د پښتونخوا ایالت د نوښار ولسوالۍ ځايي پولیسو ویلي، چې د جمعې په ورځ له غرمې وروسته د امان ګړ په سیمه کې پنځو کسانو د مدرسې پر یوې زدهکوونکې نجلۍ «ډله ییز جنسي تېری» کړی دی. پولیس وايي، په دغې پېښه کې ښکېل پنځه کسان یې نیولي دي.
د پولیسو ځايي مشر عادل سید ویلي، چې دغو تېري کوونکو غوښتل چارسدې سیمې ته وتښتي، خو ماښام ناوخته یې د عملیاتو پر مهال نیولي دي.
پولیسو د قرباني نجلۍ نوم منیعبه احمد ښودلی، خو د هغې د عمر په تړاو یې څه نه دي ویلي.
د جنسي تېري قرباني شوې نجلۍ مور غناز احمد علي په وینا، لور یې له مدرسې څخه بېرته کور ته پر لاره وه، چې پنځه کسانو پرې په زور «جنسي تېری» وکړ.
هغې زیاته کړې: «د ورځې په رڼا کې یې په زور فارم ته یوړه او د هغې عزت یې لوټ کړو.»
د نجلۍ مور له عدلي او قضایي ارګانونو څخه غواړي، چې تورنو کسانو ته دې سختې سزاوې ورکړي.
د پښتونخوا د چارواکو په خبره، نیول شوي کسان به نن د شنبې په ورځ د «غوايي ۲۷مه» د معاینې په موخه اړونده ادارې ته وړاندې شي.
په پښتونخوا کې تر دې دمخه هم ورته قضیې رامخته شوي، خو نیوکې دا دي چې د حکومت له لوري د قانون د نه پلي کیدو له امله دا ډول پېښې مخ په ډېریدو دي.
هند غواړي چې د اندوس سیند له سیستم څخه د اوبو اخیستل ډېر کړي، ترڅو د پاکستان کرنیزو سیمو ته د بهیدونکو اوبو بهیر ته جدي ګواښ پېښ کړي. د رویټرز د راپور له مخې، هند په دې کار سره غواړي پر پاکستان اوبه کمې کړي.
د رویټرز خبري اژانس د راپور له مخې، د هند لومړي وزیر نریندرا مودي اړوندو چارواکو ته امر کړی چې د چناب، جهلم او اندوس سیندونو؛ کوم چې د دواړو هېوادونو ترمنځ د تړون (سند هوکړه) له مخې پاکستان ته ځانګړي شوي، د اوبو پروژو د پلي کېدو چټکتیا ته لومړیتوب ورکړي.
رویټرز ته شپږو باوري سرچینو ویلي، چې یو له مهمو پلانونو څخه چې بحث پرې روان دی، د چناب سیند پر اوږدو د رنبیر کانال اوږدوالی له ۶۰ کیلومتره ۱۲۰ کیلومتره ته لوړول دي.
دا کانال اصلاً د ۱۹ پېړۍ په وروستیو کې جوړ شوی و، او دا مهال له چناب څخه پاکستان ته اوبه رسوي.
ویل کیږي، که دا کانال پراخ شي هند ته به دا امکان ورکړي چې پر هره ثانیه کې ۱۵۰ متره مکعبه اوبه واخلي، په داسې حال کې چې له دغه کانال څخه د اوبو اوسنۍ اخیستنه شاوخوا ۴۰ متره مکعبه ده.
مودي روانه اوونۍ په یوه وینا کې، که څه هم له پاکستان سره یې د اوبو د تړون یادونه ونه کړه، خو په تونده لهجه یې وویل، «اوبه او وینه یوځای نه شي بهیدلی.»
د هند د اوبو او سیندیزو چارو وزیر، سيارپاټیل ویلي: «موږ به د لومړي وزیر مودي خبرې او سپارښتنې عملي کړو، او دا ډاډ به ترلاسه کړو چې یو څاڅکی اوبه هم بهر ته لاړې نه شي.»
اسلام اباد د تېر اپریل په میاشت کې د هند له لوري د(سند هوکړه)د تړون له لغوه کولو وروسته وویل: «پاکستان پورې اړوند د اوبو د جریان د بندولو یا اړولو هر ډول هڅه د جګړې عمل ګڼي.»
د بهرنیو چارو وزیر اسحاق ډار تېره ورځ په یوه ناسته کې قانون جوړونکو ته وویل، چې حکومت یې هند ته پیغام ورکړی، چې د تړون ځنډول ناقانونه دی او اسلام اباد دا د نافذ پاتې کیدو په توګه ګڼي.
هند د ۱۹۶۰ کال د اوبو هوکړه هغه وخت وځنډوله، چې په هندي کشمیر کې په یوه ترهګریز برید کې ۲۶ سیلانیان ووژل شول.
هند یاد برید یو ترهګریز عمل وباله او په دغه برید کې یې د څو تنو پاکستانیانو د لاس لرلو خبر ورکړ، خو پاکستان خپل لاس لرل رد کړل.
سره له دې هم د دغو دوو اټومي وسلو لرونکو ګاونډیانو ترمنځ د لسیزې تر ټولو بده جګړه رامنځته شوه او له څو ورځو پرله پسې نښتو وروسته دواړو هېوادونو اوربند ته غاړه کیښوده.
