د طالبانو رییس الوزرا د قطر د نوي سفیر باورلیک ومانه

د سعودي عربستان په پلازمېنه ریاض کې د طالبانو او پاکستان د مرکچي پلاوي له خبرو اترو وروسته د دواړو هېوادونو د پوځونو ترمنځ اوربند غځېدلی دی.

په دغو خبرو اترو کې ښکیلو درې افغان او دوو پاکستاني چارواکو، چې یو یې په استانبول کې مېشت دی رویټرز ته ویلي، چې دواړو لوریو د اوربند پر دوام سلا کړې ده.

د پاکستان د بهرنیو چارو وزارت، پوځ او د افغان طالبانو ویاند او د سعودي حکومت د رویټرز پوښتنو ته ځواب نه دی ویلی.

یوه لوړپوړي طالب چارواکي وویل چې دا خبرې د سعودي په نوښت ترسره شوې او زیاته یې کړه: «موږ چمتو یو چې د مثبتې نتیجې لپاره نورو غونډو ته هم لاړ شو».

پاکستاني چارواکو وویل چې د پوځ، استخباراتو او بهرنیو چارو وزارت استازو په دې خبرو کې د اسلام‌اباد استازیتوب کاوه.

اسلام‌اباد ادعا کوي چې په افغانستان کې مېشت وسله‌وال په پاکستان کې بریدونه کوي او کابل د هغوی پر ضد د اقدام لپاره د پاکستان پرله‌پسې غوښتنو ته ځواب نه دی ویلی. طالبان بیا دا تورونه ردوي او وايي چې پاکستاني جنګیالي افغان خاوره نه کاروي.

پاکستاني چارواکو ویلي چې په وروستیو بریدونو کې ځانمرګي بریدګر، چې یو یې په اسلام‌اباد کې ۱۲ کسان ووژل، د افغان اتباعو په توګه پېژندل شوي دي، خو ددې لپاره یې کره شواهد نه دي وړاندې کړي.

په کابل کې د طالبانو یوې سرچینې تېره ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، چې په دې خبرو اترو کې له پاکستان سره د لارو د خلاصون په تړاو ددوی استازو کوم وړاندیز نه دی کړی، خو پاکستاني چارواکو ددغه هېواد رسنیو ته ویلي، چې دا وړاندیز سعودي عربستان کړی و، خو اسلام اباد نه دی منلی.

د دغه هېواد رسنیو د چهارشنبې په ورځ (د لېندۍ ۱۲مه) لیکلي، له افغانستان سره د ازبکستان ځمکنۍ پوله د دې لپاره پرانیستل شوه چې د صادراتو کچه تر ۲۰۲۶ کاله پورې ۲.۵ ملیارد ډالرو ته لوړه شي.

ازبکستان په ۲۰۲۱کال کې واک ته د طالبانو له رسېدو وروسته د امنیتي اندېښنو له امله له افغانستان سره خپله ځمکنۍ پوله وتړله. د نوې پرېکړې له مخې، د دواړو هېوادونو وګړي اوس کولای شي پر یادې پولې تګ راتګ وکړي؛ خو د ویزې لرل حتمي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ د تاوتریخوالي او د دواړو هېوادونو ترمنځ د لارو تر تړل پاتې کېدو وروسته دغه ډله هڅه کوي چې د سوداګرۍ لپاره نوې لارې ومومي.

طالبان او ازبکستان پراخې اقتصادي اړیکې لري او د دواړو خواوو چارواکو په تېرو څلورو کلونو کې په دوامداره توګه دواړو هېوادونو ته سفرونه کړي دي.

د ازبکستان د احصایې کمیټې د معلوماتو له مخې؛ د روان کال له جنورۍ څخه تر اکتوبر میاشتې پورې د دغه هېواد او افغانستان ترمنځ د سوداګرۍ حجم ۱.۳ مېلیارد ډالرو ته رسېدلی، چې د تېر کال د ورته مودې پرتله ۴۶.۷ سلنه زیاتوالی ښیي.

د خبرپاڼې له مخې؛ دغه مراسم د «اېهن‌برش» شرکت د ۲۵مې دورې صادراتو د نمانځنې ترڅنګ، د هرات والي شیخ مولانا اسلام‌جار په حضور کې ترسره شول. په یادو مراسمو کې د هرات لپاره د طالبانو والي مولانا اسلام‌جار د هغو افغاني شرکتونو ستاینه وکړه، چې د سیمې او نړۍ بازارونو ته د کورنیو تولیداتو په صادرولو کې هڅې کوي.

