د طالبانو د دفاع وزارت ویاند عنایتالله خوارزمي وايي، نن شپه ۱۲ بجې (دوشنبه د کب ۱۱مه) له سپین بولدک ها خوا یې د یوې نښتې په ترڅ کې د پاکستاني «رژیم» یوه پوسته نیولې ده. د نوموړي په وینا، په دې نښته کې ۳ پاکستاني عسکر وژل شوي او یو یې ژوندی نیول شوی دی.
د عوامي نشنل ګوند مشر اېمل ولي خان وايي، د ډیورند کرښې په اوږدو کې د روانو نښتو له امله د چترال «ارندو» او نورو سیمو ګڼې کورنۍ بېځایه کېدو ته اړې شوې دي. د نوموړي په وینا، دغه کورنۍ په ډېر بد حالت کې دي او پاکستان یې باید لاسنیوی وکړي.
د عوامي نشنل ګوند مشر اېمل ولي خان وايي، د چترال د اړندو او شاخوا کلیو ګڼې کورنۍ «دروش او لوېیر چترال» سیمو کې پناه اخیستې او په وینا یې، لا تر اوسه هېڅ ادارې یې لاسنیوی او پوښتنه نهده کړې.
هغه زیاتوي، یادې کورنۍ په دروش کې د یوه کالج په تالارونو کې ښځې او نارینه یو ځای اوسېدو ته شوي او په وینا یې: «دا نه یوازې غیر مناسبه ده، بلکې د انساني کرامت خلاف کار هم دی».
اېمل ولي خان وايي، دغې بېځایه شوې کورنۍ سمدستي خوړو، طبي مرستو او د اوسېدو لپاره مناسبونو ځایونو ته اړتیا لري او همداراز یې د پاکستان له حکومته غوښتي چې په دې سختو شرایطو کې باید د یادو بېځایه شویو کورنیو لاسنیوی وکړي.
د ایران د بهرنیو چارو وزیر عباس عراقچي د دوشنبې په ورځ د (کب ۱۱مه) ویلي، له امريکا سره یې خبرې اترې ځکه پیل کړې، څو نړۍ ته د ایران حقانیت ثابت شي او ایرانیان هم په دې پوه شي چې تهران جګړه نه غوښتله.
عراقچي زياته کړه، چې د ملي امنيت د شورا په غونډو کې د خبرو بڼه او پړاوونه په تفصيل سره ارزول شوي دي. د هغه په وينا: «موږ نړۍ ته وښوده چې د خبرو اترو پلويان يو، خو مقابل لوري غوښتل خپلې غوښتنې پر مونږ وتپي».
عراقچي د اسلامي جمهوريت لهخوا د سيمې پر هېوادونو د بېلګې په توګه پر کوېټ د بريدونو په اړه وويل: «کوېټي چارواکو ويلي وو چې د دوی له پوځي اډو څخه به د اسلامي جمهوريت پر ضد کار نه اخيستل کېږي، خو هغه درې جنګي الوتکې چې وويشتل شوې، د کوېټ په خاوره کې یې څه کول؟».
هغه وويل، چې د کوېټ حکومت بايد څرګنده کړي چې د امريکا جنګي الوتکې هلته د څه لپاره موجودې وې.
د اسلامي جمهوريت د بهرنيو چارو وزير ادعا وکړه، چې که څه هم د امريکا له اډو څخه د ايران د حکومت پر ضد کار وانخيستل شي، بيا هم دغه اډې د اسلامي جمهوريت د بريدونو «مشروع هدف» ګڼل کېږي.
عراقچي دا هم وويل: «دا چې امريکايي سرتېري هوټلونو ته تښتي، دا به د دې لامل نهشي چې هغوی له بريد څخه خوندي پاتې شي». د هغه په خبره، تهران دا جګړه «سيمهييزه جګړه» نه بولي، بلکې: «موږ دا د ځان او امريکا ترمنځ جګړه ګڼو، چې اغېزې يې سيمې ته غځېدلې دي».
عراقچي همداراز ادعا وکړه، چې امريکايان او اسرایيليان د ايران له ولس سره دوښمني لري او له همدې امله «ملکي مرکزونه او ښوونځي په نښه کوي».
