د افغانستان لپاره د پاکستان پخواني ځانګړي استازي اصف دراني په استانبول کې د اسلاماباد او طالبانو د خبرو په اړه په یوه مقاله کې لیکلي، چې په افغانستان کې د ټيټيپي پر کنټرولولو د اسلاماباد ټینګار د پاکستان په خاوره کې د وسلهوالو بریدونو ستونزه نه شي حل کولی.
اصف دراني زیاته کړې، چې د تحریک طالبان پاکستان ماتول یوازې د قبایلي سیمو د خلکو د ملاتړ ترلاسه کولو له لارې شونی دی.
د ښاغلي دراني څرګندونې د طالبانو هغه دریځ منعکس کوي، چې ټيټيپي د پاکستان داخلي ستونزه ده او د اسلاماباد له سیاستونو سره تړاو لري، چې د دې هېواد د پالیسیو له امله د قبایلي سیمو د نارضایتۍ څخه راپورته شوې ده.
خو د پاکستان حکومت ټيټيپي ترهګر سازمان ګڼي او وایي، چې د پوځي عملیاتو له لارې به یې له منځه یوسي.
اسلاماباد باور لري، چې د ټيټيپي ستونزه هغه وخت حل کېدای شي چې یا خو دا ډله له افغانستان څخه واېستل شي، یا طالبان یې د بریدونو مخه ونیسي.
ښاغلي دراني په خپلې مقاله کې چې د چهارشنبې په ورځ (د لړم ۱۴مه) د «جیو نیوز» په وېب پاڼه خپره شوې لیکلي، چې د دې ډلې د ماتې بهیر باید له پاکستان دننه د قبایلي سیمو څخه پیل شي، نه له افغانستانه.
د هغه په وینا، کله چې د تحریک طالبان پاکستان اصلي جوړښتونه د پاکستان دننه کمزوري شي، نو د دې ډلې هغه غړي چې په افغانستان کې دي پخپله به بې ملاتړه پاتې شي او د اغېزمنېدو وړتیا به له لاسه ورکړي.
هغه د پاکستان له حکومت څخه وغوښتل، چې له طالبانو سره په معامله کې له صبر او ډيپلوماسۍ څخه کار واخلي.
دراني لیکلي: «پاکستان باید له افغان طالبانو سره په معامله کې له صبر او ډيپلوماټیکو لارو چارو کار واخلي، په ورته وخت کې دې پر هغه ځایونو چې ترهګریز مرکزونه شتون لري د له منځه وړلو لپاره هدفمند عملیات ګړندي کړي.»
دراني دا هم وویل، چې اسلام اباد باید د تحریک طالبان پاکستان د مشرانو او غړو لپاره په کور دننه او بهر کې د هغوی ژوند ستونزمن کړي.
د هغه په باور، لومړنی ګام دا دی چې د افغانستان دننه د دې ډلې د مشرانو د نیولو په تړاو د نړۍوال حکم غوښتنه صادره شي او د هغوی د نیولو او سپارلو موضوع دې د ملګرو ملتونو د امنیت شورا د ۱۲۶۷ کمیټې له لارې تعقیب شي.
هغه ټینګار کړی، چې د دې ډلې د دیني او فکري ایډیالوژۍ پر وړاندې باید فکري مبارزه وشي. دراني ویلي، تحریک طالبان پاکستان په ټولنه کې مشروعیت نه لري او دا خلا باید د سیمه ییزو خلکو د ځواکمنولو او د پولیسو د تجهیز له لارې ډکه شي.
دراني دا خبرداری هم ورکړی، چې ګړندۍ پالیسي باید په افغانستان کې د پاکستان ضد کړیو ملاتړ پیاوړې نه کړي.