ښاغلي اسلام‌جار د هراتي ځوانانو له‌خوا د جوړو شویو ټانکرونو صادرات د افغانستان لپاره مهم پرمختګ وباله او زیاته یې کړه:«د هراتي ځوانانو له‌خوا جوړ شوي ټانکرونه روسیې او منځنۍ اسیا ته صادرېږي، چې دا کار نه یوازې د صادراتو او وارداتو بیلانس کې نږدېوالی راولي؛ بلکې د افغان ولس استعداد او وړتیاوې په سیمه کې روښانه کوي، هغه استعداد چې یوه پېړۍ یې د بندیزونو او خنډونو تر سیوري لاندې ژوند کړی و.»

په هرات کې د طالبانو د والي رسنیز دفتر تر دې وړاندې هم ویلي و، چې په یاد ولایت کې د ګازو د ټانکرونو د تولید یوه شرکت تردې مهاله د ګازو د لېږد ۱۴ ستر ټانکر روسیې او ازبکستان ته صادر کړي دي او یاد بهیر لا هم دوام لري.

د دغه وزارت له‌خوا په خپرې شوې خبرپاڼه کې راغلي، چې اوس‌مهال په هرات کې هره ورځ ۲.۵ مېلیونه هګۍ تولیدېږي او د چرګانو د هګیو د تولید اتحادیه غواړي دغه شمېره په راتلونکو څو میاشتو کې په ورځ کې ۴ مېلیونه هګیو ته لوړه کړي.

په خبرپاڼه کې د هګیو د تولید د ټولنې رییس عبدالقدیر پوپل په حوالې راغلي:« نږدې ۱۵زره کسان د چرګانو په فارمونو کې پر کار بوخت دي. د هرات د چرګانو ۷۰سلنه محصولات نورو ولایتونو ته لېږل کېږي.»

له بل پلوه په هرات ولایت کې د طالبانو د مالدارۍ خدمتونو امر محمدعمر قاصد وایي، په دغه ولایت کې په ټولیز ډول ۸۰۰ د چرګانو فارمونه فعال دي چې له دې ډلې ۶۵ د هګۍ تولیدوونکي فارمونه دي. د هغه په وینا؛ ځینې فارمونه هره ورځ تر ۴۰۰زره هګیو پورې تولید لري.

د طالبانو د ټولګټو وزارت په یوه خبرپاڼه کې ویلي، د دغه وزارت لپاره د دوی وزیر ملا محمد عیسی ثاني د اوسپنیزې کرښې له مرستیال محمد اسحاق صاحبزاده او یو شمېر رییسانو سره په دوو بیلابېلو لیدنو کې د ترکیې د MVG ودانیزو شرکت له عمومي رییس محمد ویسي او محمد اېتکین سره په خپل کاري دفتر کې کتلي دي.

په خبرپاڼه کې راغلي، په دغه لیدنو کې د ترکي شرکتونو او پانګه‌والو راجلبولو او د سړکونو، پلونو او تونلونو د رغونې په ګډون د یاد وزارت د بنسټيزو پروژو لپاره د ګډ کار پر احتمال خبرې شوې.

په خبرپاڼه کې راغلي، د یاد وزارت تخنیکي ټیم د یوشمېر پروژو په اړه معلومات وړاندې کړل؛ څو ترکي شرکتونه وکولای شي د ګډون پرېکړه وکړي. خبرپاڼه زیاتوي، د لیدنې په لړ کې د طالبانو د ټولګټو چارو وزیر وویل: «د ټولګټو چارو وزارت روان کال د ډېرو پروژو کار پیل کړی، چې چارې یې عملا جریان لري. هغه پروژې چې لا نه‌دي پیل شوې او د تخنیکي ټیم له‌خوا یې تاسو ته معلومات درکړل شوي، د طالبانو د مشر د حکم له مخې باید ژر بشپړې شي.»

نوموړي زیاته کړې: «مالي کال د ختمېدو په حال کې دی؛ نو تاسو باید د پروژو په تړاو خپلې طرحې ژر تر ژره له وزارت سره شریکې کړئ، څو دغه پروژې د طالبانو د حکومت د قوانینو او مقرراتو پر بنسټ له تاسو سره قرارداد شي.» په خبرپاڼه کې همدا راز راغلي، پرېکړه شوې چې د دواړه لوریو تخنیکي ډلې به د پروژو د هوکړې او قرارداد لپاره دوامداره ناستې وکړي.