د انډیا ډاټ کام په نوم یوې هندي رسنۍ ویلي، د طالبانو او پاکستان ترمنځ اړیکې نورې د پخوا په څېر خوږې نه دي پاتې او وايي، هند په دې هڅه کې دی، چې له طالبانو سره اړیکې نږدې او پاکستان څنډې ته کړي. دغه رسنۍ باور لري، چې هند د دغې نوې سیاسي لوبې پر مټ غواړي پاکستان منزوي کړي.
د راپور له مخې، دغه ترینګلتیاوو هند ته دا فرصت ورکړی، چې په سیمه ییز سیاست کې له نوې سټراټېژۍ سره فعاله ونډه واخلي.
د طالبانو او هند د بهرنیو چارو وزیرانو ترمنځ تازه ټلېفوني اړیکه او هند ته د طالبانو کورنیو چارو وزارت مرستیال ابراهیم صدر تګ د دغه مستقیمو اړیکو نوی فصل ګڼل کېږي.
صدر ابراهیم د پاکستان ضد او ایران ته نږدې څېره بلل شوې ده. د هندي رسنیو د راپورونو له مخې هغه د مئ میاشتې په لومړیو کې ډیلي ته یو پټ سفر کړی او هلته یې له هندي چارواکو سره د سیمې د امنیت په تړاو ناسته کړې ده.
یاد سفر اسلام اباد ته د یوه «ګونګ او پټ پېغام» رسولو هڅه بلل شوې ده.
نوي ډیلي سره د هغه نږدېوالی د اسلام اباد لپاره یو جدي خبرداری ګڼل شوی، ځکه هغه ملا هبتالله ته له نږدې کسانو او په طالبانو کې د ځانګړي نفوذ څښتن بلل کېږي.
انډیا ډاټ کام ویلي، د افغانستان په تړاو د هند تازه تګلاره د ارمانونو پر ځای په واقعیتونو ولاړه او پخوا یې هم په افغانستان کې د ولسواکۍ پراختیا، ښځو حقونو او په ځینو ودانیزو پروژو کې ونډه اخیستې ده.
راپور کې زیاته شوې، چې هند د دغه نوي تعامل پر بنسټ غواړي چې د افغانستان خاوره یې پر ضد ونه کارول شي او هلته خپلې ګټې خوندي کړي.
له بلې خوا طالبان هم د نړۍوال مشروعیت په لټه کې دي. له ډیلي سره د طالبانو اړیکې د دغه ډلې د باور ډېریدو او نړۍوال اعتبار ترلاسه کیدو لپاره هم مهمې بلل شوي دي.
همدا راز ویل شوي، سره له دې چې چین په افغانستان کې خپل حضور او فعالیتونه پراخ کړي، خو افغانان د بېجینګ په نیت شکونه لري.
په پای کې د هند او طالبانو ترمنځ اړیکې د شته ناورینو د راکمولو لپاره ګټور بلل شوي.
اخوا بیا د افغانستان د مخکني جمهوري نظام د کانونو او پټرولیم پخوانۍ وزیرې نرګس نهان دغو اړیکو ته په اشارې ویلي، چې هند د پخواني حکومت د پرځېدو پر مهال افغانانو ته شاه کړه.
هغې نیوکه کړې د هند په اړیکو کې عام افغانان هېڅ ځای نه لري.
پښتون سیاستوال او د ملي ډیموکراتیک غورځنګ مشر محسن داوړ په خپله ایکس پاڼه یوه ویډیو خپره کړې او ویلي یې دي، چې تحریک طالبان پاکستان د وزیرستان په شیوا سیمه کې دولتي ښوونځي تړلي دي. په ویډیو کې د وسله والو یو ډلمشر زدهکوونکو او ښوونکو ته وايي، چې نور دې ښوونځي ته نه راځي.
په دغه ښوونځي کې د «ټي ټي پي» یوه ډله وسله وال ولاړ دي، ښوونکو او زده کوونکو ته وايي، چې له دې وروسته دې ښوونځي ته نه راځي.
زدهکوونکي او ښوونکي ټول د وسله والو د ډلمشر خبرو ته غوږ دي. هغه ورته وايي، چې له دې وروسته په «شیوا تحصیل کې» دولتي ښوونځیو ته تګ بند دی.
د «ټي ټي پي» دغه ویډیوي کلېپ ته د ملي ډېموکراټیک غورځنګ مشر او د پاکستان د پارلمان پخواني غړي محسن داوړ هم غبرګون ښودلی.
هغه اندېښنه ښودلې، چې «ټي ټي پي» د وزیرستان په «شیوا تحصیل» کې د دولتي ښوونځیو په تړل کیدو سره «ماشومان د زده کړو له حق» څخه محروم کړي دي.
هغه دا څرګندونې د (غوايي ۲۷مه) د خواله رسنیو پر اېکس پاڼه کړي. محس داوړ زیاته کړې: «دا تازه اقدام څرګندوي چې په سیمه کې حکومت نشته او وسله والې ډلې په ازاده توګه ګرځي. ماشومان او ښوونکي په نښه کېږي. دا څه ډول واک دی؟ دولت چېرته دی؟»
ښوونکي، زده کوونکي او د «ټي ټي پي» جنګیالي
په خپره شوې ویډیو کې ښکاري، چې وسله وال له خپلو سپکو او درنو وسلو سره د ښوونځي په انګړ کې ولاړ دي. زده کوونکي له له درسي ټولګیو راویستل شوي او تر شنه اسمان لاندې د «ټي ټي پي» وسله والو خبرې اوري.