په کابل کې د روسیې سفارت وايي، چې پاول دمچنکو هغه روسي وګړی چې په افغانستان کې د طالبانو لهخوا نیول شوی و، خوشې شوی دی. د روسیې د دولتي خبري اژانس «ټاس» په حواله، دمچنکو په ننګرهار کې د جاسوسۍ په تور نیول شوی و او بیا کابل ته لېږدول شوی و.
طالب چارواکو لا تر اوسه په دې اړه په رسمي ډول څه نهدي ویلي او همداراز د دغه روسي د نیول کېدو د کره نېټې په تړاو هم څه نهدي ویل شوي.
د دمچنکو پورې اړوند د یوټیوب په پاڼه کې د مزارشریف، کندهار او کابل ښارونو ته د هغه د سفر ویډیوګانې لیدل کېږي چې ټولې د روان کال د سلواغې په میاشت کې خپرې شوې دي. داسې ښکاري چې نوموړی له یوې میاشتې څخه لږه موده د طالبانو په بند کې و.
پېژندل شوي روسي شنونکي اندري سرینکوف پر خپل ټېلګرام چینل لیکلي، چې یوټیوبر پاول دمچنکو ۴۰ کلن دی او د طالبانو د استخباراتو لهخوا نیول شوی و.
فایننشل ټایمز ورځپاڼې راپور ورکړی، چې د علي خامنهیي د وژلو پرېکړه سیاسي وه. په راپور کې راغلي، اسراییل تر هغه مخکې چې د خامنهیي د اوسېدو پر ځای برید وکړي، د پاسدارا کوڅې په شاوخوا کې یې د ګرځنده ټلیفونونو ستنې له کاره وغورځولې، څو د هغه ساتونکي د خطر خبرتیا ترلاسه نهکړي.
همدارنګه، جنګي الوتکو تر څلور ساعته الوتنو وروسته تر دېرشو پورې کره او لارښوود بمونه وغورځول.
د دغه راپور لهمخې، اسراییل د خامنهیي له وژلو مخکې د څو کلونو لپاره د تهران د ټرافیکي کمرو سیستم هک کړی و او د هغه ساتونکي یې تر څار لاندې نیولي وو. په راپور کې راغلي: «پر وخت ترلاسه شوي معلومات او د ګرځنده ټلیفونونو د ستنو ګډوډول د دې لامل شول، چې د پاسدار کوڅه کې د هغه دفتر په نښه شي».
یوه اسراییلي استخباراتي چارواکي هم فایننشل ټایمز ته ویلي: «موږ تهران داسې پېژانده لکه اورشلیم».
د راپور په دوام کې ویل شوي، چې په دولس ورځنۍ جګړه کې هم د امریکا او اسراییل په ګډو بریدونو کې د ایران تر دوو درجنو زیات اټومي کارپوهان او لوړپوړي پوځي چارواکي وژل شوي وو.
ملګرو ملتونو له طالبانو او پاکستان څخه وغوښتل، چې سمدستي تاوتریخوالی ودروي او د نړۍوالو قوانینو لهمخې د ملکي وګړو د ساتنې په اړه خپلو ژمنو ته ژمن پاتې شي.
د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۱مه) په نیویارک کې وویل، چې د «ډیورند کرښې» په اوږدو کې د نښتو د دوام او پر تګراتګ د محدودیتونو له امله، په افغانستان کې د مرستندویه بنسټونو د مرستې رسونې بهیر ټکنی شوی دی.
هغه د افغان ملکي وګړو د تلفاتو په اړه وویل، چې په تېره یوه اوونۍ کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۳۴ کسان وژل شوي او ۸۹ نور ټپیان شوي دي.
د ملګرو ملتونو ویاند زیاته کړې، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په نښتو کې په تورخم کې د یوه بېړني روغتون په ګډون بشرپاله روغتیايي مرکزونو ته هم زیان اوښتی دی.
د دغو نښتو له امله د خوړو نړۍوال پروګرام په زیانمنو سیمو کې خپل فعالیتونه درولي او په پایله کې یې شاوخوا ۱۶۰ زره کسان له خوراکي توکو بېبرخې شوي دي.
دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو په وینا، هغه څو ولایتونه چې پاکستان پرې بریدونه کړي، په بېلابېلو کچو د خوارځواکۍ له بحران سره مخ دي.