت او ازادۍ جبهې د ملکیانو پر وژنې تورنې شوې وې، خو دواړو جبهو د دغه سازمان ادعاوې رد کړې وې.