د اسراییل پوځ وايي، تېره شپه یې په تهران کې «د اسلامي جمهوريت د رهبرۍ» کمپلکس، د ولسمشرۍ دفتر او د امنيت عالي شورا ودانۍ بمباري کړې دي. اسراییل ویلي، د حکومت د امنيتي پرېکړو تر ټولو لوړ ارګان د غونډې ځای، د امام علي پوځي افسرۍ پوهنځی او نور حکومتي تاسیسات هم هدف ګرځول شوي.
ملګرو ملتونو ويلي، اروپايي ټولنې د يونېسف په همکارۍ افغانستان ته د ژوند ژغورنې تغذيوي توکي لېږلي چې له مخې به يې ۲۰زره سخت خوارځواکه ماشومان تر درملنې لاندې ونيول شي.
دغه څرګندونې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (يونېسف) په يوې خبرپاڼه کې کړې دي. د خبرپاڼې له مخې؛ د اروپايي ټولنې له لوري د تمويل شويو درېيو بېړنيو بشري الوتنو له ډلې لومړۍ الوتنه افغانستان ته رسېدلې او په ټوليز ډول به ۲۰زره د تغذیوي خوړو (RUTF) کڅوړې ولېږدول شي. دغه خواړه د سختې خوارځواکۍ د درملنې لپاره کارېږي او د بېړنيو تغذيوي پروګرامونو بنسټيزه برخه ګڼل کېږي.
يونېسف ويلي، په هېواد کې د دغه توکو د کمښت لامل د کورنيو تدارکاتي سرچينو د نشتوالي، له پاکستان سره د لارو د تړل کېدو او د مرستو کمښت ښودل شوی دی. په افغانستان کې د اروپايي ټولنې د پلاوي مشرې ويلي، اروپايي ټولنه د افغانستان له زيانمنو ماشومانو سره مرستو ته ژمنه ده او دغه مرسته به ۲۰زره ماشومان تر درملنې لاندې ونيسي.
په افغانستان کې د يونېسف استازي ټينګار کړی، چې د سختې خوارځواکۍ له امله د ماشومانو پر وخت درملنه د ژوند او مرګ ترمنځ توپير رامنځته کوي او دغه بېړنۍ مرسته به د درملنې بهير له ځنډ پرته روان وساتي.
د يونېسف د معلوماتو له مخې؛ افغانستان له اوږدمهالې تغذيوي کړکېچ سره مخ دی او اټکل کېږي، چې له پنځو کلونو کم عمره شاوخوا ۳.۷ مېليونه ماشومان له سختې خوارځواکۍ سره مخ دي. اقتصادي بېثباتۍ، جګړو او اقليمي پېښو د خوړو نه خوندیتوب لاپسې ژور کړی او بشري وضعيت يې خورا کړکېچن کړی دی.
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي، د ملګرو ملتونو امنیت شورا خپل اغېز او اعتبار له لاسه ورکړی او د افغانستان په تړاو مناسب دریځ نهلري؛ نو له همدې امله تمه هم ترې نهشي کېدای.
نوموړي ټینګار کړی، چې له پاکستان سره روانه جګړه «پر موږ تحمیل شوې» او طالبان دفاعي حالت کې دي. فطرت نن په یوه خبري کنفرانس کې وویل، له پاکستان سره جګړه شپږمې شپې ته غځېدلې او طالبان د جګړې دوام ته پوره چمتووالی لري.
هغه زیاته کړې: «جګړه په موږ تپل شوې، موږ دفاعي جګړه کوو او تر هغه به دوام ورکړو؛ څو چې تجاوز پای ته ونه رسېږي». د هغه په وینا؛ د کابل، لغمان، خوست، کندهار او کونړ په ګډون په څو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې د عامو خلکو کورونه بمبار شوي، ۱۱۰ ملکي وګړي وژل شوي، پراخ مالي زیانونه اوښتي او سلګونه کورنۍ بېځایه شوې دي.
فطرت وویل، طالبان د جګړې پلوي نهدي او چین، روسیې او یو شمېر اروپايي هېوادونو د جګړې د پای ته رسېدو لپاره هڅې او تماسونه نیولي دي. هغه زیاته کړه، د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له بېلابېلو هېوادونو سره خبرې کړې او ورته یې روښانه کړې چې جګړه پر افغانستان تپل شوې او له هغوی یې د درولو په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.
د پاکستان په اړه نوموړي وویل، طالبان د هېڅ هېواد په کورنیو چارو کې لاسوهنه نهکوي او په پاکستان کې د ټيټيپي اعلامیې له دوی سره تړاو نهلري. هغه د امریکا د ولسمشر وروستی غبرګون هم «عجیب» وباله او ادعا یې وکړه، چې پاکستان یوازې په خپل سر دغه ډول بریدونه نهشي ترسره کولای.
فطرت زیاته کړه، چې د پاکستان سفارت تړل لاوختي دی؛ خو دوی خپل دریځ نړۍوالې ټولنې ته څرګند کړی دی.
