د فلسطین د وسله والې ډلې یو پلاوی د یکشنبې په ورځ قاهرې ته تللی چې د غزې جګړې له منځګړو سره وویني. د یادې ډلې یوه مسوول له نومښودنې پرته رویټرز ته ویلي چې پلاوی به د اسراییل له لوري د اوربند تړون د دوامدارو سرغړونو په اړه خبرې وکړي.
مصر، قطر او امریکا د حماس او اسراییل ترمنځ منځګړیتوب کوي او همدوی هغه اوربند خوندي کړ چې تېره میاشت پلیشوی و.
د اسراییل صدراعظم بنیامین نتنیاهو ویلي چې د دغه هېواد پوځي ځواکونو د شنبې په ورځ د حماس پنځه لوړپوړي غړي وژلي دي. اسراییل تور لګولی چې ذد حماس یو جنګیالی ددوی تر کنټرول لاندې سیمو ته د برید لپاره استول شوی و.
د غزې روغتیايي چارواکو ویلي چې د شنبې په ورځ د اسراییل هوایي بریدونو لږ تر لږه ۲۰ کسان وژلي دي.
اسراییلي پوځ د یکشنبې په ورځ ویلي چې د حماس یو سیمهییز قوماندان هم د شنبې د بریدونو په وژل شویو کسانو کې شامل دی.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ اعلان وکړ، چې هغه د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو لپاره د سولې طرحه چې وړاندې کړې، «وروستۍ» نه ده.
ټرمپ د شنبې په ورځ د لیندۍ په لومړۍ نېټه خبریالانو ته وویل، چې که چیرې هغه د جو بایډن پر ځای د امریکا ولسمشر وای، نو د روسیې او اوکراین جګړه به هېڅکله نه وای رامنځته شوې.
ټرمپ همداراز ټینګار وکړ، چې دا جګړه باید «په هر ډول ممکنه لاره» پای ته ورسېږي.
کله چې یو خبریال ترې وپوښتل چې ایا د سولې اوسنۍ طرحه د واشنګټن وروستۍ وړاندیز دی؟ ټرمپ ځواب ورکړ: «نه.»
د امریکا طرحه چې د روسیې ځینې مهمې غوښتنې تاییدوي، د ډېرو اروپایي هېوادونو له نقد سره مخ شوې ده.
څو ساعته مخکې د اروپایي هېوادونو مشرانو په ګډ بیان کې ویلي، چې د سولې لپاره د امریکا ۲۸ماده ییزه طرحه «بنسټیز» سند دی، خو لا هم «نور غور او ارزونې» ته اړتیا لري.
ټرمپ د خپلو خبرو په دوام کې په دې اړه چې که د اوکراین ولسمشر ولودیمیر زېلېنسکي که دا طرحه د لیندۍ تر شپږمې نېټې ونه مني نو څه به پېښ شي؟ وویل: «هغه کولی شي د خپل ټول توان سره جګړې ته دوام ورکړي.»
د لړم په ۳۰مه نېټه د امریکا ولسمشر په ښکاره ډول له اوکراین څخه غوښتنه کړې وه، چې په یوه اوونۍ کې د هغه طرحه ومني؛ داسې طرحه چې له اوکراین څخه غواړي د خپلې خاورې یوه برخه پرېږدي، په خپل پوځ محدودیتونه ومني او د ناټو غړیتوب له برنامې لاس واخلي.
په هغه ګډه خبرپاڼه کې چې د شنبې په ورځ (د لېندۍ لومړۍ نېټه) خپره شوې، ویل شوي چې اروپايي مشرانو د «اوکراین پر وسلهوالو ځواکونو د وړاندیز شویو محدودیتونو» په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده، ځکه دغه محدودیتونه به اوکراین د روسیې د بریدونو پروړاندې کمزوری او زیانمن کړي.
اروپايي او نور لوېدیځ مشران چې د سوېلي افریقا د جي۲۰ سرمشریزې په څنډه کې راټول شوي، هڅه کوي د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغو غوښتنو ته ګډ او همغږی ځواب پیدا کړي چې له اوکراین څخه یې د سولې د پلان د منلو غوښتنه کړې ده.
د رویټرز د راپور له مخې، د دغو هېوادونو مشران هڅه کوي داسې توازن وساتي چې هم د ټرمپ د جګړې د ختمولو هڅې وستایي او هم دا ومني، چې د پلان ځینې مادې د کییف لپاره د منلو وړ نه دي.
د لړم ۳۰مه د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وروستیو پېښو ته په اشارې ویلي، چې هېواد یې له یوې سختې پرېکړې سره مخ دی، یا به خپل «وقار او ازادي» له لاسه ورکوي او یا به د واشنګټن له ملاتړه تېرېږي.