د وسله والو یو ډلمشر وايي: «د هلکانو او نجونو پرمخ د دولتي ښوونځیو د بندیدو پرېکړه د ملکي وګړو پر کورونو د پاکستاني پوځیانو د توغندیزو بریدونو په غبرګون کې کړې ده او تر هغې چې بند نه شي، نو دا ښوونځي به هم تړلي وي.»
دغې ویډیو کې د وسله پره لاس جنګیالي په خبره: «موږ د ښوونځیو د ورانولو نیت نه لرو او دا مې زړه بېخي نه مني چې د دې وړکو سکول دې خراب شي.»
د پاکستاني طالبانو دا پېغام رسوونکی وسله وال زیاتوي، چې د دولتي ښوونځیو زده کوونکو لپاره یې په خصوصي ښوونځیو کې د زده کړو اسانتیاوې برابرې کړې دي.
ویډیو کې ښکاري، چې یو وسله وال د ښوونځي له زدهکوونکو چارچاپېره ګرځي، هغه ګوته پر ماشه اېښې او اخوا دېخوا ګوري او ورته ناست زده کوونکي د پاکستاني طالب دغه تګ راتګ پسې سترګې اړوي او غلي غلي یې څاري.
پښتونخوا کې زیاتیدونکی تاوتریخوالی
د ۲۰۲۱ کال په اګسټ کې پر کابل د طالبانو تر واک ته رسیدو وروسته په پښتونخوا کې د دوی متحدې وسله والې ډلې «ټي ټي پي» هم سترګې وکړې او خپل فعالیتونه یې پراخ کړل.
د راپورونو له مخې دغې ډلې له امریکایي ځواکونو څخه «پاتې شویو وسلو» ته هم لاسرسی پیدا کړ او همدې چارې هم د دوی د فعالیتونو په چټکیدو کې مرسته وکړه.
د شمالي او سویلي وزیرستان تر څنګ د پښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې هره ورځ اوس یاد وسله وال د پاکستاني پوځیانو سره په نښتو اخته وي او د پراخې مرګ ژوبلې خبرونه هم ورکوي.
همدا راز د پاکستان پوځ هم د دغې وسله والې ډلې پر ضد خپل فعالیتونه ګړندي کړي دي.
بل لوري ته د پاکستان حکومت ادعا کړې، چې پر کابل واکمنو طالبانو په خپله خاوره کې د «ټي ټي پي» وسله والې ډلې ته خوندي پناه ځایونه ورکړي او ان ملاتړ یې هم کوي.
که څه هم طالبانو د پاکستان دغه څرګندونې رد کړې، خو ملګرو ملتونو په خپل وروستي امنیتي راپور کې هم ورته اندېښنه څرګنده کړه.
په دې راپور کې راغلي وو، چې د طالبانو تر واک لاندې په افغانستان کې د القاعده شبکې په ګډون پاکستاني طالبانو خوندي پټنځایونه موندلي دي.
پر کابل اوسنیو واکمنو د پخواني جمهوري نظام او بهرینو ځواکونو پر ضد د جګړې پر مهال له ښوونځيو څخه د سپر په توګه کار اخیستلو او اوس برېښي چې «ټي ټي پي» هم دغه لاره نیولې ده.
پښتونخوا او د ملکي وګړو مرګ ژوبله
د سختدریځۍ او نا امنۍ له ډېروالي سره په پښتونخوا کې د ملکي وګړو ژوند هم له جدي ننګوونو سره مخ شوی دی.
د مئ میاشتې په ۱۵مه نېټه پاکستاني پوځیانو د ډېره اسماعیل خان د دره زینده شیخ میله کلي کې د یوې کورنۍ پر پنځو ماشومانو مرمۍ ورولې او ټپیان کړي یې دي.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مشر منظور پښتین د یادې پېښې د غندلو تر څنګ ویلي، چې د پاکستان پوځ په پښتنو سیمو کې د وسله والو پر ځای ملکي وګړي په نښه کوي.
له دغې پېښې یوه اوونۍ مخکې د مئ په ۷مه نېټه بیا د پښتونخوا د خېبر ولسوالۍ اړوند په تېرا سیمه کې پاکستاني پوځیانو د ملکي وګړو پر کورونو مرمۍ وېشتې وې.
په یاده پېښه کې د ماشومانو په ګډون سپین ږیري هم ټپیان شوي وو.
همدا راز نیوکې کېږي چې د «ټي ټي پي» د بریدونو له کبله هم وخت ناوخت ملکي وګړو ته زیانونه اوښتي او اړ شوي چې له خپلو سیمو کډې وکړي.
پښتانه سیاستوال او غبرګونونه
د عوامي نشنل ګوند مشر ایمل ولي خان په ګډون یو شمېر نورو پښتنو سیاستوالو په پښتونخوا کې د نا امنۍ روانو څپو اندېښمن کړي او ان د تېر کوچني اختر پر مهال د یاد سیاسي ګوند مشر د همدې ناکراریو له کبله د اختر مبارکیو لپاره د یو بل کورونو ته له ورتګه هم خلک منعه کړل.
د پښتونخوا سیاستوالو په وار وار ویلي، چې د پاکستان پوځ په لوی لاس په دغه ایالت کې د جګړې اور ګرم ساتلی او د وسله والو د له منځه وړلو لپاره یې چندان ګټور اقدامات هم نه دي کړي.
همدا راز اندېښنه ښوډل شوې وه، چې د یاد ایالت یو شمېر سیمې هم اوس د «پاکستاني طالبانو په ولکه» کې دي او د حکومت واکمني په کې کمه شوې ده.
