د ۱۸ کلن افغان اعتراف: د امریکا د ټاکنو په ورځ مې د ترهګریز برید پلان درلود

د پاکستان حکومت په دغه هېواد کې د مېشت افغان کډوالو جبري بېرته سنتولو پروګرام پېل کړي. په ټولو ښارونو کې د پولیسو له لورې د افغان کډوالو پر وړاندې سخت اقدامات روان دي، چې په دې تېرو دوه اونیو کې نږدې ۶۰ زره افغان کډوال جبري افغانستان ته ستانه کړل شوي دي.

ایمل ولي خان د پاکستاني حکومت له‌خوا د افغان کډوالو جبري بېرته ستنول ظالمه کړنه یاده کړې او ویلي یې دي چې افغان کډوالو ته دې د پاکستان تابعت ورکړل شي.

نوموړی وایي: « ظالم که هر څوک دی خلاف یې یوو، مظلوم که هر څوک دی ملګري یې یوو، دا کیسه د دوه جملو نه ده او دوه اړخیزه غلطي ده په کې، خو دا نه ده چې د هغې نتیجه دې دا را ووځي، زه اوس هم دا وایم چې پاکستان ته پکار ده چې پالیسي جوړه کړي.»

هغه د پاکستان حکومت په اشارې زیاته کړه: « هغه خلک چې تا دلته راوستي دي، تا ورته دلته د اوسیدو زمینه برابره کړې، که په دې کې څوک تابعت غواړي ورته ور یې کړه، د پاکستان تابعت دی څه د امریکا تابعت خو نه دی، چې څوک پسې مړه شي.»

ایمل زیاتوي: «هغه خلک چې په افغانستان کې څه نه لري او ځان پاکستانیان ګڼي، دوی به هلته چاته ځي؟ باید رحم وشي، ټول خلک دې راټول شي او یوه پالیسي دې په اتفاق جوړه کړي او عمل دې پرې وکړي.»

نوموړی وایي چې ایالتي حکومت دې د افغان کډوالو ‎په اړه هغه څه نه وایي چې عمل پرې نشی کولی، باید مسولانه برخورد وکړي.

تر دې وړاندې په خېبر پښتونخوا کې د ایالتي حکومت اعلی وزیر امین ګنډاپور اعلان کړی و، چې افغان کډوال دې جبري بېرته نه ستنول کیږي.

د یوې پوښتنې په ځواب کې چې افغانان په ترهګرۍ کې ښېکل دي؟ ایمل ولي خان وویل:« زه دا خبره نشم تاییدولی او مخالفت یې کوم خو پاکستانیان په ترهګرۍ کې ښکېل دي او هم افغانان په کې ښکېل دي، زموږ خاوره کانونه لري ځکه دلته نا امني ده.»

یاده دې وي چې له تېرو درې میاشتو راپدې خوا د پاکستان په ټولو ښارونو کې د افغان کډوالو پر وړاندې پولیسو کور په کور تالاشۍ شروع کړي، افغان کډوال نیول کیږي او جبري بېرته افغانستان ته ستانه کیږي. رسمي ارقام ښيي چې په تېرو دوه اونیو کې د پاکستان حکومت نږدې ۶۰ زره افغان کډوال جبري د تورخم او سپین بولدک له لارې افغانستان ته ستانه کړي.

همدا ډول په افغانستان کې د کډوالو اړوند ادارو ارقام ښيي چې له تېر ۲۰۲۳ کال راهیسې نږدې اته لکه افغان کډوال پاکستان جبري افغانستان ته ستانه کړي.

که څه هم ملګرو ملتونو او د بشري حقونو نړۍوالو سازمانونو د پاکستان دغه اقدام غیرې قانوني او غیرې انساني بللی او له پاکستان یې غوښتي چې دغه لړۍ ودروي خو تر اوسه د پاکستاني حکومت په دریځ کې کوم بدلون نه دی راغلی.

سرچینه زیاتوي چې دا ډاکټر د چهارشنبې په سهار، شاوخوا ۸:۰۰ بجې د کابل ښار د پروان هوټل سیمې د «امام غزالي جامع جومات» په شپږمه کوڅه کې وژل شوی دی.

د ولسي سرچینې په وینا، طالب وسله‌والو د بلوڅ ډاکټر له وژل کېدو وروسته د دې پېښې او د هغه د جنازې مراسمو د پټېدو هڅه کړې ده.

