پاکستان او طالبان د سوداګرۍ، امنیت او د افغان کډوالو د ستونزو پر حل هوکړې ته رسېدلي

د دغو خبرو په درشل کې، د امریکا ځانګړي استازي سټیو وټکوف د جګړې د پای ته رسېدو په اړه هیله‌مندي وښوده او ویې ویل، «زه باور لرم چې ولادیمیر پوتین سولې ته لېواله دی».

وټکوف وویل چې تمه ده د دوشنبې په ورځ، چې د امریکا او روسیې پلاوي سره وګوري، د دواړو هېوادونو ترمنځ د اوربند په اړه پرمختګ وشي.

هغه زیاته کړه، « موږ فکر کوو چې دا به مو په طبیعي توګه د بشپړ اوربند پر لور بوځي».

د رویټرز د رپوټ له مخې، د اوکراین د دفاع وزیر رستم عمروف وویل، « موږ د ولسمشر د لارښوونې پر بنسټ هڅه کوو چې عادلانه سولې ته نږدې شو او امنیت پیاوړی کړو».

تېره اونۍ پوتین د ټرمپ وړاندیز ومانه چې دواړه هېوادونه دې د ۳۰ ورځو لپاره د یو بل د انرژۍ پر تأسیساتو بریدونه نه کوي، خو دا محدود اوربند ډېر ژر تر پوښتنې لاندې راغی، ځکه دواړو خواوو د بریدونو د دوام راپورونه ورکړل.

اوکرایني چارواکو وویل چې د کییف پر ښار د روسیې د بې‌پیلوټه الوتکو د پراخ برید له امله لږ تر لږه ۳کسان وژل شوي، چې پکې یو ۵کلن ماشوم هم دی.

په ورته وخت کې، روسي چارواکو وویل چې د دوی دفاعي سیسټم ۵۹ اوکرایني بې‌پیلوټه الوتکې شنډې کړې، خو د روسیې د روستوف په سیمه کې یې د یو کس د مرګ خبر ورکړ.

د سپینې ماڼۍ د ملي امنیت سلاکار مایک والټز ویلي، چې امریکا هڅه کوي د باور جوړونې تدابیر عملي کړي، چې د اوربند هوکړې ته لار هواره کړي.

نړیوالې اندېښنې زیاتې شوې چې امریکا ممکن له اروپا لاس واخلي او له روسیې سره د سولې معامله وکړي، خو امریکايي چارواکي وايي چې دا خبرې به د اوکراین سرحدي کرښې، نظارت میکانېزمونو او د تلپاتې سولې پر جوړښت متمرکزې وي.

ملالې ویلي، « فغان نجونې باید نن د ښوونځي په ټولګي کې ناستې وای، کتابونه یې پرانیستي وای او د خپل راتلونکي د جوړولو فرصت یې درلودای».

د ملالې بنسټ د یکشنبې په ورځ د وري پر۳مه د نوي ښوونیز کال د پیل په تړاو له شپږم ټولګي پورته نجونو پر زده‌کړو د طالبانو بندیز ته په غبرګون کې ویلي، « تاسې باید نن د ښوونځي میزونو ته ناستې وای، کتابونه مو پرانېستي وای او د هغه راتلونکي په اړه مو فکر کولای چې زده‌کړې یې درته راوړي».

په لیک کې راغلي چې افغان نجونې هر سهار له داسې نړۍ سره مخ کېږي چې د دوی راتلونکی یې ترې تروړلی.

ملالې یوسفزۍ ویلي چې طالبانو د څلورم کال لپاره د افغان نجونو د زده‌کړو حق غصب کړی دی.

هغې ټینګار کړی، « دا یوازې ژوره بې‌عدالتي نه ده، بلکې یو جنایت دی، داسې جنایت چې زه یې هېڅکله نه‌منم».

د ملالې بنسټ وايي چې د نړۍ له بېلابېلو برخو نجونو افغان نجونو ته د ملاتړ پیغامونه استولي او هغوی ته یې ویلي، « تاسې د جګړې یا طبیعي ناورین له امله له زده‌کړو نه‌ یئ محرومې شوې، بلکې یوازې د دې لپاره چې نجونې یئ، ښوونځي ته د تګ حق درڅخه اخیستل شوی».

په پیغام کې ویل شوي چې طالبان نه یوازې له زده‌کړو د نجونو بې برخې کول غواړي، بلکې د ټولنې له ټولو برخو یې ایستلې دي.

د ملالې بنسټ په خپل پیغام کې لیکلي، « هغه نړۍ چې د جنسیتي اپارتاید اجازه ورکوي، له ځان سره خیانت کوي».

دا په داسې حال کې ده چې د طالبانو پوهنې وزارت په څلورم ځل د زده‌کړو کال د نجونو له ګډون پرته پیل کړ. طالبانوله شپږم ټولګي پورته نجونې او ښځې د زده‌کړو له هر ډول فرصت څخه منع کړې دي.

د طالبانو دا بندیزونه د نړیوالو سازمانونو او ډېری هېوادونو له پراخو غبرګونونو سره مخ شوي خو طالبان پر نجونو د زده‌کړو بندیز «داخلي موضوع» ګڼي.