هدفي وژنې، ځانمرګي بریدونه او مخامخ وسله وال بریدونه د اندېښنې وړ مسلې بلل شوې دي.
د «ټي ټي پي» تر څنګ داعش وسله والې ډلې هم تېره اوونۍ د پېښور په څمکنیو کې د پولیسو پر یو پوستې ځانمرګی برید وکړ، چې په کې د پولیسو یو ځايی مشر لیاقت خان تر څنګ یو عسکر هم ووژل شو.
له «ټي ټي پي» سره کړکېچنې خبرې
پر کابل د افغان طالبانو له واکمنۍ سره سم اسلام اباد هڅه وکړه، چې د یادې ډلې د نفوذ څخه په ګټه اخیستنې له «ټي ټي پي» سره د سولې خبرې اترې وکړي او په همدې موخه د پاکستان پوځ د سولې یوه جرګه هم کابل ته لېږلې وه.
دغې جرګې له ډېرو خبرو اترو وروسته نه یوازې دا چې کومې پایلې ته ونه رسیده بلکې «پاکستاني طالبانو خپلو فعالیتونو» ته لا زور ورکړ.
د طالبانو د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني د دغو خبرو منځګړی و، خو هغه هم ونه توانید چې «ټي ټي پي» له پاکستان سره د سولې په خبرو اترو کې کومې پایلې ته ورسوي. اوس د پښتونخوا سر وزیر علي امین ګنډاپور څو څو ځله وویل چې چمتو دی په دغه ایالت کې د نا امنیو د مخنېوي لپاره خپله مخامخ له طالبانو سره خبرې وکړي او کابل ته لاړ شي خو اسلام اباد د تګ اجازه نه ورکوي.
د پاکستان د بهرنیو چارو وزیر د ګنډاپور د دغې غوښتنې په غبرګون کې ویلي وو، چې هېڅوک د دوی له اجازې پرته له «پاکستاني طالبانو سره د خبرو اترو» یا هم له افغان طالبانو سره د مذاکراتو لپاره نه شي تللی.
پاکستان د نا امنۍ په جال کې
هم مهاله بیا د «ټي ټي پي» تر څنګ د بلوڅ بېلتون پالو وسله واله ډله هم د پاکستان د پوځ لپاره یو بل لوی سرخوږی دی او دغه ډلې بیا په بلوچستان کې خپل خوځښتونه ګړندي کړي دي.
دغې ډلې په تېرو څو میاشتو کې د امنیتي ادارو پر کارکوونکو لوی لوی بریدونه کړي، چې تر ټولو خونړی هغه یې د جعفر اېکسپرېس پر اورګاډي ګڼل کېږي.
په یاد برید کې بلوڅ ازادي غوښتونکو د پاکستان د بېلابېلو امنیتي ادارو د «۳۰۰ غړو» د برمته کیدو او وژل کیدو ادعاوې وکړې، خو پوځ بیا وویل چې یاد برید یې په شاه تنبولی دی.
پاکستان د طالبانو تر څنګ هند ته هم ګوته نېسي، چې د دغو وسله والو ډلو تر شاه یې د ملاتړ لاسونه دي.
همدا راز یاد هېواد د وسله والو پر ضد خپل استخباراتي او پوځي عملیات هم چټک کړي دي، خو ښکاري چې زیاتیدونکې نا امني لا هم نه ده کنټرول شوې.
د پاکستان حکومت په وار وار دا څرګنده کړې، چې د دوی په هېواد کې روانې نا امنۍ او په افغانستان کې د وسله والو ډلو شتون به د سیمې امنیت ته پراخ زیان ورسوي، خو افغان طالبانو بیا ویلي چې «تر واک لاندې خاوره» به یې د هېڅ چا پر ضد ونه کارول شي.
د پاکستان حکومت د افغان کډوالو د ستنولو د بهیر په دویم پړاو کې تېره ورځ ۶۹۰ تنه افغان کډوال په جبري ډول افغانستان ته ستانه کړي دي.
د پښتونخوا ایالت کورنیو او قبایلي چارو اداره وایي، په ستنو شویو کډوالو کې ۱۴۲ تنه د(ACC) کارت لرونکي او ۵۴۸ تنه نور بې اسناده افغانان وو.
دغې ادارې خبریالانو ته په استول شویو معلوماتو کې ویلي، چې ۶۷۳ تنه یې د تورخم او ۱۷ تنه نور یې د انګور اډې له لارې افغانستان ته ستانه کړي دي.
د دغې ادارې معلومات ښیي چې تر دې مهاله د پاکستان حکومت د افغان کډوالو د بېرته ستنولو د پروګرام په دویم پړاو کې یوازې د تورخم او انګور اډې له لارې ۳۵۹۷۵ تنه د (ACC) کارت لرونکي او ۵۴۱۸۱۱ تنه بې اسناده کډوال افغانستان ته ستانه کړي دي.
د یادولو ده، چې پاکستاني پولیسو اوس هم د اسلام اباد په ګډون په بېلابېلو ښارونو کې کور په کور د افغان کډوالو نیول کیدو پسې عملیات روان ساتلي او د نړیوال سازمانونو هغه غوښتنې یې له پامه غورځولې، چې په جبري توګه د کډوالو د اېستلو لړۍ دې ودروي.