د سرچینې د معلوماتو پر بنسټ، طالبانو چاته اجازه نه ده ورکړې، چې د پېښې له حاله عکس یا ويډیو واخلي او په وینا یې، د دې ډلې ځواکونو له‌خوا د هغو کسانو کمرې او ټېلیفونونه هم مات شوي چې د پېښې له سیمې یې عکسونه او ویډیوګانې اخیستې وې.

سرچینې د دې پېښې په اړه نور جزییات نه دي ورکړي او نه هم تر اوسه طالبانو په دې تړاو څه ویلي دي.

دا په داسې حال کې ده چې طالبان په وار-وار په افغانستان کې د امنیت د ټینګښت ادعا کوي، خو وخت ناوخت په کابل او د هېواد په نورو ولایتونو کې هېوادوال د ناپېژاندو وسله‌والو له‌خوا وژل کېږي.

د یادونې ده چې تر دې مخکې هم د کابل طبي پوهنتون استاد او د میوند کادري روغتون د جلدي څانګې مشر پوهنوال ډاکټر غفار همدرد د ۱۴۰۲ کال په مرغومې میاشت کې د کارته نو (رحمان مېنې) په سیمه کې د خپلې معاینه‌خونې مخې ته په ډژو وژل شوی و.

نوموړې ورځپاڼې ویلي، په داسې حال کې چې طالبان په عام محضر کې خلک په لوبغالو کې اعداموي، نجونې د زده‌کړې له حقه محرومې دي او د ټرمپ دولت له دغه هېواد سره مرستې بندې کړي، افغانستان د کډوالو ستنېدو لپاره خوندي نه دی.

دغې ورځپاڼې لیکلي: «د هغوی (کډوالو) اېستل او د طالبانو د ربړولو دام ته د بې‌ګناه ښځو او نجونو لېږل به، هېڅ ښه پایله ونه‌لري.»

د امریکا د کورني امنیت وزارت تېره اونۍ اعلان کړی و، چې په امریکا کې د افغان کډوالو د خوندي‌‌توب وضعیت پای ته رسوي ځکه چې افغانستان د کډوالو بېرته لېږلو ته مساعد دی.

دا په داسې حال کې ده چې د بایډن دولت پرمهال دغه وزارت ویلي و چې په افغانستان کې «د وسله‌والو نښتو، خوړو ته د لاس‌رسي نشتوالي، پاکو اوبو، روغتیایي خدمتونو، ویجاړه شویو زیربناوو، بې‌کوره کېدو او اقتصادي بې ثباتۍ له امله ګواښونه رامنځته شوي او کډوال باید دغه هېواد ته ونه لېږل شي.

واشنګټن پوسټ د ټرمپ د کورني امنیت وزیرې کریسټي نویم دا ادعا چې ګواکې په افغانستان کې وضعیت ښه شوی، «دروغ او ناسمه» بللې ده. یادې ورځپاڼې لیکلي چې دا ادعا «د طالبانو د ظالمانه واکمنۍ پرځپونکو واقیعتونو، په ځانګړې توګه د ښځو او نجونو لپاره، سترګې پټول دي.»

واشنګتن پوسټ د خپلې سرمقالې په دوام افغانستان کې اقتصادي او د خوړو وضعیت ناوړه بللی دی. نوموړې ورځپاڼې د «لوږې پر وړاندې د غبرګون» سازمان راپور ته اشاره کړې چې په‌کې د نړۍوالو، په ځانګړې توګه د امریکا مرستو په بندېدو سره په افغانستان کې د خوړو کمښت پراخ شوی دی.

په دغه اونۍ کې دا بنسټ اړ شو، چې په کابل کې د ماشومانو د خوارځواکۍ درملنې څانګه وتړي. د اسوشيټېډ پرېس په وینا، «هغه ماشومان چې دغه مرکز ته تلل، اکثرو یې ان د تګ یا حرکت‌وس نه لرلو. په راپور کې راغلي: «ځینې وختونه هغوی دومره بې‌حاله وو چې ان خواړه یې هم نه شوای خوړولای.»

