په نړیوال بازار کې د سرو زرو بیې نږدې ۴۵۰۰ ډالرو ته لوړې شوي

د دغه خصوصي سوداګریز شرکت په وینا، تر دې مخکې یې هم دوبۍ او ځینو نورو عربي هېوادونو ته انار صادر کړي و، خو دا لومړی ځل دی چې د کندهار انار قطر ته صادریږي.

د شرکت مسوولین زیاتوي، چې دا صادرات ښيي د کندهار انار د نړۍوالو بازارونو د سیالۍ بشپړه وړتیا لري او کولای شي د هېواد د اقتصاد په پیاوړتیا کې اغېزناک رول ولوبوي.

د یادونې وړ ده، چې د کندهار انار سږ کال نه‌یوازې قطر او دوبۍ، بلکې روسیې، مالیزیا، هند او یو شمېر نورو هېوادونو ته هم صادر شوي دي.

د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ وزارت نن جمعه د مرغومي ۵مه په اېکس خواله رسنۍ کې لیکلی، چې د یاد وزارت وزیر نورالدین عزیزي کندهار ته د خپل سفر په لړ کې د ژېړۍ په ولسوالۍ کې ۱۰ زره جریبه ځمکه او د کندهار هوایی ډګر ته نږدې ۷ نیم زره جریبه ځمکه د نویو صنعتي پارکونو په توګه د دې ځمکو د کارولو وړتیا او امکانات ارزولو لپاره له نژدې لیدلې ده.

یاد وزارت ادعا کوي، چې له هغه وخته چې طالبان واک ته رسېدلي په هیواد کې یې د صنعتي سکتور هر اړخیز ملاتړ کړی، د صنعتي فابریکو په جوړولو کې د پام وړ لیوالتیا شتون لري او د نویو صنعتي پارکونو جوړولو ته اړتیا لیدل کېږي.

طالبانو ددې صنعتي پارکونو د جوړېدو، پیل او د پانګونې په اړه جزییات نه دي ورکړي.

راپور زیاتوي چې په دې سره مسکو اړ شو چې د اروپا څخه د اوبلن ګاز اکمالات وګرځوي، کوم چې د ۲۰۲۴ کال په دسمبر کې د اوکراین د جګړې له امله له روسیې څخه د اېل پي جي وارداتو باندې بندیزونه ولګېدل.

اېل پي جي په عمده توګه د موټرو، تودوخې او نورو پیټرو کیمیکلونو تولید لپاره د سونګ توکو په توګه کارول کیږي.

سوداګرو ویلي، چې افغانستان او همدارنګه قزاقستان، قرغزستان، تاجکستان او ازبکستان ته اکمالات اوس د روسیې د اوبلن ګاز د ټولو صادراتو شاوخوا ۳۶سلنه جوړوي، په ۲۰۲۴ کې دا اندازه ۱۹ سلنه وه.

افغانستان په دې سیمه کې د روسیې د اوبلن ګاز ترټولو لوی پیرودونکی دی.

په جولای میاشت کې روسیې د طالبانو د نوي سفیر باورلیک ومانه او د طالبانو حکومت یې پر رسمیت وپېژاند.

نوموړي د «تهران ډيزاين اونۍ» په مراسمو کې ويلي، د ايران خصوصي سکټور له حکومته غوښتي چې له افغانستان، عراق او د اوراسيا ټولنې له غړو هېوادونو سره په سوداګرۍ کې د اسعارو تړون شرط لرې شي. د هغه په وينا؛ دغه اقدام به د توليدوونکو او صادرونکو انګېزه لوړه کړي او لږ تر لږه ۱۲ مېليارد ډالره به د ايران صادراتو ته ور زیات کړي.

