ګارډین ورځپاڼه: ایران غواړي سلګونه زره افغان پناه غوښتونکي عراق او ترکیې ته واستوي

همدارنګه د بریتانیا د ترهګرۍ ضد ادارې لوړ پوړي چارواکي لارنس ټیلر هم د پنجشنبه په ورځ وویل، دا برید د څېړنو پر بنسټ «یو ترهګریز عمل» و.

هغه زیاته کړه پلټونکي باور لري، چې دوی د بریدګر هویت پیژني مګر نشي کولی دا تایید کړي.

لارنس ټیلر خبریالانو ته وویل:«په ټوله بریتانیا کې یهودي ټولنه چې معمولا دا مذهبي ورځ لمانځي، اوس په ماتم کې ده او د خپل امنیت په اړه ژوره اندېښنه لري.»

هغه ټینګار وکړ:«زه دا خبره روښانه کول غواړم: د بریتانیا پولیس چمتو شوي او ژر غبرګون ښيي.»

دغه برید د موټر او چړې په وسیله په ګډه ترسره شوی و، چې د مانچسټر ښار د یوې یهودي کنیسې (عبادت‌ځای) مخې ته وشو. په پېښه کې درې تنه وژل شوي او یو شمېر نور ژوبل شوي دي.

دا برید د یهودي مذهبي یوم کیپور مراسمو پر مهال وشو.

اوس د دې پېښې پلټنه د بریتانیا د ترهګرۍ ضد پولیسو لخوا پرمخ وړل کېږي.

په بریتانیا کې د یهودو پر وړاندې تاوتریخوالی زیات شوی

بریتانیا په ۲۰۲۴ کال کې د یهود ضد بریدونو له پلوه پېښو تر ټولو ډک دویم کال تجربه کړ.

په هغه کال کې تر ۳۵۰۰ ډېر د یهودو ضد پېښې ثبت شوې، چې دا د یهودو پر ضد د دوامدار نفرت ښکارندويي کوي.

دغه سازمان د پنجشنبې په ورځ په خپل یوه راپور کې ویلي، چې له ۹میلیونو زیات افغانان د خوړو د شدیدې ناامنۍ سره مخ دي او د ماشومانو او میندو ترمنځ د سختې خوارځواکۍ کچه تر ټولو لوړې سطحې ته رسېدلې ده.

راپور زیاتوي، د هېواد ختیځې سیمې په ځانګړي ډول کونړ او ننګرهار ولایتونه، چې د وروستیو زلزلو تر ټولو زیات زیان یې لیدلی، لا له وړاندې هم د تغذیې له بحراني حالت سره مخامخ وو او اوس وضعیت لا پسې خراب شوی دی.

په ورته وخت کې، د پاکستان له لوري د افغان کډوالو په جبري ډول شړل هم پر محدودو بشري سرچینو فشار زیات کړی دی.

د خوړو نړیوال پروګرام ویلي، تر اوسه یې په کونړ، ننګرهار او لغمان ولایتونو کې له ۵۸زرو زیاتو اړمنو کسانو ته بېړنۍ خوراکي مرستې رسولي دي. خو دغه سازمان خبرداری ورکړی چې د غرنیو او لېرې پرتو سیمو اوسېدونکي د خرابو لارو، د ځمکې د ناهموارۍ او د مخابراتي پوښښ د کموالي له امله تر ډېره د مرستو له رسېدو بې برخې پاتې دي.

په راپور کې راغلي، چې د بودجې د کمښت له امله د مرستو د ترلاسه کوونکو شمېر په میاشت کې تر یو میلیون کسانو پورې راټیټ شوی دی.

د«ډبلیو ایف پي»په وینا، یوازې د راتلونکو شپږو میاشتو لپاره یې بودیجه د ۶۲۲میلیونه ډالرو کسر لري، چې که ډک نه شي، د میلیونونو افغانانو د ژوندي پاتې کېدو چانس به له جدي ګواښ سره مخ کړي.

د روسیې «ټاس» خبري اژانس د راپور له مخې زاخارووا ویلي، په دې غونډه کې به د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي او د روسیې، چین، هند، ایران، پاکستان، قزاقستان، ازبکستان، قرغیزستان، تاجکستان، ترکمنستان او بلاروس ځانګړي استازي ګډون وکړي.