د پاکستان پوځ وايي، دغه نښته د مارچ ۲۲مې او۲۳مې ترمنځ د شپې داسې مهال شوې، چې ځواکونو یې د شمالي وزیرستان په غلام خان کې د یو شمېر وسله والو تحرک ولید، چې پر ډیورنډ کرښه د تېرېدو هڅه یې کوله.

د پاکستان د پوځ د اړیکو څانګه وايي، ځواکونو یې پر وخت غبرګون وښود او له سختې جګړې وروسته یې ټول ۱۶جنګیالي ووژل.

پاکستاني طالبانو او پر کابل واکمنو افغان طالبانو تر اوسه ددې ادعا په اړه غبرګون نه دی ښودلی.

د پاکستان پوځ د طالبانو له حکومت نه غوښتنه کړې، چې وسله والو ته اجازه ور نه کړي، چې ددوی خلاف افغان خاوره وکاروي.

ټي ټي پي په دې وروستیو کې د پاکستان د پوځ او امنیتي ادارو خلاف د الخندق په نامه سره عملیات پیل کړي او په قبایلي سیمو کې یې فعالیتونه چټک شوي دي.

د عدالت لپاره انعام ادارې، چې د مطلوبو کسانو اړوند معلومات خپروي، تېره ورځ د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني، د هغه د ورور عزیزالدین حقاني او ددې ډلې د یوه بل غړي یحیی حقاني نومونه له خپلې وېبپاڼې لرې کړل.

تېره ورځ سراج الدین حقاني ته نږدې سرچینو وویل، چې د نوموړي پر سر اېښودل شوې جایزه لغو شوې، خو د طالبانو له اعلان نه ۲۴ ساعته اوړي، مګر لا هم د امریکا بهرنیو چارو وزارت او اف بي اي په ویبپاڼو کې د نوموړو نومونه ترسترګو کیږي.

100%

د امریکا حکومت د افغان جمهوریت پر مهال د حقاني شبکې د مشر سراج الدین حقاني د نیولو پر سر لس میلیون ډالري جایزه اېښې وه.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند رسنیو ته وویل، چې پر سراج الدین حقاني سربېره د هغه ورور عزیزالدین حقاني او ترورزی یحیی حقاني هم چې د حقاني شبکې مهم غړي دي، د متحده ایالتونو د بندیزونو له نوملړه لرې شوې دي.

عزیزالدین حقاني د خپل ورور بدرالدین حقاني له وژل کېدو وروسته د بدري ۳۱۳ قطعې مسوولیت پرغاړه درلود، چې د متحده ایالتونو پر ځواکونو او افغان دولت د بریدونو مسوول ګڼل کیږي.

سرچینو افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې نوموړی څه موده وړاندې کندهار ته د طالبانو مشر مولوي هبت الله اخوندزاده احضار کړی و او له هغه وروسته د بدري ۳۱۳ قطعې له مشرۍ لرې شوی، خو د طالبانو د کورنیو چارو وزارت د ځانګړو ځواکونو په روزنه کې د پردې ترشا رول لوبوي.

د امریکا له تور نوملړه د حقاني شبکې ددریو جګپوړو غړو د نومونو لرې کېدو په تړاو رپوټونه کابل ته د واشنکټن د جګپوړي پلاوي او یوه امریکايي زنداني ګلزمن له خلاصون سره هممهاله دي.

طالبانو ته نږدې سرچینې دا د امریکا او طالبانو په اړیکو کې مهم پرمختګ بولي.

د بښنې نړیوال سازمان د سویلې اسیا څانګېد یکشنبې په ورځ وویل، چې د ۳۸ ساعتونو په تېریدو سره لا هم د بلوڅانو د یووالي غورځنګ مشره ماهرنګ بلوڅ په غیر قانوني توقیف کې ده.

دغه سازمان ویلي، چې ماهرنګ بلوڅ ته له وکیلانو او کورنۍ غړو سره د لیدنې اجازه نه ورکول کیږي.

د بښنې نړیوال سازمان پر پاکستاني چارواکو غږ کړی، چې ماهرنګ بلوڅ او ټول هغه کسان خوشي کړي، چې د شنبې په ورځ سهار وختي د سوله ییز لاریون پرمهال نیول شوي دي.

یاد سازمان له پاکستاني چارواکو غوښتي چې د بلوڅ فعالانو پرضد د بې اساسه قضیو د ثبتولو او د هغوی د توقیف له اوږدولو ډډه وکړي.

د پاکستان امنیتي ځواکونو د شنبې په ورځ سهار وختي د بلوچستان ایالت په مرکز کوټه ښار کې د ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ د بلوڅانو د حقونو لپاره پر اعتراضیه ناستې برید وکړ او د ماهرنګ بلوڅ په ګډون یې څو تنه ونیول.

پر همدغه مهال د بلوڅانو د یووالي غورځنګ ویلي، چې د بلوچستان پولیسو د لاریون د مخنیوي په موخه پر لاریون والو ډزې هم کړې او د پولیسو په ډزو کې درې تنه لاریون کوونکي وژل شوي او څو نور ټپیان دي.

د بلوچستان ایالتي حکومت تېره ورځ اعلان وکړ، چې د ماهرنګ بلوڅ په مشرۍ د بلوڅانو یووالي غورځنګ مشران یې د بې قانونه فعالیتونو د هڅونې په تور نیولي.