د اسراییل په تازه بریدونو کې ۶۴ فلسطینیان وژل شوي دي

د انډیپېنډنټ ورځپاڼې د راپور له مخې، دا غوښتنه د ډاکې په هغه غونډه کې وشوه چې د دواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو، جسیم الدین معین او امنه بلوچ په کې برخه لرله.

د پاکستان او بنګله دېش لوړ پوړو چارواکو تېره ورځ د بنګله‌دېش په پلازمېنه ډاکه کې په یوه غونډه کې ګډون وکړ، چې د یادې لیدنې پر مهال بنګله ديشي چارواکو له خپلو پاکستاني سيالانو وغوښتل، چې پاکستان دې د ۱۹۷۱کال د جګړې پر مهال د ترسره شويو جرمونو له امله بښنه وغواړي.

هغه جګړه د بنګله دېش د ازادۍ لپاره شوې وه.

د بنګله دېش د رسمي شمېرو له مخې، له پاکستان څخه د ازادۍ لپاره د دغه هېواد په نهه مياشتنۍ جګړه کې شاوخوا درې ميليونه کسان وژل شوي وو.

همدا راز بنګله دېش له پاکستان څخه د ۴.۵۲ میلیارده ډالرو مالي تاوان غوښتنه کړې، او ویلي یې دي، چې دا پیسې په بهرنیو ذخیرو کې د بنګله دیش د برخې، د حکومتي کارمندانو تقاعد او بهرنۍ مرستې دي چې د بنګله دیش له خپلواکۍ وروسته دا موضوع نا حل پاتې شوې ده.

د بنګله دیش د بهرنیو چارو وزیر جسیم الدین معین له خپلې پاکستانۍ سیالې امنه بلوچ سره تر لیدنې وروسته په یوه خبري غونډه کې وویل: «موږ له پاکستان سره په ناحل شويو تاریخي مسلو خبرې وکړې، چې په کې رسمي او عامه بښنه او مالي ادعاوې شاملې دي.»

هغه زیاته کړه: «پاکستان موږ ته ډاډ راکړ چې دا مسلې به حل شي. د دې مسلو حل کول زموږ د دوه اړخیزو اړیکو د قوي بنسټ ایښودلو لپاره اړینې دي.»

د پاکستان د بهرنیو چارو وزیره امنه بلوچ د تېرې چهارشنبې په ورځ په یوه رسمي سفر ډاکه ته ورسېده، خو د هغې د سفر په اړه پاکستان لاتر اوسه پورې څه نه دي ویلي.

د یادولو وړ ده، چې د دغه لیدنې پر مهال د بنګله دېش حکومت په دغه هېواد كې د بند پاتې ۳۲۴۰۰۰ پاكستانيانو د ستنېدو مسله هم راپورته کړې ده.

دغه پاکستاني وګړي د "بهاري" په نوم پیژندل کیږي، چې د پاکستان او بنګله دیش تر جګړې وروسته له پنځو لسیزو راهیسې د کډوالو په پنډغالو کې ژوند کوي

نوموړي تیره ورځ د مهراباد هوایي ډګر کې خبریالانو ته وویل: «موږ په تېرو څو ورځو کې د امریکایي چارواکو له خولو بیلابیلې او ضد و نقیض څرګندونې اورېدلي دي. له همدې امله له امریکا ته تمه لرو چې د موضوع د روښانتیا لپاره لومړی ګام پورته کړي او خپل نیت او جديت په واضح ډول څرګند کړي.»

بقايي وویل، د تېرو ناکامو تګلارو تکرار به هیڅ ګټه ونه لري او زیاته یې کړه: «یوازینی پرمختګ هغه وخت امکان لري، چې مقابل لوری حقایق درک کړي او د اسراییل تر اغېز لاندې د ناعادلانه او غیر واقعي غوښتنو له مطرح کولو ډډه وکړي.»

نوموړي دا هم تایید کړه، چې د ایران او امریکا ترمنځ د خبرو اترو دویم پړاو به نن شنبه، د عباس عراقچي او ویټکاف تر مشرۍ لاندې د عمان د بهرنیو چارو وزیر سید بدر البوسعیدي په منځګړیتوب، د ایټالیا په پلازمېنه روم کې «په غېر مستقیم ډول» ترسره شي.