د برازیل پخوانی ولسمشر ژایر بولسونارو د شنبې په ورځ د خپلو پلویانو د غونډې له پیل څخه مخکې چې د هغه د کور ترڅنګ پلان شوې وه، د پولیسو له خوا د کورني نظربند د ماتولو په تور ونیول شو.
هغه په تېرو څو میاشتو کې د قضایي دوسیو له امله د احتیاطي اقداماتو د نقض کولو په تور د کورني نظربند لاندې و.
د برازیل د سترې محکمې قاضي د هغه د نیولو امر صادر کړ او دلیل یې دا و، چې د هغه پلویان ښايي ستونزې جوړې کړي او د کورني نظربند د دوام مخه ونیسي.
قاضي همدارنګه داسې شواهد یاد کړي چې ښيي، بولسونارو مخکې هڅه کړې وه چې خپل برېښنايي د پښو بند کې لاس وهنه وکړي او د تېښتې نیت یې درلود.
د ژایر بولسونارو وکیل د هغه د نیول کېدو خبره تایید کړې او ویلي یې دي چې قاضي د بولسونارو د نیولو اصلي دلیل د هغه د کور څنګ ته د نوموړي د پلویانو پلان شوې غونډه وه.
د سترې محکمې قاضي الکساندر د مورایس ویلي: «د محکوم شویو کسانو د دغه غېرقانوني غونډې له امله رامنځته کېدونکې ګډوډي ډېره ممکنه ده چې د کورني نظربند او نورو احتیاطي اقداماتو وضعیت له خطر سره مخ کړي او د هغه د تېښتې امکان برابر کړي.»
ده همدارنګه ویلي، چې د برازیل پخواني ولسمشر مخکې هڅه کړې وه چې د ارجنټاین په سفارت کې پناه واخلي.
پخوانی ولسمشر د ۲۰۲۲م کال په سپټمبر کې ولسمشریزو ټاکنو کې له ماتې وروسته د کودتا د توطیې په تور په ۲۷کاله او درې میاشتې بند محکوم شوی و.
تمه وه، چې په څو ورځو کې د هغه د بند موده عملا پیل شي.
هغه له ۱۰۰ ورځو راهیسې د کورني نظارت لاندې دی، ځکه چې په خپلې جنایي قضیه کې یې د امریکا له خوا د مداخلې غوښتنه کړې وه څو د خپلو جنایي قضیو مخنیوی وکړي.
په کانګو کې د ملګرو ملتونو د سوله ساتو ماموریت ویلي، چې د داعش اړوند وسلهوالو په ختیځ کانګو کې په څو بریدونو کې لږترلږه ۸۹ ملکي وګړي ووژل. ملګرو ملتونو په یوې خبرپاڼه کې ویلي، چې په قربانیانو کې لږترلږه ۲۰ ښځې او نامعلوم شمېر ماشومان شامل دي.
له دې بریدونو څخه په یوه برید کې د داعش اړوند د متحدو ډیموکراټیک ځواکونو جنګیالیو د بیامبو په سیمه کې د کاتولیک کلیسا تر څارنې لاندې روغتیایي مرکز په نښه کړ.
په دې برید کې لږ تر لږه ۱۷ کسان ووژل شول او په دې کې هغه ښځې هم شاملې وې، چې د زېږون د پاملرنې لپاره دې مرکز ته تللې وې.
د ملګرو ملتونو د سولې ماموریت په خپله خبرپاڼه کې ویلي، چې د داعش جنګیالیو د ملکي خلکو تر وژلو وروسته د روغتون څو برخې چې ناروغان پکې بستر وو، په اور سوځولې دي.
وسله والو د طبي وسایلو د لوټلو تر څنګ ځینې ناروغان هم تښتولي دي.
د ملګرو ملتونو د سولې ماموریت د کانګو له چارواکو غوښتنه کړې، چې «سمدلاسه خپلواکه او باوري څېړنې پیل کړي، د دې وژنو عاملین او همکاران وپېژني او هغوی عدالت ته حاضر کړي.»
د کانګو د حکومت په وینا، د روان کال له جنورۍ څخه تر اوسه نږدې اووه زره کسان په ختیځ کانګو کې وژل شوي او نږدې نیم میلیون کسان تر هغه وروسته بېکوره شوي، چې د بېځایه شویو شاوخوا ۹۰ کمپونه ویجاړ شوي دي.
د ملګرو ملتونو د اقلیمي بدلون «کاپ ۳۰» کنفرانس په برازیل کې له دوو اوونیو خبرو اترو او د شنو خونو ګازونو د کمولو او د اقلیم د تمویل په اړه د اوږدې مودې بحث وروسته، یوې ابتدايي موافقې ته ورسېد؛ داسې موافقه چې د هېوادونو د استازو تر شپنیو خبرو اترو وروسته وروستۍ شوه.