د اسعارو تړون هغه حکومتي تګلاره ده، چې له صادروونکو غواړي د صادراتو له لارې تر لاسه شوې پيسې بېرته هېواد ته راوړي او په مجازو بانکونو يا صرافيو کې يې په نيمایي بیه وپلوري؛ تر څو حکومت د اسعارو بازار تنظيم کړي، د پانګې د وتلو مخه ونيسي او د وارداتو لپاره اړينې پيسې برابرې کړي؛ خو دغه تګلاره د صادرونکو د صادراتو انګېزه کمولای شي.

نوموړي افغانستان د ايران لپاره يو مهم او نږدې صادراتي بازار وباله او زياته يې کړه، که د صادراتو د اسعارو بیه د ازاد بازار له بيې سره نږدې وټاکل شي؛ نو صادرونکي به په اسانۍ ترلاسه شوې پيسې بېرته هېواد ته راوړي او خپل فعاليتونه به پراخ کړي.

نجفي‌عرب دارنګه ټينګار وکړ، چې ايراني توليدوونکي بايد د افغاني مصرفوونکو د خوښې، اړتياوو او کلتور له مخې خپل محصولات طرحه او توليد کړي.

حسن نوري‌زاده د ایران دولتي خبري اژانس«ایرنا»سره په خبرو کې ویلي، دا مهال د ایراني او بهرنیو سوداګرو او اقتصادي فعالانو د فعالیت ټول جوازونه د دوغارون د ازادې سوداګریزې سیمې د ادارې له لوري صادریږي او اداري بهیرونه تر ډېره حده ساده او لنډ شوي دي.

هغه همداراز ویلي، د دوغارون سرحدي ګمرک ۱۰۷ کلن تاریخ لري او د دې ازادې سوداګریزې سیمې له فعالېدو وروسته، هغه امتیازات چې د قانون له مخې سوداګرو او اقتصادي فعالانو ته ورکړل شوي، په اوږدمهال کې به د ایران او افغانستان ترمنځ د اقتصادي اړیکو په پراختیا کې مهم رول ولوبوي.

د دوغارون سیمې د اقتصادي پراختیا مرستیال افغانستان د ایران لپاره یو مهم بازار وباله او ویې ویل، کلتوري نږدېوالی، د هرات ښار جغرافیایي نږدېوالی، په افغان بازارونو کې د ایراني توکو کیفیت او پراخ حضور او همداراز د خوندي سوداګریز چاپېریال برابرېدل، د افغان سوداګرو پام لا ډېر د ایراني محصولاتو پر لور اړولی دی.

نوري‌زاده د دې سیمې پراخوالي ته په اشارې ویلي، د دوغارون ازاده سوداګریزه ـ صنعتي سیمه شاوخوا اته زره او ۷۰۰هکتاره مساحت لري او د دې سیمې په قانوني او تصویب شوې محدوده کې د افغان پانګوالو اقتصادي فعالیتونه ویزې ته اړتیا نه لري.

د هغه په وینا، هرات د افغانستان تر ټولو صنعتي ښار بلل کېږي، چې له درې میلیونو او ۶۰۰زرو څخه زیات نفوس لري او د دوغارون له سرحدي لارې یوازې ۱۲۰کیلومتره واټن لري، چې هر کال د ایراني توکو لویه برخه دغه ولایت ته لېږدول کېږي.

هغه همداراز یادونه کړې چې په تېر یو کال کې د خراسان رضوي ولایت او د افغانستان د هرات ولایت ترمنځ سوداګریزې اړیکې، د دواړو لوریو د لوړپوړو چارواکو په ځانګړې پاملرنې د دوغارون له ستراتیژیکې لارې پراخې شوې دي.

د نوموړي په وینا، د افغانستان په ګمرکونو کې د ځيرکو ډیجټیلي سیستمونو نشتوالی د دوغارون لپاره یوه ننګونه ده، خو که دا زیربناوې برابرې شي، د ترانزیت، صادراتو، وارداتو او مسافرۍ چارو بهیر به لا اسانه او چټک شي.