ایران: امریکا دې د خپلو وروستیو ضد او نقیض دریځونو وضاحت ورکړي

د متحده ایالاتو د فلوریډا استازی کوري ملز او د انډیانا مارلین سټوټزمن، دواړه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمهوري غوښتونکي ګوند غړي دي.

د پلاوي یوه کس وویل، ملز د جمعې په شپه د سوریې له نوي ولسمشر احمد الشارع سره وکتل. د دوی غونډه ۹۰ دقیقې وه او دوی د امریکا په بندیزونو او پر ایران خبرې وکړې.

یوې سرچینې ویلي، ټاکل شوې چې سټوټزمن د شنبې په ورځ له الشارع سره وویني، چې لا هم له القاعدې سره د خپلو پخوانیو اړیکو له امله د امریکا او ملګرو ملتونو تر بندیزونو لاندې دی.

سټوټزمن د یادې ناستې په اړه وویل: "موږ باید له هېڅ چا سره د خبرو کولو ویره و نه لرو."

د سوریې نوي مشرتابه په متحده ایالاتو او اروپا فشار راوړی چې په بشپړ ډول بندیزونه لرې کړي ترڅو دا هېواد وکړای شي د یوې لسیزې جګړې له امله ویجاړ شوی اقتصاد ورغوي.

ملز او سټټوزمن د سوریې د پلازمینې د جګړې له امله ویجاړو شويو برخو ته سفر وکړ، د عیسوي مذهبي مشرانو سره یې وکتل او د سوریې د حکومت د نورو وزیرانو سره یې د لیدو پلان هم شته.

سټوټزمن رویټرز ته وویل: "دلته یو فرصت موجود دی، فرصتونه په ژوند کې یو ځل راځي. زه نه غواړم چې سوریه د چین او یا د روسیې او ایران په لاسونو کې ولوېږي."

تیره میاشت متحده ایالاتو سوریې ته د شرطونو یو لېست ورکړ چې د بندیزونو د جزوي معافیت په بدل کې یې پوره کړي.

د کانګرس د غړو دا لیدنه د سولې او سوکالۍ له‌پاره د سوریې امریکایي اتحاد له‌خوا تنظیم شوې وه.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له‌مخې، هغه د جمعې په ورځ (اپرېل ۱۸مه) د خپلې وینا پرمهال ټینګار کړی چې چین نه یوازې یو نړۍوال، بلکې د کاناډا او ارکټیک سیمې لپاره هم یو ځانګړی ګواښ دی او په وینا یې، کاناډا باید د چین له امنیتي ګواښونو سره د مبارزې لپاره جدي اقدامات وکړي.

کارني همداراز زیاته کړې چې چین، د نړۍ د یو لوی اقتصادي او پوځي ځواک په توګه، د نړۍوال امنیت او ثبات لپاره یو جدي ګواښ بلل کېږي. کارني د اوکراین په جګړه کې له روسیې سره د چین همکارۍ ته په اشارې دا د بیجېنګ د پراخ جیوپولیټیک ګواښ بېلګه بللې او په وینا یې، چین د اسیا په ځانګړې توګه د ټایوان لپاره یو ګواښ دی او کاناډا باید له دې ګواښ سره مبارزه وکړي.

د کاناډا لومړي وزیر په خپلو څرګندونو کې د دغه هېواد په کورنیو چارو کې د چین د بهرنۍ لاسوهنې موضوع ته هم اشاره کړې او زیاتوي چې چین هڅه کړې څو د سیاسي او اقتصادي نفوذ له لارې د کاناډا پر کورني سیاست اغېز ولري او له همدې امله باید له دې بهرنۍ لاس‌وهنې سره د مبارزې لپاره ځانګړي پلانونه غوره شي.

د کاناډا لومړي وزیر مارک کارني همداراز ټینګار کړی چې دغه هېواد باید د چینایي ګواښونو په ځواب کې له خپلو ملګرو او متحدینو سره په همکارۍ او د کورنیو سیاستونو په پیاوړتیا سره مناسب دفاعي او امنیتي تدابیر پلي کړي.