د ټرمپ دولت طالبان لا هم یوه ترهګره ډله بولي، خو په متحده‌ایالاتو کې د افغان کډوالو دخوندي‌توب لپاره له اخلاقي او بشري ملاحظاتو سره جوړ نه دی. دغه دولت د افغان کډوالو د امنیتي مخینې په هکله اندېښمن دی او د بایډن پر ادارې تور لګوي چې د امنیتي ارزونې بهیر یې په سمه توګه نه دی ترسره کړی.

طالبانو په دې ورستیو کې د عامو خلکو پر وړاندې اعدامونه او په دورو وهلو سزګانې زیاتې کړي دي. تېره ورځ په روزګان ولایت کې هم ۱۵ کسان د غلا او زنا په تور په دورو وهل شوي دي.

د ملګرو ملتونو کارپوهانو د طالبانو دغه سزاګانو ته په غبرګون پر اېکس له دغه ډلې غوښتي چې د عامو خلکو پر وړاندې اعدامونه او په دورو وهلو سزګانې ودروي.

دوی لیکلي: « وروسته له هغه چې تېره اونۍ په یوه ورځ کې څلور اعدامونه د عامو خلکو پر وړاندې ترسره شول، د ملګرو ملتونو کارپوهان له طالبانو غواړي چې په افغانستان کې د ټولو غیر انساني سزاګانو، په شمول د اعدام او بدني سزاګانې، سمدلاسه ودروي.»

همدا ډول د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونکي ریچارډ بېنېټ هم پر اېکس د کاپوهانو دغه غږ بدرګه کړی او لیکلي يې دي چې دغه سزګانې د توجیه وړ نه دي.

نوموړي لیکلي: «د ملګرو ملتونو د نورو کارپوهانو سره یوځای، زه له طالبانو څخه غواړم چې سمدلاسه اعدام او بدني سزاګانې په شمول په درو وهل ودروي.

د راپورونو له مخې، په تېرو څلورو میاشتو کې طالبانو ۲۱۰ کسانو ته چې په بېلابېلو جرمونو تورن وو د عامو خلکو پر وړاندې سزاګانې ورکړي دي.

یاده دې وي چې نن پنجشنبه د اپرېل په ۱۷ نېټه د طاالبانو سترې محکمې یوه اعلامیه خپره کړې چې په کې راغلي د رزوګان ولایت د طالبانو ابتدایه ښاري محکمې پرون چهارشنبه پنځلس کسان د بېلابېلو جرمونو په تور د عامو خلکو پر وړاندې په دورو وهلي او د درې کلونو په تنفیذي بند یې محکوم کړي دي.

د طالبانو سترې محکمې په دغې خپرې شوې اعلامیه راغلي، چې دغه کسان یې د غلا او زنا په تور د عامو خلکو پر وړاندې په دورو وهلي دي.

نوموړې محکمې د پنجشبې په ورځ (د وري ۲۸مه) زیاته کړې چې دغو کسانو ته د «نامشروع اړیکې، زنا، لواطت او لوټمارۍ» په تورونو عام محضر کې تعزیري سزا ورکړل شوې ده.

د طالبانو د سترې محکمې د بیان پر بنسټ، په روزګان کې «پنځو کسانو ته د لوټمارۍ، څلورو ته د زنا، څلورو ته د لواطت او دوو نورو کسانو ته د نامشروع اړیکې» په تورونو سزا ورکړل شوې ده.

د طالبانو په بیان کې راغلي چې دا کسان د نوموړې ډلې د سترې محکمې له تایید وروسته له یو څخه تر درېیو کلونو پر تنفیذي بند او ۳۹-۳۹ دُرو محکوم شوي وو.

همداراز، د دغې محکمې د یوه بل بیان له‌مخې، په پلازمېنه کابل کې یوه نارینه او یوې ښځې ته د «زنا» په تور سزا ورکړل شوې ده.

په بیان کې ویل شوي چې په کابل کې هر تورن پر یو کال او شپږ میاشتني بند او ۳۹-۳۹ دُرو محکوم شوي وو.

په داسې حال کې چې د بشري حقونو ګڼو بنسټونو په ځلونو د طالبانو پر صحرايي محکمې او خپلسري سزا نیوکې کړي او له دغې ډلې یې غوښتي چې دا کړنې پای ته ورسوي، خو بیا هم وخت ناوخته هېوادوالو ته د دغې ډلې له‌خوا د اسلامي شریعت د تطبیق په نوم سزا ورکول کېږي.