اسماعیل بقايي همداراز پر اېکس لیکلي: «دوامداره سوله د ملتونو تر منځ د رښتیني خبرو اترو پایله ده، نه د زور پر مټ تحمیل.»

هغه زیاته کړې، چې ایران تل د ښه نیت او مسوولانه چلند له مخې د ډېپلوماسۍ له لارې د شخړو حل لپاره خپلې ژمنې ثابتې کړي دي.

د متحده ایالاتو د فلوریډا استازی کوري ملز او د انډیانا مارلین سټوټزمن، دواړه د ولسمشر ډونالډ ټرمپ د جمهوري غوښتونکي ګوند غړي دي.

د پلاوي یوه کس وویل، ملز د جمعې په شپه د سوریې له نوي ولسمشر احمد الشارع سره وکتل. د دوی غونډه ۹۰ دقیقې وه او دوی د امریکا په بندیزونو او پر ایران خبرې وکړې.

یوې سرچینې ویلي، ټاکل شوې چې سټوټزمن د شنبې په ورځ له الشارع سره وویني، چې لا هم له القاعدې سره د خپلو پخوانیو اړیکو له امله د امریکا او ملګرو ملتونو تر بندیزونو لاندې دی.

سټوټزمن د یادې ناستې په اړه وویل: "موږ باید له هېڅ چا سره د خبرو کولو ویره و نه لرو."

د سوریې نوي مشرتابه په متحده ایالاتو او اروپا فشار راوړی چې په بشپړ ډول بندیزونه لرې کړي ترڅو دا هېواد وکړای شي د یوې لسیزې جګړې له امله ویجاړ شوی اقتصاد ورغوي.

ملز او سټټوزمن د سوریې د پلازمینې د جګړې له امله ویجاړو شويو برخو ته سفر وکړ، د عیسوي مذهبي مشرانو سره یې وکتل او د سوریې د حکومت د نورو وزیرانو سره یې د لیدو پلان هم شته.

سټوټزمن رویټرز ته وویل: "دلته یو فرصت موجود دی، فرصتونه په ژوند کې یو ځل راځي. زه نه غواړم چې سوریه د چین او یا د روسیې او ایران په لاسونو کې ولوېږي."

تیره میاشت متحده ایالاتو سوریې ته د شرطونو یو لېست ورکړ چې د بندیزونو د جزوي معافیت په بدل کې یې پوره کړي.

د کانګرس د غړو دا لیدنه د سولې او سوکالۍ له‌پاره د سوریې امریکایي اتحاد له‌خوا تنظیم شوې وه.

د رویټرز خبري اژانس د راپور له‌مخې، هغه د جمعې په ورځ (اپرېل ۱۸مه) د خپلې وینا پرمهال ټینګار کړی چې چین نه یوازې یو نړۍوال، بلکې د کاناډا او ارکټیک سیمې لپاره هم یو ځانګړی ګواښ دی او په وینا یې، کاناډا باید د چین له امنیتي ګواښونو سره د مبارزې لپاره جدي اقدامات وکړي.

کارني همداراز زیاته کړې چې چین، د نړۍ د یو لوی اقتصادي او پوځي ځواک په توګه، د نړۍوال امنیت او ثبات لپاره یو جدي ګواښ بلل کېږي. کارني د اوکراین په جګړه کې له روسیې سره د چین همکارۍ ته په اشارې دا د بیجېنګ د پراخ جیوپولیټیک ګواښ بېلګه بللې او په وینا یې، چین د اسیا په ځانګړې توګه د ټایوان لپاره یو ګواښ دی او کاناډا باید له دې ګواښ سره مبارزه وکړي.

د کاناډا لومړي وزیر په خپلو څرګندونو کې د دغه هېواد په کورنیو چارو کې د چین د بهرنۍ لاسوهنې موضوع ته هم اشاره کړې او زیاتوي چې چین هڅه کړې څو د سیاسي او اقتصادي نفوذ له لارې د کاناډا پر کورني سیاست اغېز ولري او له همدې امله باید له دې بهرنۍ لاس‌وهنې سره د مبارزې لپاره ځانګړي پلانونه غوره شي.