هغه د افغان کډوالو د پراخې اېستنې په تړاو لیکلي دي: «پاکستان باید د افغانستان خلکو ته د دوستۍ پیغام واستوي. افغانان په پاکستان کې د ارام احساس کوي او دا د اسلاماباد لپاره یوه ستره پانګه ده. د افغانانو ډله ییز اېستل به یوازې د افغانستان دننه ضد پاکستاني جریانونه پیاوړي کړي، نو باید ترې ډډه وشي.»
هغه د دواړو هېوادونو ترمنځ د خلکو او اقتصاد اړیکو د پیاوړتیا غوښتنه کړې او ویلي یې دي، چې باید د سوداګرۍ، تګ راتګ او ګډو پانګونو زمینه برابره شي، په ځانګړي ډول دې افغان سوداګر د پانګونې لپاره په پاکستان کې وهڅول شي.
د هغه په وینا، افغان سوداګر چمتو دي چې په پاکستان کې سترې پانګونې وکړي، خو په دې شرط چې د هغوی د پانګې امنیت تضمین شي.
طالبان د ټيټيپي پر فشار اندېښمن دي
د پاکستان پخواني لوړپوړي ډیپلوماټ ویلي، چې افغان طالبان پر پاکستاني وسله والو فشار نه راوړي، ځکه وېره لري چې هغوی به د داعش خراسان ډلې سره یو ځای شي. طالبانو د پاکستان له چارواکو سره په خبرو کې منلې، چې د تحریک طالبان پاکستان یو شمېر غړي له مخکې د داعش سره یوځای شوي دي.
دراني ټینګار وکړ، چې افغان طالبان د وسله والو ډلو له شړلو او جګړې پرته بله چاره نه لري، ځکه چې دا ډله د نورو هېوادونو پر وړاندې هم مسوولیت لري.
هغه ویلي دي: «طالبان نه شي کولای په افغانستان کې د ټيټيپي له شتون څخه انکار وکړي او نه هم دا خبره د نورو له سترګو پټه ساتل کېدای شي.»
دراني د طالبانو هغه ادعا رد کړه، چې اسلاماباد داعش ته پناه ورکړې ده.
د هغه په وینا، طالبان په افغانستان کې د وسله والو د شتون له شواهدو سره د مخ کېدو پر مهال بې احتیاطي او بې مسوولیته دي.
د طالبانو د مذاکراتو ستراتیژي
دراني د استانبول د خبرو اترو په اړه وویل، چې طالب چارواکي په دې خبرو اترو کې هېڅ واک نه لري او ټولې پرېکړې له کندهار څخه کېږي.
د هغه په وینا، د طالبانو په رژیم کې د پرېکړې کولو پروسه خورا متمرکزه ده او هېڅ طالب چارواکی د هبت الله له خوښې پرته پرېکړه نه شي کولی.
دراني زیاته کړې، چې طالب چارواکي په قصدي ډول د بل لوري د ستړي کولو لپاره خبرې اترې اوږدوي.
د هغه په وینا، د طالبانو له نظره د بل لوري د غوښتنو هر ډول منل د شاتګ او د دوی د وقار تر پوښتنې لاندې راوستلو معنا لري.
د لوبډلې د هرکلي ویډیوګانې او انځورونه په ټولنیزو رسنیو کې پراخ او مثبت غبرګونونه راپارولي دي. ګڼ شمېر افغانانو دا صحنې د «افغان ولس د یووالي، غرور او مینې» ښکلی انځور بللی دی.
د طالبانو د المپیک، بدني روزنې او سپورټ لوی رییس احمدالله وثیق پر اېکسپاڼه لیکلي، د خوست او پکتیا د خلکو دا پراخ هرکلی د ولس او ورزش ترمنځ د پیاوړې اړیکې څرګندونه کوي. نوموړي زیاته کړې، چې دا ملاتړ د افغان اتلانو لپاره د نوې انګیزې او هڅونې سرچینه ده.