د بښنې نړیوال سازمان په ګډون یو شمېر نورو بشري ادارو ویلي وو، چې له پاکستانه د افغان کډوالو اېستل د هر ډول بشري حقونو خلاف عمل دی او یاد حکومت دې ژر تر ژره دا بهیر ودروي.
د ملګرو ملتونو بېلابېلو ادارو هم ورته غوښتنې وکړې، خو پاکستان دغو غوښتنو ته چندان غاړه کنېښوده.
د افغانستان د اسلامي حزب مشر ګلبدین حکمتیار په دې مقاله کې چې د هغه د دفتر له خوا افغانستان انټرنشنل ته لیږل شوې ده، د هند او پاکستان د وروستیو شخړو په اړه خپل نظر بیان کړی دی.
د هند او پاکستان ترمنځ د خونړیو جګړو لړۍ یوځل بیا پیل شوې ده. دغو دواړو هېوادونو پخوا درې لویې جګړې او ډېرې کوچنۍ جګړې تجربه کړې دي، چې ډېری یې د کشمیر مسالې سره تړاو درلود.
له هغې ورځې راهیسې چې انګریزانو کشمیر په دوو برخو ووېشه، دا سیمه او د دغې سیمې مظلوم خلک په دوامداره توګه د خونړیو جګړو قرباني شوي دي.
له فلسطین وروسته، د کشمیر غمیزه د اسلامي امت په بدن کې یو زوړ او ژور ټپ دی؛ خو دا جګړه د تېرو جګړو څخه په بنسټیز ډول توپیر لري، ځکه چې دا ځل دواړه خواوې اټومي ځواکونه دي.
که چیري دا جګړه کنټرول نه شي او د اټومي وسلو کارولو ته لار هواره شي؛ نو په داسې جګړه کې به هېڅ ګټونکی نه وي او مسوولیت به یې د هغو کسانو پر غاړه وي چې پیل کړې یې ده.
له پاکستان څخه د بنګله دېش د جلا کېدو لامل هم یو له دغو جګړو څخه و او هند په عملي ډول په دغو جګړو کې ونډه لرله. بالاخره بنګله دېش په ۱۹۷۱ کال کې له لویدیځ پاکستان څخه جلا شو او دا جلاوالی هند تر ټولو لویه لاسته راوړنه ګڼله؛ خو د دې پېښې په تړاو په ډېرو اسلامي هېوادونو کې لوی لاریونونه وشول، د بنګله دېش جلا کېدل او په هغه کې د هند لاسوهنه وغندل شوه.
په افغانستان کې هم د مسلمان ځوانانو غورځنګ په زرنګار پارک کې لوی لاریون وکړ او په هغه لاریون کې شهید انجینر حبیب الرحمن یوه اغیزناکه وینا وکړه. زه هغه وخت په زندان کې او د دغو لاریونونو او غونډو څخه محروم وم؛ خو هغه څه چې زه نن د بنګله دېش په اړه لیکم هغه د مسلمان ځوانانو غورځنګ له خوا شاوخوا ۵۴ کاله مخکې دریځ دی دا یو نوی نظر یا بیان نه دی.
له هغه ورځې راهیسې چې بنګله دېش جوړ شو او شیخ مجیب الرحمن واک ترلاسه کړ بیا د مجیب الرحمن د سیاسي ځای ناستې، د هغه لور شیخ حسینه چې هند ته وتښتېده او هلته یې پناه واخیسته پرته له یوې لنډې مودې د دغه هېواد ټول واک د دې کورنۍ په لاس کې و او حکومتولي یې د ډېلي تر اغیز لاندې وه.
د شیخ مجیب الرحمن لور شیخ حسینه پنځه ځله د لومړۍ وزیرې په توګه دنده ترسره کړه، تر هغه وخته چې په ۲۰۲۴ کال کې د دغې کورنۍ د حکومت په وړاندې یو پاڅون پیل شو او د پراخې وینې تویدنې وروسته لاریون کوونکي وتوانېدل چې د لومړۍ وزیرې ماڼۍ ته داخل شي.
حسینه په تېښته بریالۍ شوه او په هند کې یې پناه واخیسته. هند د بنګله دېشي ځوانانو دغه پاڅون او د هند پلوه حکومت د نسکورېدو پړه پر پاکستان واچول، چې په نتېجه کې یې د پاکستان او هند ترمنځ سیالي یو نوي او حساس پړاو ته داخله شوه.
که څه هم پاکستان د امریکا له خوا د افغانستان په اشغال کې پراخه همکاري لرله ـ امریکا د ځمکې او هوا له لارو له پاکستانه داخله شوه او له ۲۰۰۱ څخه تر ۲۰۱۴ پورې ټول امریکايي اکمالات لومړی له پاکستان او بیا له روسیې څخه راتله؛ خو بیا هم امریکا د پاکستان په پرتله هند ته ارزښت ورکړ.
همدا یې لامل و، چې هند د چین پر وړاندې د امریکا ستراتیژیک ملګری ګڼل کېده او پاکستان د چین متحد پاتې شو.
په افغانستان کې د امریکا د حضور پرمهال هند دا فرصت په لاس راوړ، چې یو لوی استخباراتي حضور ولري او د پاکستان په دوو ایالتونو بلوچستان او خېر پښتونخوا کې چې محرومیت احساسوي او د مرکزي حکومت څخه شکایت کوي خپل عملیات پیل کړي.