هغه له امریکا سره د کاناډا سوداګریزې سیالۍ ته په اشارې ویلي چې که څه هم کاناډا پر امریکایي توکو غچ‌اخیستونکي تعرفې لګولي دي، خو هېواد یې د امریکا د سوداګریزو اقداماتو په ځواب کې د ډالر په بدل کې د ډالر سیاست غوره کولو اراده نه‌لري.

د هغه په وینا،په داسې حال کې چې هېوادونه لا هم د نړۍوالې سوداګرۍ په توازن ساتلو کې هڅه کوي، د نړۍوال سوداګریز سېستم په جوړښت کې لوی بدلونونه رامنځته شوي چې هېواد یې باید دا هرڅه په پام کې ونیسي.

الجزیره د جمعې په ورځ (د اپرېل ۱۸مه) په خپل راپور کې وايي، چې جګړې او محاصرې د خلکو پر ژوند ډېره ناوړه اغېزه کړې او ډېری کورنۍ ان د ډېرو کمو خوړو اړتیاوو پوره کولو لپاره له ستونزو سره مخ شوي دي.

تر محاصرې او ناورین لاندې د ماشومانو ژوند

په غزه کې ماشومان اوس په ورځ کې یوازې یو ځلې خواړه خوري او ډېری وختونه خورا محدود خواړه او کافي تغذیې ته لاس‌رسی نه‌لري. د راپور له‌مخې، روان وضعیت نه یوازې د ماشومانو فزیکي روغتیا زیانمنه کړې، بلکې پر هغوی ژورې رواني او روحي اغېزې هم کړې دي. روغتیايي کارپوهان وايي چې د غزې په ماشومانو کې خوارځواکي کولای شي د هغوی په فزیکي او رواني وده کې خنډ جوړ کړي او په وینا یې، ناوړه اغېزې یې ښايي کلونه وخت دوام ومومي.

د بشرپاله مرستو پر وړاندې ګواښ

په داسې حال کې چې مرسته‌ رسوونکي بنسټونه لګیا دي څو غزې ته خواړه او روغتیايي مرستې ورسوي، خو د دې سیمې په بېلابېلو برخو کې هوايي او ځمکنیو بریدونو د دغو مرستو د لېږدولو بهیر له ځنډ او خنډ سره مخ کړی دی. همداراز، یو شمېر بشرپاله بنسټونو د امنیتي ګواښونو له امله خپل فعالیتونه درولي دي. د غزې خلکو ته یوازې یوه ډېره سلنه مرستې رسېږي او ډېری کسان چې لویه برخه یې ماشومان دي، له دې مرستو څخه محرومېږي.

د ماشومانو پر راتلونکي ناوړه اغېزې

د الجزیرې خبري شبکې د راپور له‌مخې، په غزه کې تر دوو مېلیونو ډېرخلک محاصره دي چې ډېره برخه یې ښځې او ماشومان ښودل شوي. راپور کې راغلي چې د خوړو، اوبو او روغتیا پاملرنې ته د لاس‌رسي نشتوالی د دغه نسل راتلونکی له ګواښ سره مخ کړی دی. ورته مهال، د یونیسف او سور صلیب په ګډون نړۍوال بنسټونه د غزې تړانګې ته د سملاسي مرستې او د خلکو لپاره د لومړنیو اړتیاوو د برابرولو غوښتنه کوي.

د یادونې ده چې په غزه کې د جګړې له پیل راهیسې چې د ۲۰۲۳ په اکتوبر کې د حماس له‌خوا پر اسراییل تر برید وروسته پیل شوې، له ۵۱ څخه ډېر فلسطینیان وژل شوي چې ډېره برخه یې ماشومان او مېرمنې دي.

د امریکا پوځ اعلان وکړ، چې دا بریدونه حوثیانو ته د تیلو رسولو د بندولو په موخه شوي دي.

امریکا د دې بريدونو د تلفاتو د شمېر په اړه څه نه دي ویلي.