د پښتون ژغورنې غورځنګ مخکښ غړي حنیف پښتین په دې تړاو ویلي دي: «کرېکټ، فوټبال، فوټسال او نورې ټولې لوبې اوس د ملتونو لپاره یوازې لوبې نه دي. ملتونه، په ځانګړي ډول افغانان د دې لوبو له لارې د کور دننه د ملي یووالي روحیه پیاوړې کوي او له هېواده بهر د عظمت رتبه ګټي.»
هغه زیاته کړې، چې د خوست او پکتیا د خلکو دا ملي احساس د افغانستان د واقعي ځواک څرګندونه کوي.
د خوست یو شمېر ځوانانو ویلي، د ملي لوبډلو بریاوې هغوی ته د راتلونکي لپاره د هڅونې، باور او وطنپالنې الهام ورکوي. یو تن ګډونوال ویلي: «موږ وینو چې زموږ اتلان د نړۍ په ډګرونو کې د افغانستان نوم پورته کوي، دا موږ ته د امید او افتخار احساس راکوي.»
افغانې خبریالې فرحناز فروتن پر اېکسپانه لیکلي: «په تېرو شلو کلونو کې هېڅ صحنه د پکتیا او خوست د خلکو د هرکلي په اندازه اغېزمنه نه وه. زرګونه مشاوران، میلیاردونه ډالر او بېشمېره ویناوو نتیجه ورنه کړه، تریخ حقیقت دا دی چې د جمهوریت سیاستوالو یو ځل بیا طالبانو ته وبایلله او د افغانستان خلکو ته یې هره ورځ بایلي.»
د طالبانو د اقتصاد وزارت مسلکي مرستیال ډاکټر لطیف نظري د افغان ورزشکارانو رول ستایلی او ویلي یې دي: «ورزشکاران د سولې، ورورولۍ او ملي یووالي استازي دي. دوی د ټولنې په یوځای کولو، مثبت فکر خپرولو او د افغانستان د عزت د بېرغ پورته ساتلو کې مهم رول لري.»
هغه په خپلو څرګندونو کې ټینګار کړی، چې د ورزش له لارې د افغان ملت یووالی پیاوړی کېږي او د ځوانانو انرژي د سولې، پرمختګ او ملي غرور په لور رهبري کېږي.
د پخواني ولسمشر ویاند شاه حسین مرتضوي په دري ژبه لیکلي: «چه کسی می خواهد من و تو ما نشویم ؟» مانا دا چې څوک غواړي چې زه او ته موږ نه شو؟ هغه د خوست او پکتیا ولس ستایلی دی.
پاکستان کې د افغانستان پخواني سفیر عاطف مشعل په خوست او پکتیا کې د فوټسال د ملي لوبډلې هرکلی د ملي یووالي ژوندی انځور یاد کړی او ویلي یې دي: «دا ولس د غرور ولس دی، نه د تسلیمېدو.»
د ولسي جرګې پخواني استازي کمال ناصر اصولي لیکلي: «موږ د هېواد له هر هغه زوی سره مینه لرو، چې د افغانستان لپاره افتخار راوړي.»
سیاسي شنونکي بسمالله تابان بیا ویلي: «که سیاستوال خلکو ته د عادي ژوند اجازه ورکړي، د افغانستان د خلکو دا ډول ښکلی او رښتینی انځور به تل ووینو.»
دا په داسې حال کې ده، چې له خوست او پکتیا مخکې په کابل کې هم د فوټسال د ملي لوبډلې شانداره هرکلی شوی و.
پرون هم په کابل کې د عزیزي سوداګریز ګروپ مشر میرویس عزیزي د افغانستان ۱۷ کلنه فوټسال ملي لوبډله د یوې غونډې پر مهال وستایله او د یو میلیون افغانیو جایزه یې هم ورکړه.
یاده دې وي، چې د افغانستان د ۱۷ کلنو فوټسال ملي لوبډلې د روان کال د لړم په ۹مه نېټه د ایران لوبډلې ته ۲ پر ۱ ماتې ورکولو سره د لومړي ځل لپاره د اسیا د فوټسال د اتلولۍ جام ترلاسه کړ.