که څه هم په دې سیمو کې د مرکزي حکومت سره مخالفت کله ناکله په مختلفو بڼو راڅرګند شوی؛ خو د امریکا د ۲۰ کلونو اشغال په جریان کې دې مخالفت جدي او وسله واله بڼه غوره کړه.
ډېری څېړونکي په دې باور دي چې د دې وضعیت اصلي دلیل دا دی، چې امریکا هند ته اجازه ورکړې وه، څو په ازاده توګه خپل استخباراتي فعالیتونه تعقیب کړي. هند ته د ډېرو نورو امتیازاتو سره - سره دا ځانګړی امتیاز هم ورکړل شوی و، چې د افغانستان د ملي امنیت ادارې مشري به تل هند پلوه اشخاصو ته سپارل کېده چې هند د دې ادارې له لارې د پاکستان پر وړاندې اقدام وکړي. د پاکستان پر وړاندې د استخباراتي فعالیتونو لپاره د افغانستان د استخباراتي ادارې د بودیجې لویه برخه د هند له خوا ورکول کېده.
د طالبانو له بیا واکمنېدو او په ځانګړې توګه په ۲۰۲۴ کال کې د بنګله دېش هند پلوه حکومت له نسکورېدو وروسته، د ډېلي او اسلام اباد ترمنځ اړیکې نورې هم ترېنګلې شوې. په بلوچستان او خیبر پښتونخوا کې نه یوازې د خونړیو چاودنو، بریدونو، وژنو پر بسونو او اورګاډو د پراخو بریدونو او د لسګونو دولتي کارمندانو وژنو دوام پیدا کړ، بلکې دا وضعیت د پاکستان نورو ایالتونو ته وغځېد. پاکستاني چارواکو د دې ټولو پېښو پړه د هند پر استخباراتي ادارې واچوله، خو د هند پر وړاندې یې له مستقیم اقدام څخه ډډه وکړه.
له څو کلونو وروسته دا لومړی ځل و، چې د هند تر ادارې لاندې کشمیر کې پر سیلانیانو برید وشو. هېڅ چا د دې برید مسوولیت په غاړه وانه خیست. که څه هم دا برید د هغو لویو بریدونو په پرتله کوچنی و، چې په وروستیو کلونو کې په پاکستان کې شوي وو؛ خو د هند غبرګون ډېر چټګ او له تاوتریخوالي ډک و. تر ډېره شنونکي داسې انګیري چې هند د داسې برید لپاره وار له مخې بشپړ چمتوالی نیولی و.
دوی په پاکستان کې د امنیتي پېښو شدت او خپرېدل د دې برید پیلامه وګنله. له وضعیته داسې ښکاري چې هند یوځل بیا خپل بشپړ ځواک په ډاګه کوي او داسې اراده لري، چې د کشمیر پاتې برخه چې د پاکستان تر ادارې لاندې ده ونیسي. په پاکستان کې کړکیچن سیاسي وضعیت، د امنیتي او وسله والو بریدونو شدت، اقتصادي ستونزې او د کابل او اسلام اباد ترمنځ سستي اړیکې هند هڅولی، چې له دې فرصت څخه ګټه پورته کړي او یوځل بیا د کشمیر د پاتې برخې د نیولو لپاره خپل بخت و ازمايي.
د دې مقالې د لیکلو په وخت کې د دواړو هېوادونو د بهرنیو چارو وزیرانو په کچه بشپړ او سمدستي اوربند اعلان شو.
دا ګام وروسته له هغه پورته شو، چې پاکستان د هند د بریدونو په ځواب کې پراخ عملیات ترسره کړل او هند د پاکستان د عملیاتو په مخنیوي ونه توانیدي.
د اوربند په اعلان سره زما په څېر ډېر خلک خوشحاله شوي دي، ځکه دوی نه غواړي چې په دې سیمه کې دې بله خونړۍ جګړه وویني. دوی د مظلومو او بې ګناه خلکو د وینې تویولو څخه ځوریږي. دوی یوازې هغه جګړه مشروع ګڼي چې د ځان د دفاع او د یرغلګرو په وړاندې وي، داسې جګړه چې د هېڅ ملکي ژوند او ملکیت ته پکې زیان ونه رسیږي.
موږ د هند تر ادارې لاندې کشمیر کې د سیلانانو وژنه په هغه ډول غندو لکه څنګه چې په پاکستان یا بل هېواد کې په جوماتونو، عامه غونډو، بسونو او اورګاډو کې بریدونه کیږي غندو. موږ دا کړنې د اجیرو او بې هدفه جنګیالیو کار ګڼو؛ قراردادي قاتلان، بې فرهنګه او بې هدفه، چې هر څوک یې د خپلو ناوړه موخو لپاره ګمارلی شي.
هیڅ ریښتینی مومن، ژمن مسلمان، یا ازادې غوښتونکی مبارز به دا ډول لاره غوره نه کړي.
لکه څنګه چې موږ په خپل هیواد کې عدالت، اسلامي نظام او یو عادلانه حکومت چې د افغانانو لپاره د منلو وړ وي غوښتونکي یو، د ګاونډیو هیوادونو په ګډون په ټولو اسلامي هېوادونو کې د عدالت پلوي او د ظلم مخالف یو. موږ د حقونو دفاع د هر انسان حق ګڼو او موږ د مظلوم څخه دفاع او د ظالم په وړاندې درېدل د هر مسلمان دیني دنده ګڼو.