ویل کيږي، چې په وژل شویو کسانو کې د تیلو د بندر کارکوونکي، د بندر ساتونکي، د یمن د تیلو شرکت او وارداتي تیلو د لیږد او وېش کسان شامل دي.

یمني چارواکو د پنجشنبې د ورځې د امریکا برید په هیواد کې د حوثیانو پر وړاندې د امریکا د پراخو عملیاتو له پیل راهیسې تر ټولو خونړی وباله.

د جنوري په ۲۰مه د امریکا د ولسمشر په توګه د ډونالډ ټرمپ د لوړې مراسیمو سره سم، واشنګټن په یمن کې د حوثیانو پر وړاندې پراخ پوځي عملیات پیل کړي دي.

ویل کیږي، چې دا عملیات به تر هغه دوام ولري ترڅو په سور سمندر کې پر کښتیو د حوثیانو بریدونه پای ته رسيږي.

د راس عیسا بندر د ۳ میلیون ډبو تیلو د ذخیره کولو ظرفیت لري او شاوخوا ۴۰ کاله دمخه د یمن د تیلو صادراتو لپاره جوړ شوی لومړنی بندر دی.

په یمن کې د حوثیانو پر مرکزونو د امریکا له هوايي بریدونو وروسته، د المسیره ټلویزیون، چې له دې ډلې سره تړاو لري خبر ورکړ، چې د امریکا جنګي الوتکو د چهارشنبې په ورځ د حوثي حکومت د پلازمینې صنعا په مختلفو سیمو کې له دولسو زیات بریدونه کړي.

العربیه مخکې راپور ورکړی و، چې د صنعا په مختلفو برخو کې ۲۰ هوايي بریدونه شوي، چې په پایله کې یې درنې چاودنې شوې او په ټوله پلازمینه کې اورېدل شوې دي.

د ایران سره تړلي حوثیان په تیرو لسو کلونو کې د یمن د ځینو برخو واک په لاس کې لري.

د ۲۰۲۳ کال د نومبر راهیسې، دې ډلې په سور سمندر کې په کښتیو لسګونه ډرون او توغندیز بریدونه کړي او ویلي یې دي چې دوی د غزې په جګړه کې د فلسطینیانو سره د يوځایوالي لپاره له اسراییلو سره تړلې کښتۍ په نښه کوي.

د پاکستان پولیسو د کراچۍ، لاهور او اسلام اباد په ګډون په سترو ښارونو کې پر کې اېف سي د یوولسو بریدونو خبره کړې چې پکې وسلولو معترضانو په کوتکو پر دغه پلورنځي برید کړی دی.

کې اېف سي او مرکزي برنډ یمي په دې تړاو رویټرز ته له ځواب ور کولو ډډه کړې ده.

لاهور کې د کې اېف سي پر دوو څانګو له برید او د پنځو بریدونو مخنیوي پسې په دغه ښار کې د ۲۷ څانګو امنیتي تدبیر زیات شوی دی.

پولیس وايي د لاهور ښار لمن کې د کې اېف سي یو کارمن هم وژل شوی، خو د دې پېښې پر مهال کومه مظاهره نه وه او دوی دا څېړي چې دغه کس شخصي دښمني درلوده که په سیاسي انګېزه یا بل لامل وژل شوی دی.

لاهور کې د پولیسو مشر فیصل کامران وايي پّ نیول شویو کې یوولس د تحریک لبیک پاکستان مذهبي ډلې غړي هم دي.

خو زیاتوي چې دې ډلې دا مظاهرې نه وې را باسلې.

د دې ډلې ویند ریحان محسین خان وايي، دوی له مسلمانانو غواړي چې اسراییلي تولیدات بایکاټ کړي، خو مظاهرې یې ته دي جوړې کړې.

په پاکستان او نورو اسلامي هېوادونو کې پر غزه د اسراییل د برید او له تل ابیب د واشنګټن د ملاتړ له امله له غربي تولیداتو سره شلون شوی، چې له امله یې د دوی بازار هم زیانمن شوی دی.