فایننشل ټایمز: د علي خامنه‌یي د وژلو پرېکړه سیاسي وه

د ملګرو ملتونو د سرمنشي ویاند سټیفن دوجاریک د دوشنبې په ورځ (د کب ۱۱مه) په نیویارک کې وویل، چې د «ډیورند کرښې» په اوږدو کې د نښتو د دوام او پر تګ‌راتګ د محدودیتونو له امله، په افغانستان کې د مرستندویه بنسټونو د مرستې رسونې بهیر ټکنی شوی دی.

هغه د افغان ملکي وګړو د تلفاتو په اړه وویل، چې په تېره یوه اوونۍ کې د ښځو او ماشومانو په ګډون ۳۴ کسان وژل شوي او ۸۹ نور ټپیان شوي دي.

د ملګرو ملتونو ویاند زیاته کړې، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په نښتو کې په تورخم کې د یوه بېړني روغتون په ګډون بشرپاله روغتیايي مرکزونو ته هم زیان اوښتی دی.

د دغو نښتو له امله د خوړو نړۍوال پروګرام په زیانمنو سیمو کې خپل فعالیتونه درولي او په پایله کې یې شاوخوا ۱۶۰ زره کسان له خوراکي توکو بې‌برخې شوي دي.

دا په داسې حال کې ده، چې د ملګرو ملتونو په وینا، هغه څو ولایتونه چې پاکستان پرې بریدونه کړي، په بېلابېلو کچو د خوارځواکۍ له بحران سره مخ دي.

د هغوی په وینا، نن شپه د «کوه دربند» په نوم سیمه کې د تیت و پرک ډزو غږونه هم اورېدل شوي دي. کوه دربند هغه سیمه ده چې پنجشېر، کاپیسا او پروان سره نښلوي.

له کاپیسا څخه یوې بلې سرچینې هم افغانستان انټرنشنل ته خبر ورکړی، چې له یوې لرې او نامعلومې سیمې یې د څو چاودنو غږونه اورېدلي دي.

د دوشنبې په ورځ د امریکا د مرکزي استخباراتو (سي‌ای‌اې) پخوانۍ کارکوونکې سارا اډمز هم وویل، چې په تېرو دوو شپو کې (د کب نهمه او لسمه) د پاکستان هوايي ځواک په پنجشېر کې د طالبانو د ځانګړو ځواکونو د قوماندې مرکز په نښه کړی دی.

هغې زیاته کړې، چې په دې بریدونو کې د حکمت‌الله طلحه، قاري روح‌الله او قاري نوید احمد حقیار په نومونو د طالبانو ۳ غړي وژل شوي دي.

د محمد قاسم نږدې ۵ دقیقه‌يي ویډيو د طالبانو د ویاند مرستیال حمدالله فطرت د دوشنبې په ماخوستن (د کب ۱۱مه) خپره کړې، خو د شوي برید د کره نېټې په تړاو څه نه‌دي ویل شوي.

محمد قاسم په دې ویډیو کې وايي: «پاکستان چې نقشې اخلي او ویډیو اخلي دومره معلومات ورته کېږي چې دا وسله‌وال نه‌دي. دا معلومات خو ورته کېږي چې دا خو ماشومان او ښځې دي او دا خو جنګیالي نه‌دي. دا [پاکستان] چې وايي، ما ترهګر وویشتل، دا ښځې چې تا ووېشتلې دا ترهګر دي؟ واړه ماشومان په ترهګرو کې راځي؟»

د نوموړي په وینا، د برمل ولسوالۍ د ابراهیم‌خېل کلی له ولس څخه خالي شوی او کابو ټول وتلي او پاتې کسان هم شپه په نورو ځایونو کې تېروي او یوازې د ورځې له‌خوا د څه مودې لپاره خپلو کورونو ته ځي.

د متحده عربي اماراتو د دفاع وزارت په خپل بیان کې وویل، چې د امریکا او اسراییل له‌خوا د ایران پروړاندې د برید له پیل راهیسې ۱۷۴ بالسټیک توغندي د دې هېواد پر لور توغول شوي چې له دې ډلې ۱۶۱ توغندي له منځه تللي او ۱۳ نور توغندي په سمندر کې غورځېدلي دي.

ایران مخکې امریکا ته خبرداری ورکړی و، چې که پرې برید وشي نو جګړه به سیمه‌ییز ابعاد پیدا کړي. ایران نه یوازې د فارس خلیج په هېوادونو کې د امریکا پر پوځي مرکزونو بریدونه کړي، بلکې د دې هېوادونو اقتصادي او تېل جوړونکو تاسیساتو باندې یې هم بریدونه کړي.

د قطر او متحده عربي اماراتو د نن ورځې بیان څرګندوي، چې دغه هېوادونه د ایران د توغندیو او جنګي الوتکو د پېژندلو او ویشتلو په جګړه کې ښکېل دي.

پزشکیان د ناروغانو او ماشومانو په نښه کېدو ته په اشارې سره زياته کړه، چې دا ډول کړنې د ټولو انساني ارزښتونو څرګنده ماتونه ده او نړۍواله ټولنه بايد دا ډول کړنې په ښکاره توګه وغندي.

هغه له زيانمنو شويو ایرانیانو سره خواخوږي څرګنده کړې او ویلي یې دي، چې د ټپيانو او زيانمنو شويو تر څنګ ولاړ دی. نوموړي زیاته کړې، چې د ایران حکومت به د دغسې «جنايتونو پر وړاندې چوپ پاتې نه‌شي او نه به هم ورته سر ټيټ کړي».

دغه څرګندونې په داسې حال کې کېږي، چې د ایران پر ملکي بنسټونو او عامه تاسيساتو بريدونه د هېواد دننه او بهر له پراخو غبرګونونو سره مخ شوي دي.