باید ظلم ونه شي او نه ظلم ونه زغمل شي او د حق او باطل ترمنځ په دې دوامداره مبارزه کې باید هغه طریقه وکارول شي، چې دین او ایمان ټاکلي ده. موږ په هغه اندازه په ګاونډیو هېوادونو کې ناامني او جګړه نه خوښوو، په کومه اندازه چې یې په خپل هېواد کې نه خوښوو.
لکه څنګه چې ټولو هغه کسانو چې هند یې په ټولو برخو کې له پاکستان څخه غوره او پیاوړی ګنلی و، دې جګړې وښودله چې ډېلي غلطه محاسبه کړې وه. لکه څنګه چې ځینو کسان د جګړې له پیل سره خوښي، چکچکي، غلط تعبیرونو، غلط تحلیلونو او د یوې خوا په ملاتړ د غلط پروپاګند سره ملګرتیا کوله؛ خو هرڅه د دوی د تمې خلاف وو.
د پاکستان پوځ په دې جګړه کې ځان بریالی ګڼي او خپله بریا یې په پراخو لاریونونو او غونډو سره ونمانځله. دوی ادعا کوي چې ډېری هندي الوتکې یې رانسکوري او د هند هوایي او دفاعي سیسټم یې فلج کړی دی او په ورته وخت کې د پاکستان الوتکو د هند په لسګونو ښارونو کې د مهمو اهدافو په وړاندې بریالي عملیات ترسره کړي او په خوندي ډول بیرته راستنې شوې دي.
خو په ورته مهال هند دا ادعا ردوي او تر اوربند وروسته هم د «سیندور عملیاتو» د دوام ګواښ کوي.
موږ د هغو کسانو په حالت خواشیني یوو، چې د دې جګړې د پیل په اړه خوښ دي. په دوی کې هغه اشخاص او رسنۍ هم شاملې دي چې یو وخت یې پر افغانستان د شوروي اتحاد د یرغل او بیا د امریکا د یرغل په اړه خوښي او خوشحالي کوله. ځینو یې پرته له دې چې چې نن یا سبا به د دې جګړې لوګی، جګړه ځپلي افغانستان ته راورسیږي، په دې شخړه کې د یوې یا بلې خوا ملاتړ وکړ.
موږ انساني ورورولي او قومي مساوات دیني اصول ګڼو. هغه ګوندونه او غورځنګونه چې د قوميت یا سیمې پر بنسټ ولاړ دي، د دې اصولو سره په ټکر کې دي. محروم خلک حق لري چې د خپلو حقونو د ترلاسه کولو لپاره مبارزه وکړي او هر مسلمان مکلف دی چې د مظلومانو ملاتړ وکړي، خو دا مبارزه باید د هغو شعارونو او ستراتیژیو سره یوځای نه وي چې د وروڼو قومونو ترمنځ کرکه او دښمني رامنځته کړي او د ملتونو او هېوادونو د ویش او تجزیې لامل شي.
د ملت په صفونو کې د یوالي او پیوستون په شعار سره خپل حقونه وغواړئ او د هغوی لپاره مبارزه وکړئ. یو مسلمان نه شي کولی او د هغه ایمان هغه ته اجازه نه ورکوي چې د هغه ګوند یا غورځنګ ملاتړ وکړي، چې د بیلتون غوښتنې او جلاوالي پلوي کوي.
قومي حرکتونه او شعارونه د استعماري قدرتونو له خوا د دوی په مستعمرو کې د ملتونو د وېشلو لپاره ډیزاین شوي وو. اسلام قومي ملتپالنه، قومي شعارونه، قومي تعصب او د دې ډول تعصب لپاره هڅونه غندي.
قران وايي، چې د هر پیغمبر مخالفت د جاهلو قبیلو له خوا شوی و، چې پیغمبر ته یې ویل:«موږ نه شو کولی د خپلو پلرونو دین ستاسو لپاره پریږدو؛ هغه څه چې تاسو وایئ نوي او عجیب دي او موږ دا د خپلو پلرونو په دین کې نه دي لیدلي.»
د قوم او سیمې پر بنسټ د خلکو وېشل او یوې ډلې ته د بلې په پرتله ارزښت ورکول له دیني پلوه منع دي او له عقلي پلوه غیر عادلانه، غیر انساني او زیان رسونکی دی. هر مقصد لرونکی حرکت او مبارزه باید د قومي او سیمه ییزو توپیرونو بنسټ پر ځای باید د حق او باطل، بې عدالتۍ، عدالت، ښه او بد د اصولو پر بنسټ ولاړه وي.
په پاکستان کې، د بلوڅانو د ازادۍ غورځنګ یو داسې غورځنګ دی چې له پاکستان څخه د جلا کېدو او د یو خپلواک بلوڅ دولت د جوړولو غوښتنه کوي، د بل هېواد سره د یوځای کېدو غورځنګ نه دی. تاسو باید پوه شئ چې کله انګریزان له دې سیمې څخه ووتل، نو دوی بلوڅان په درېیو برخو (افغانستان، پاکستان او ایران) وویشل، ځکه چې دوی له انګریزانو سره جګړه کړې وه. لکه څنګه چې د هند مسلمانان په درېیو برخو وویشل: ختیځ پاکستان، لویدیځ پاکستان او هغه مسلمانان چې په هند کې پاتې شول. دوی د کشمیریانو سره هم همداسې وکړل، دوی یې په دوو برخو ووېشل، دوی د پښتنو سره هم همداسې وکړل، د دوی ترمنځ یې د ډیورنډ کرښه راکش کړه. دا کړنې په سیمه کې د دایمې شخړې د رامنځته کولو د هغو مسلمانانو او قبیلو څخه د غچ اخیستلو لپاره وې، چې د برېتانیا په وړاندې یې جګړه کړې وه.