هغې زیاته کړه چې د بلاروس استازي ته د ځانګړي مېلمه په توګه بلنه ورکړل شوې ده.

ماریا زاخارووا ویلي چې دا غونډه به د روسیې د بهرنیو چارو وزیر سرګي لاوروف په پرانیستونکې وینا پیل شي، او امیرخان متقي به د دې غونډې په څنډه کې له لاوروف سره وګوري.

د هغې په خبره، په دغه غونډه کې به ځانګړې پاملرنه د افغانستان د ملي پخلاينې د بهير پياوړتيا، د سيمې هېوادونو او طالبانو ترمنځ د سياسي، اقتصادي، د ترهګرۍ ضد او د نشه‌يي توکو پر وړاندې د ګډو عملي همکاریو د پراختیا موضوعاتو ته وشي.

د تمې وړ ده چې د غونډې په پای کې به ګډه اعلاميه خپره شي.

بلخوا د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت یوې سرچینې افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې متقي ته د سفر معافیت ورکړل شوی دی.

هغه زیاته کړې، چې ملګرو ملتونو د سپټمبر پر ۳۰مه امیر خان متقي ته د یوې اونۍ سفري معافیت منلې دی.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت دتلې پر۶مه د یوې اعلامې په ترڅ کې وویل، چې روسیه به په لومړي ځل له طالب پلاوي څخه د دغه فارمټ د غړي په توګه هرکلی وکړي.

د طالبانو د بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي په مسکو فارمټ کې ددې ډلې غړیتوب یو مهم او اساسي ګام بللی او هیله یې ښودلې، چې دغه سیمه ییز چوکاټونه د افغانستان او سیمې تر منځ په باور جوړونې او مثبت پرمختګ کې مهم رول ولوبوي.

د مسکو فارمټ هغه سیمه‌ییز چوکاټ دی چې تمرکز یې پر افغانستان دی او پخوانۍ ناستې یې هم د سیمه‌ییزو همکاریو د پراخېدو په موخه ترسره شوې دي.

د کندهار اوسېدونکي وايي، چې طالبانو یو ځل بیا په ښار کې د کورنو او د کورنیو د غړو ثبت پيل کړی، چې خلک یې د ګڼو ستونزوسره مخ کړي دي.

د کندهار د نهمې ناحیې یو اوسېدونکی، چې نه غواړي نوم یې خپور شي افغانستان انټرنیشنل - پښتو ته وویل: «طالبانو دوه کاله مخکې زموږ ټول کورونه ثبت کړي وو، خو اوس یې بیا هر کور ته د ثبت پاڼې وېشلي دي. په دې پاڼو کې له موږ غوښتل شوي چې د کور د هر غړي نوم، عمر، دنده، تېر فعالیتونه او حتی دا چې په کوم ګوند کې خو به غړیتوب نه لري ولیکو.»

هغه زیاتوي طالبانو خلکو ته خبرداری ورکړی، چې که معلومات نیمګړي یا ناسم ثبت شي د کور مشر به مسوول وي او د طالبانو له خوا به ونیول شي.

د کندهار د پنځمې، شپږمې، اتمې، اوومې او څلورمې ناحیو اوسېدونکي هم وایي، چې ورته پاڼې ورکړل شوي دي.

د یو شمېر خلکو په خبره، طالبان د درې تر څلورو کیلومترو په واټن کې د څار لپاره ځانګړي کورونه نیسي او هلته خپل کسان ځای پر ځای کوي.

د شپږمې ناحیې یو اوسېدونکی وايي: «پنځه ورځې مخکې زموږ د کور سره نږدې طالبانو یو کور په کرایه واخیستی هلته بې وسلې کسان ورځي او راځي، خو موږ یې په اصلي دنده نه پوهېږو داسې ښکاري چې یوازې د خلکو د څار لپاره راغلي دي.»

د نهمې ناحیې یو بل اوسېدونکی وایي، طالبانو په هره کوڅه کې یو یا دوه کورونه نیولي او د سیمې څار یې زیات کړی دی.