دا کنفرانس باید د لړم په ۳۰مه پای ته رسېدلی وای؛ خو د ګډون کوونکو هېوادونو ترمنځ د نظر اختلاف له امله وغځېد.
رویټرز د شنبې په ورځ (د لیندۍ لومړۍ) نېټه راپور ورکړ، چې دا کنفرانس د امریکا د ګډون پرته ترسره شو. له اقلیمي بدلون سره د مبارزې لپاره د نړۍوالې ټولنې د همکارۍ د وړتیا ازموینه ده.
اروپايي ټولنې هڅه کوله، چې د «کاپ ۳۰» په هوکړه کې یو څرګند تعهد شامل کړي ترڅو نړۍ دې له فوسیل سونګ څخه لرې شي؛ خو د سعودي عربستان په مشرۍ د عربي هېوادونو له سخت مخالفت سره مخ شوه.
هغه مسوده چې د لیندۍ په لومړۍ نېټه خپرې شوې، هېوادونو پر یو لړ اقداماتو موافقه وکړه؛ ترڅو د اقلیمي غبرګونونو چټکتیا یقیني شي، د شنو پالیسیو اړوند سوداګریزو خنډونو ته بیا کتنه وشي او د اقلیمي بدلون د سختو اغېزو پر وړاندې د مبارزې لپاره د پرمختللو هېوادونو ځانګړې شوې بودیجه درې برابره شي.
دا په داسې حال کې ده چې دا د لږو پرمختللو هېوادونو د اصلي غوښتنو یوه برخه وه.
د اروپايي ټولنې د اقلیم کمیشنر ووپک هویکسټرا رویټرز ته وویل، چې دا تړون «د منلو وړ دی» که څه هم اروپايي ټولنه تمه درلوده، چې په وروستي متن کې به ډېرې جدي پرېکړې شاملې شي.
هغه زیاته کړه: «تر کومه چې لږ هم وي، لوری سم دی او باید ملاتړ یې وشي.»
د کاپ ۳۰ رییس اندره کوریا هم اعلان وکړ، چې د نړۍوال اجماع د نشتوالي له امله د فوسیل سونګ د انرژۍ څخه د لرې کېدو او د ځنګلونو د ساتنې موضوعات به په یوه جلا «نقشهلاره» کې خپاره شي او په رسمي متن کې به شامل نه شي.
هغه وویل، چې برازیل د دې کنفرانس د رییس په توګه به دوه جلا نقشې لارې خپروي څو د دغو موضوعاتو لپاره خپل وړاندیز شوی مسیر وړاندې کړي.
د اروپايي هېوادونو مشرانو په یوې ګډې خبرپاڼه کې ویلي، چې د اوکراین د جګړې د پای ته رسولو لپاره د امریکا ۲۸ مادې لرونکی د سولې پلان یو «بنسټیز» چوکاټ دی، خو لا هم «نورو څېړنو او ارزونو» ته اړتیا لري.
د امریکا طرحه چې د روسیې ځینې اساسي غوښتنې تاییدوي، په ګڼو اروپايي پلازمېنو کې له محتاطانه انتقادونو سره مخ شوې ده.
په هغه ګډه خبرپاڼه کې چې د شنبې په ورځ (د لېندۍ لومړۍ نېټه) خپره شوې، ویل شوي چې اروپايي مشرانو د «اوکراین پر وسلهوالو ځواکونو د وړاندیز شویو محدودیتونو» په اړه اندېښنه څرګنده کړې ده، ځکه دغه محدودیتونه به اوکراین د روسیې د بریدونو پروړاندې کمزوری او زیانمن کړي.
اروپايي او نور لوېدیځ مشران چې د سوېلي افریقا د جي۲۰ سرمشریزې په څنډه کې راټول شوي، هڅه کوي د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ هغو غوښتنو ته ګډ او همغږی ځواب پیدا کړي چې له اوکراین څخه یې د سولې د پلان د منلو غوښتنه کړې ده.
د امریکا طرحه د روسیې ځینې اساسي غوښتنې تاییدوي او په ګڼو اروپايي پلازمېنو کې له محتاطانه انتقادونو سره مخ شوې ده.
د رویټرز د راپور له مخې، د دغو هېوادونو مشران هڅه کوي داسې توازن وساتي چې هم د ټرمپ د جګړې د ختمولو هڅې وستایي او هم دا ومني، چې د پلان ځینې مادې د کییف لپاره د منلو وړ نه دي.
د لړم ۳۰مه د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي وروستیو پېښو ته په اشارې ویلي، چې هېواد یې له یوې سختې پرېکړې سره مخ دی، یا به خپل «وقار او ازادۍ» له لاسه ورکوي او یا به د واشنګټن له ملاتړه تېرېږي.
هغه له اوکرایني ولس څخه وغوښتل، چې متحد پاتې شي او زیاته یې کړه چې هېڅکله به له خپل هېواد سره خیانت ونه کړي.