مجید ابن‌الرضا د ایران د سرپرست دفاع وزیر په توګه ټاکل شوی

مېرڅ به لومړنی اروپايي مشر وي چې د ایران پر ضد د پوځي عملیاتو له پیل وروسته له ټرمپ سره ګوري.

دغو عملیاتو د نړۍ د نفتو د لېږد یوه مهمه سمندري لاره (هرمز تنګی) تړلی او نړیوال هوايي ترانسپورت یې له ګډوډۍ سره مخ کړی دی.

د یکشنبې په ورځ، مېرڅ د فرانسې له ولسمشر امانویل مکرون او د بریتانیا له لومړي وزیر کېیر سټارمر سره په ګډه اعلان وکړ چې دوی چمتو دي له امریکا سره «په سیمه کې د خپلو او د خپلو متحدینو د ګټو د دفاع لپاره» همکاري وکړي.

دوو سرچینو رویټرز خبري اژانس ته ویلي چې بریتانیايي ځواکونو یوه بله بې‌پیلوټه الوتکه راغورځولې ده.

دا له ۱۹۸۶ کال راهیسې لومړی ځل دی چې پر دې اډې برید کېږي، تر دې وړاندې هغه مهال لیبیايي وسله والو پر دې اډې راکټي برید کړی و.

د قبرس ولسمشر ویلي چې د «شاهد» په نوم یوه بې‌پیلوټه الوتکه د ځايي وخت له مخې د شپې په ۱۲:۰۳ بجو له پوځي تاسیساتو سره ټکر شوې او محدود زیان یې اړولی دی.

یاد سازمان د یوې خبرپاڼې په خپرولو سره ویلي، یوازې په تېرو دوو ورځو کې د افغان رسنیزې کورنۍ دوه غړي په پاکستان کې نیول شوي او ټاکل شوې چې په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړای شي.

د یاد سازمان په وینا؛ د امنیتي ملاحظاتو له امله د دغه کسانو هویت نه افشا کېږي، خو شته شواهد ښيي چې دغه ډول چلند د بیان ازادۍ او د رسنیو خپلواکۍ پر وړاندې د دوامداره فشار څرګندونه ده.

امسو د افغان خبریالانو او د هغوی د کورنیو پر وړاندې هر ډول ځورونه، نیونه او جبري ستنونه غندلې او ټینګار یې کړی، جبري ستنونه په داسې حال کې چې یاد کسان له جدي امنیتي ګواښونو سره مخ دي؛ د نړۍوالو بشري حقونو او د کډوالو د خوندیتوب له اصولو ښکاره سرغړونه ده.

یاد سازمان د پاکستان له حکومته غوښتي، چې د افغان کډوالو په ځانګړې توګه د خبریالانو او د رسنیو د کارکوونکو خوندیتوب په برخه کې خپل نړۍوال مسوولیتونه ادا کړي او د نیول شویو کسانو د جبري لېږد بهیر ژر تر ژره ودروي.

امسو دارنګه له نړۍوالې ټولنې، د بشري حقونو له بنسټونو او د رسنیو له ملاتړو سازمانونو غوښتنه کړې، چې د افغان خبریالانو د خوندیتوب لپاره بېړني او عملي ګامونه پورته کړي او د هغوی د بیا مېشتېدو او قانوني ملاتړ زمینه برابره کړي.

د امسو په وینا؛ د بیان ازادي د هرې ازادې ټولنې بنسټ دی او پر خبریالانو فشار، نیونه او جبري ستنونه نه یوازې د افرادو پر ژوند برید دی؛ بلکې د حقیقت او معلوماتو پر وړاندې هم جدي ګواښ بلل کېږي.

د یاد بنسټ په وینا؛ دغه کمپاین د فاریاب په پښتون‌کوټ، قیصار، المار، میمنه، شیرین‌تګاب او دولت‌اباد ولسوالیو او د بادغیس په بالامرغاب او غورماچ ولسوالیو کې عملي کېږي.

لاتر اوسه دا نه‌ده روښانه شوې، چې په دغه دوو ولایتونو کې به څومره ماشومان واکسین شي. ورته مهال د روغتیا نړۍوال سازمان د روان کال د لړم میاشتې په راپور کې ویلي، سره له دې چې په افغانستان کې د پولیو پېښې کمې شوې؛ خو له ډيورنډ کرښې سره نږدې په سویلي سیمو کې د یاد ویروس د لېږد ګواښ لاهم لوړ دی.

د راپورونو له مخې؛ په ۲۰۲۵کال کې په افغانستان کې د پولیو ۹ مثبتې پېښې ثبت شوې دي. افغانستان او پاکستان لاهم د نړۍ هغه دوه هېوادونه دي، چې په‌کې د ماشومانو د ګوزڼ ناروغۍ پېښې راپور کېږي.

بلومبرګ راپور ورکړی، که د سیمه‌ییزو شخړو له کبله هرمز تنګی وتړل شي؛ نو د منځني ختيځ د نفتو تولیدونکي به یوازې تر ۲۵ ورځو پورې اړوند تولیدات ولري. په راپور کې راغلي، چې د یوې ورځې پرتله د تېلو بیې ۱۳ سلنه لوړې شوې دي.

د راپور له مخې؛ دامهال د یو بېرل بیه ۸۰.۲۰ ډالرو ته رسېدلې. پر ایران د امریکا او اسراییل تر برید مخکې د خامو تېلو د یو بېرل بیه ۷۲.۸۷ ډالره وه. د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ مخکې ویلي و، چې د نفتو د بیو په اړه اندېښنه نه‌لري.

د بلومبرګ په راپور کې راغلي، د امریکا او ایران د ترینګلتیا له امله د تېلو بیې د څو میاشتو لوړې کچې ته نږدې شوې دي او سوداګر د دغه بیو د لازیاتوالي په اړه اندېښمن دي.