کله چې انګریزانو پر هند یرغل پیل کړ، نو دغه هېواد د مسلمانانو تر واکمنۍ لاندې و. مسلمانانو د اوو پېړیو څخه زیات وخت لپاره هند متحد وساته او د ټولو یرغلونو په وړاندې یې دفاع وکړه. انګریزان ډېر ښه پوهېدل چې که دوی له وېش پرته هند پریږدي، نو واک به یو ځل بیا د مسلمانانو په لاس ولویږي. نن ورځ که چیرې د بلوچستان په نوم یو خپلواک هېواد جوړ شي، نو دا به د ټولې سیمې نقشه کې بدلون راوستلو ته لاره هواره کړي او د ایران او افغانستان بلوڅان به هم وهڅوي چې ورسره یوځای شي. دا حالت به پاکستان، افغانستان او ایران ته د منلو وړ نه وي. یوازینی هېواد چې ښايي دا ډول وضعیت په خپله ګټه وګوري هند دی.
دا به څومره ساده توب وي، که څوک فکر کوي، چې که بلوڅستان د بلوڅ ازادۍ غورځنګ په مشرۍ له پاکستان څخه جلا شي، نو دوی له افغانستان یا ایران سره یوځای شي، یا به افغانانو ته د لوی افغانستان د جوړولو فرصت ورکړل شي؟!
حقیقت دا دی چې د پاکستان تجزیه به د سیمې د نقشې د نوې کېدو لامل شي او د افغانستان د تجزیې لپاره به یوه پیلامه وي. هند به د پنجاب، سند او کشمیر په نیولو راضي نه وي او نه به بلوچستان او خېبر پښتونخوا د سرو زرو په تخته کې کابل ته وسپاري بلکې په کابل کې به خپل ګوډاګی حکومت جوړ کړي.
که هند په خپل ګاونډ کې د بنګله دېش، سریلانکا یا پاکستان په څېر خپلواک او ځواکمن هېوادونه نه شي زغملی، نو څنګه به یو خپلواک او ځواکمن افغانستان ومني چې له پېړیو راهیسې یې پر ډېلي واکمني کړې ده؟
ایا دوی به کله هم د غزنویانو، غوریانو او ابدالیانو واکمني او د دوی په لاس د سومنات ویجاړول هېر کړي؟
تر هغو چې په هند کې واک د افراطي هندو ډلو په لاس کې وي، نه به د هند اقلیتونه خپل بشري حقونه ترلاسه کړي او نه به هند په خپل ګاونډ کې یو ازاد او خپلواک اسلامي حکومت ومني. لکه څنګه چې هند د بنګله دیش په جلا کېدو کې رول ولوباوه په ۱۹۸۰ لسیزه کې یې د تامیل پړانګانو، چې یوه قومي اقلیت ډله ده، مالي او پوځي ملاتړ هم وکړ او له ۱۹۸۷څخه تر ۱۹۹۰ پورې یې ځواکونه په سریلانکا کې په فعاله توګه شتون درلود.
هند یې د یوې خوا ملاتړ یې کاوه او د بلې خوا مخالفت یې کاوه. د شوروي اتحاد پر وړاندې د جهاد پر مهال هند په سیمه کې یوازینی هیواد و چې د روسانو او کمونیسټانو ملاتړ او د مجاهدینو مخالفت یې کاوه.
هرڅوک هغه که افغانان وي یا زموږ ګاونډیان، باید دا حقیقت درک کړي؛ افغانستان نن ورځ په داسې وضعیت کې نه دی چې له چا سره پوځي یا مالي مرسته وکړي. دا هېواد پخپله د نورو مرستو ته اړتیا لري. وضعیت داسې دی چې که بهرنۍ خیریه موسسې خیمې چمتو نه کړي، نو دوی ان د راستنېدونکو کډوالو سره مرسته نه شي کولی. هر هغه څوک چې غواړي د وسله والې مبارزې لاره غوره کړي، باید د افغانانو له تجربې زده کړه وکړي. موږ کمونستانو او بیا شوروي ځواکونو ته ماتې ورکړه. شوروي ځواکونه شاتګ ته اړ شول. دا ماتې او بې وسه شاتګ د متکبر شوروي د امپراتورۍ د سقوط لامل شو.
خو کله چې د مجاهدینو لپاره د اسلامي حکومت د جوړولو وخت راورسید، هغو هېوادونو چې په افغانستان کې د شوروي حضور د ځان لپاره یو جدي ګواښ ګاڼه او د مجاهدینو ملاتړ یې کاوه د مجاهدینو پر وړاندې یوه ګډه جبهه جوړه کړه.
لکه څنګه چې واشنګټن او مسکو د مجاهدینو پر وړاندې ګډ دریځ غوره کړ او خپل سیالي یې یوې خوا ته کړه، ریاض، تهران او نورو سیالو هیوادونو هم همداسې وکړل. د حزب اسلامي ګوند پر وړاندې د جبل السراج ایتلاف هم د همدې سیالو هېوادونو د استخباراتي ادارو په منځګړیتوب او ملاتړ سره جوړ شو.
هیله لرم، چې داسې ورځ راشي، چې په افغانستان او ټوله سیمه کې ریښتینی عدالت او تلپاتې سوله واکمنه شي.