هغه وايي: «د شپې له مخې ځینې کسان زموږ د سیمې ځوانان دروي، د هغوی تلیفونونه ګوري، چې څه پکې دي، دا کسان یونیفورم نه لري، پولیس هم نه دي، خو داسې ښکاري چې استخباراتي کسان دي.»

د خلکو په وینا، د طالبانو له لوري د دې ډول پاڼو وېشل او د کورنیو د هر غړي په اړه تفصیلي معلومات غوښتل د خلکو د شخصي ژوند پر وړاندې جدي سرغړونه ده.

د کندهار د پنځمې ناحیې یو بل اوسېدونکی نظر جان وایي: «موږ ته داسې ښکاري چې طالبان غواړي د هر وګړي شخصي ژوند تر خپل بشپړ کنټرول لاندې راولي، حتی د ښځو په اړه هم پوښتنې کوي، چې څه کوي، دا زموږ د شخصي حریم تېری دی.»

د ډېری خلکو په وینا د طالبانو د سخت څار له امله خلک نه یوازې د خپلو فعالیتونو په اړه اندېښمن شوي، بلکې له وېرې د خپلو نظرونو له څرګندولو ډډه کوي.

د اتمې ناحیې یو اوسېدونکی په دې اړه وايي: «خلک له دې وېرې چې طالبان یې نیسي یا یې ځوروي، هېڅ غږ نه شي پورته کولای حتی د کورنۍ غړي هم د دې پاڼو د ډکولو پر مهال له یو بل سره په خبرو کې محتاط دي.»

د کندهار اوسېدونکي ټینګار کوي چې د طالبانو دا ډول چلند د خلکو پر ورځني ژوند، د هغوی پر ازادیو او د ټولنې پر اعتماد سخت اغېز کوي.

د دوی په وینا، د طالبانو د سخت څار له امله هغوی نه یوازې د خپلو اړیکو او خبرو اترو پر مهال له وېرې سره مخ دي، بلکې د راتلونکي په اړه هم بې‌ باوره دي.

طالبانو دوه کاله وړاندې هم په کندهار کې ټول کورونه ثبت کړي وه او دغه لړۍ یې یو ځل بیا پيل کړې.

طالبانو تر اوسه په دې اړه څه نه دي ویلي.

د پاکستاني طالبانو تحریک «ټي ټي پي»د پنجشنبه په ورځ په یوه خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي: «ازاد کشمېر د طبیعي سرچینو، سیندونو او برېښنا له پروژو پاکستان ګټه اخلي خو ځايي خلکو ته هیڅ ګټه نه رسيږي.»

په خبرپاڼه کې ویل شوي، چې پاکستاني چارواکي د عامو کشمیریانو حقونه تر پښو لاندې کوي.

د پاکستاني طالبانو تحریک ویلي، چې د پاکستان واکمن د کشمیریانو د ستونزو د حل لپاره جدي هڅې نه کوي او یوازې یې د اسلام اباد د ګټو لپاره استفاده کوي.

دوی د کشمیر له خلکو غوښتي، چې «د پاکستان د واکمنو په وړاندې راويښ شي او د هغوی پر تشو ژمنو ونه غوليږي.»

دغه وسله والې ډلې د پاکستان له ټولو خلکو په ټينګار غوښتنه کړې، چې د کشمیریانو د حق غوښتلو ملاتړ وکړي او د لاریونوالو تر څنګ ودریږي.

د پاکستان تر ولکې لاندې کشمیر کې له تاوتریخوالي څخه په ډکو لاریونونو کې لږ تر لږه اته کسان وژل شوي.

د کشمیر د مدني حقونو د ډلو ایتلاف مشر ویلي چې مظاهره‌چیان د سیمه‌ییزو سیاستوالو، بیروکراټانو او نورو لوړپوړو چارواکو د امتیازاتو او ځانګړو مراعاتو پر ضد دي.

د اسلام‌اباد دوو امنیتي چارواکو رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې تر اوسه درې پولیس او پنځه ملکي وګړي وژل شوي. د دوی په وینا، د مظاهره‌چیانو او پولیسو ترمنځ نښتې د دوشنبې له ورځې راهیسې نه دي کمرنګه شوې.