په مسکو کې د طالبانو سفیر ګلحسن وایي، د یادې ډلې اداره لېواله ده چې له روسیې څخه تېل، ګاز او نور توکي وارد کړي او هممهاله د افغان کارګرو د جذب او د کابل–مسکو د مستقیمو الوتنو د پیل په اړه هم خبرې روانې دي.
هغه د روسیې دولتي خبري اژانس «تاس» ته ویلي، که بانکي محدودیتونه او ځینې نور خنډونه لرې شي؛ نو افغانستان کولای شي له روسیې څخه تېل، ګاز او ګڼ نور توکي وارد کړي.
د ډله ییز امنیت تړون سازمان پرېکړه کړې، چې له افغانستان سره د تاجکستان د پولې د پیاوړتیا لپاره تاجکي ځواکونو ته وسلې او نور نظامي تجهیزات ولېږي، خو د کره نېټې په تړاو یې څه نهدي ویلي. دغې مسلې وروسته له هغې بېړنۍ بڼه خپله کړه، چې له افغان خاورې پر تاجکستان بریدونه وشول.
افغانستان د منځنۍ اسیا له هېوادونو سره تر ټولو اوږده ګډه پوله له تاجکستان سره لري؛ دغه ګډه پوله ۱۳۴۴ کیلومتره دی او ډېره برخه یې سندیزه او غرنیزه ده.
له افغانستان څخه منځنۍ اسیا ته د ګواښ جوړېدو اندېښنه له ډېر پخوا راهیسې وه او په لومړي ځل ټولییز امنیت تړون له لوري په ۲۰۱۳ کال کې له افغانستان سره د تاجکستان د پولې د خوندینې او پیاوړتیا پر پلان کار پیل شو، خو د طالبانو له بیا واکمنېدو وروسته دغه اندېښنه جدي شوه او د ټولییز امنیت سازمان د ۲۰۲۴ کال په نومبر کې د استانه په سرمشریزه کې پرېکړه وکړه، چې تاجکستان ته د پولې د ساتنې او پیاوړتیا لپاره باید وسلې او نور نظامي تجهیزات برابر شي.
تاجکستان ته د نورو وسلو او تجهیزاتو د برابرولو پروګرام تر هغې وروسته بېړنۍ بڼه خپله کړه، چې د ۲۰۲۵ کال په وروستیو کې له افغان خاورې پر تاجکستان بریدونه وشول. د همدې کال د نومبر پر ۲۶مه د افغانستان له بدخشان ولایت څخه د ډرون او سپکو وسلو په وسیله د تاجکستان په ختلون سیمه کې د سرو زرو د کان پر یوه مرکز برید وشو او په پایله کې یې ۳ چینايي کارګر ووژل شول.
له دغې پېښې څلور ورځې وروسته له افغان خاورې یو شمېر وسلهوال تاجکستان ته واوښتل او هلته یې د چین د یوه دولتي شرکت دوه نور کارکوونکي ووژل او ۵ نور یې ټپيان کړل.
د تاجکستان پوله ساتونکی
له دغو پېښو وروسته په دوشنبه کې د چین سفارت اړ شو، چې له افغانستان سره په پوله کې ټول چینايي کارکوونکي وباسي او په دې سره په تاجکستان کې د یوې لویې لارې پر یوې مهمې برخې کار په ټپه ودرول شو.
خوستي وویل، که چوپتیا غوره شي، «د دوښمن روایت پیاوړی کېږي» او له همدې امله طالبان باید تل په دفاعي دریځ کې پاتې نهشي، بلکې باید د رسنیو په ډګر کې د ابتکار واګې په لاس کې واخلي. نوموړي همدارنګه وویل، هغه رسنۍ چې له طالبانو سره موافقې نه دي، واړه خبرونه «غټوي» او له دې لارې د طالبانو د روایت د کمزوري کولو هڅه کوي.
خوستي دا هم وویل، چې ټولنیزې رسنۍ «د جګړې ژوندی ډګر» دی او لکه څنګه چې پوځي ډګر ته پاملرنه کېږي، هماغه اندازه دا فضا هم پاملرنې او فعال حضور ته اړتیا لري.
پاکستان تر دې وړاندې هم افغان طالبان تورن کړي وو، چې د تحریک طالبان پاکستان (TTP) مشرتابه ته یې په افغانستان کې پناه ورکړې ده.
د پاکستان د دفاع وزیر د دوشنبې په ورځ د (سلواغې ۱۳مه) د دغه هېواد پارلمان ته ولاړ او د بلوچستان د امنیتي وضعیت په اړه یې استازو ته معلومات ورکړل. نوموړي وویل، حکومت به هېچا ته اجازه ور نهکړي چې تاوتریخوالی د ازادۍ غوښتنې تر نامه لاندې یا د هغې په چوکاټ کې توجیه کړي.
خواجه اصف زیاته کړه، هغه وسلهوال عناصر چې په بلوچستان کې فعالیت کوي، له بهرني ملاتړ څخه برخمن دي او ادعا یې وکړه، چې د طالبانو تر واک لاندې افغانستان د دې ایالت د ناامنۍ په پراخېدو کې رول لري. د هغه په وینا، د دغو ډلو له مشرتابه څخه په عملي ډول له افغانستان څخه ملاتړ کېږي.
طالبانو بیا بیا په افغانستان کې د پاکستاني وسلهوالو په ګډون د بهرنیو وسلهوالو د حضور ادعاوې رد کړې دي؛ خو د ملګرو ملتونو د امنیت شورا راپورونه ښيي چې طالبان د افغانستان له خاورې پر پاکستان د ټيټيپي د بریدونو مخه نه نیسي.
خواجه اصف همدارنګه وویل، چې بلوچستان د جغرافیایي پراخوالي له پلوه د پاکستان تر ټولو لوی ایالت دی او د دې ایالت امنیت ټینګول د هېواد د نورو ګڼ مېشتو سیمو په پرتله ډېر ستونزمن کار دی. د پاکستان د دفاع وزیر وویل، چې حکومت به له بلوڅ وسلهوالو سره هېڅ ډول خبرې اترې ونه کړي او د هغوی د تاوتریخوالو بریدونو پر وړاندې به په پوره ځواک ځواب ورکړي.