د کاناډا لومړي وزیر مارک کارني همداراز ټینګار کړی چې دغه هېواد باید د چینایي ګواښونو په ځواب کې له خپلو ملګرو او متحدینو سره په همکارۍ او د کورنیو سیاستونو په پیاوړتیا سره مناسب دفاعي او امنیتي تدابیر پلي کړي.

هغه له امریکا سره د کاناډا سوداګریزې سیالۍ ته په اشارې ویلي چې که څه هم کاناډا پر امریکایي توکو غچ‌اخیستونکي تعرفې لګولي دي، خو هېواد یې د امریکا د سوداګریزو اقداماتو په ځواب کې د ډالر په بدل کې د ډالر سیاست غوره کولو اراده نه‌لري.

د هغه په وینا،په داسې حال کې چې هېوادونه لا هم د نړۍوالې سوداګرۍ په توازن ساتلو کې هڅه کوي، د نړۍوال سوداګریز سېستم په جوړښت کې لوی بدلونونه رامنځته شوي چې هېواد یې باید دا هرڅه په پام کې ونیسي.

الجزیره د جمعې په ورځ (د اپرېل ۱۸مه) په خپل راپور کې وايي، چې جګړې او محاصرې د خلکو پر ژوند ډېره ناوړه اغېزه کړې او ډېری کورنۍ ان د ډېرو کمو خوړو اړتیاوو پوره کولو لپاره له ستونزو سره مخ شوي دي.

تر محاصرې او ناورین لاندې د ماشومانو ژوند

په غزه کې ماشومان اوس په ورځ کې یوازې یو ځلې خواړه خوري او ډېری وختونه خورا محدود خواړه او کافي تغذیې ته لاس‌رسی نه‌لري. د راپور له‌مخې، روان وضعیت نه یوازې د ماشومانو فزیکي روغتیا زیانمنه کړې، بلکې پر هغوی ژورې رواني او روحي اغېزې هم کړې دي. روغتیايي کارپوهان وايي چې د غزې په ماشومانو کې خوارځواکي کولای شي د هغوی په فزیکي او رواني وده کې خنډ جوړ کړي او په وینا یې، ناوړه اغېزې یې ښايي کلونه وخت دوام ومومي.

د بشرپاله مرستو پر وړاندې ګواښ

په داسې حال کې چې مرسته‌ رسوونکي بنسټونه لګیا دي څو غزې ته خواړه او روغتیايي مرستې ورسوي، خو د دې سیمې په بېلابېلو برخو کې هوايي او ځمکنیو بریدونو د دغو مرستو د لېږدولو بهیر له ځنډ او خنډ سره مخ کړی دی. همداراز، یو شمېر بشرپاله بنسټونو د امنیتي ګواښونو له امله خپل فعالیتونه درولي دي. د غزې خلکو ته یوازې یوه ډېره سلنه مرستې رسېږي او ډېری کسان چې لویه برخه یې ماشومان دي، له دې مرستو څخه محرومېږي.

د ماشومانو پر راتلونکي ناوړه اغېزې

د الجزیرې خبري شبکې د راپور له‌مخې، په غزه کې تر دوو مېلیونو ډېرخلک محاصره دي چې ډېره برخه یې ښځې او ماشومان ښودل شوي. راپور کې راغلي چې د خوړو، اوبو او روغتیا پاملرنې ته د لاس‌رسي نشتوالی د دغه نسل راتلونکی له ګواښ سره مخ کړی دی. ورته مهال، د یونیسف او سور صلیب په ګډون نړۍوال بنسټونه د غزې تړانګې ته د سملاسي مرستې او د خلکو لپاره د لومړنیو اړتیاوو د برابرولو غوښتنه کوي.

د یادونې ده چې په غزه کې د جګړې له پیل راهیسې چې د ۲۰۲۳ په اکتوبر کې د حماس له‌خوا پر اسراییل تر برید وروسته پیل شوې، له ۵۱ څخه ډېر فلسطینیان وژل شوي چې ډېره برخه یې ماشومان او مېرمنې دي.