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي، د ملګرو ملتونو امنیت شورا خپل اغېز او اعتبار له لاسه ورکړی او د افغانستان په تړاو مناسب دریځ نهلري؛ نو له همدې امله تمه هم ترې نهشي کېدای.
نوموړي ټینګار کړی، چې له پاکستان سره روانه جګړه «پر موږ تحمیل شوې» او طالبان دفاعي حالت کې دي. فطرت نن په یوه خبري کنفرانس کې وویل، له پاکستان سره جګړه شپږمې شپې ته غځېدلې او طالبان د جګړې دوام ته پوره چمتووالی لري.
هغه زیاته کړې: «جګړه په موږ تپل شوې، موږ دفاعي جګړه کوو او تر هغه به دوام ورکړو؛ څو چې تجاوز پای ته ونه رسېږي». د هغه په وینا؛ د کابل، لغمان، خوست، کندهار او کونړ په ګډون په څو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې د عامو خلکو کورونه بمبار شوي، ۱۱۰ ملکي وګړي وژل شوي، پراخ مالي زیانونه اوښتي او سلګونه کورنۍ بېځایه شوې دي.
فطرت وویل، طالبان د جګړې پلوي نهدي او چین، روسیې او یو شمېر اروپايي هېوادونو د جګړې د پای ته رسېدو لپاره هڅې او تماسونه نیولي دي. هغه زیاته کړه، د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له بېلابېلو هېوادونو سره خبرې کړې او ورته یې روښانه کړې چې جګړه پر افغانستان تپل شوې او له هغوی یې د درولو په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.
د پاکستان په اړه نوموړي وویل، طالبان د هېڅ هېواد په کورنیو چارو کې لاسوهنه نهکوي او په پاکستان کې د ټيټيپي اعلامیې له دوی سره تړاو نهلري. هغه د امریکا د ولسمشر وروستی غبرګون هم «عجیب» وباله او ادعا یې وکړه، چې پاکستان یوازې په خپل سر دغه ډول بریدونه نهشي ترسره کولای.
فطرت زیاته کړه، چې د پاکستان سفارت تړل لاوختي دی؛ خو دوی خپل دریځ نړۍوالې ټولنې ته څرګند کړی دی.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو سیاسي استازولۍ (یوناما) په یوه راپور کې ویلي، چې د طالبانو او پاکستان ترمنځ په پنځه ورځنۍ جګړه کې په افغانستان کې ۴۲ کسان وژل شوي او ۱۰۴ نور ټپيان شوي دي. یوناما ویلي، چې د همدې جګړې له کبله ۱۶زره کورنۍ بېځایه شوې دي.
یوناما د سېشنبې په ورځ (د کب ۱۲مه) د طالبانو او پاکستان ترمنځ د ملکي تلفاتو، د جګړې له کبله د زیانمنو شویو کورنیو او بشري وضعیت په اړه راپور خپور کړی. یوناما په دغه راپور کې پر ډیورنډ کرښه د جګړې د درېدو غوښتنه کړې او اندېښنه یې ښودلې، چې دغه جګړه د افغانستان بحراني بشري وضعیت لا کړېکچنوي.
یوناما ویلي، چې د امنیت شورا د پرېکړهلیکونو سره سم په افغانستان کې د ملکي تلفاتو په اړه څېړنو ته دوام ورکوي. په راپور کې د ملکي تلفاتو د لازیاتېدو په اړه اندېښنه ښودل شوې او لیکل شوي:« یوناما په افغانستان کې لږترلږه ۱۴۶ ملکي تلفات ثبت کړي دي، چې ۴۲ تنه وژل شوي او ۱۰۴ نور ټپیان شوي دي. په دوی کې ښځې او ماشومان هم شامل دي».
په راپور کې د ملګرو ملتونو د بشري چارو همغږۍ دفتر (اوچا) د شمېرو له مخې راغلي، چې په پکتیا، پکتیکا، ننګرهار، کونړ او خوست ولایتونو کې ۱۶زره او ۴۰۰ کورنۍ د همدې جګړې له کبله بېځایه شوې دي.
یوناما ویلي، چې پر ډیورنډ کرښه روانې جګړې د کډوالو تګراتګ سخت کړی او د بشري مرستندویه ادارو کارونه یې اغېزمن کړي دي. په راپور کې د خوړو نړۍوال پروګرام د شمېرو یادونه هم شوې، چې ۱۶۰زره خلک د خوراکي توکو د وېش د ځنډ له امله اغېزمن شوي دي.
یوناما همداراز په ټولو خواوو غږ کړی، چې د نړۍوالو قوانینو او بشري حقونو په پام کې نیولو سره خپل مسوولیتونه ادا او په جګړه کې د ملکي وګړو خوندیتوب ته پام وکړي.
د پاکستان د پنجاب ایالت په راولپنډۍ ښار کې پاکستاني پولیسو د افغان کډوالو پر وړاندې عملیات پراخ کړي دي. د پاکستان د امنیتي ادارو په وینا؛ د دغه هېواد حکومت لارښوونه کړې، حتی هغه افغانان چې قانوني ویزې لري، باید ونیول شي او د کډوالو په لنډمهاله مرکز کې ځای پرځای شي.
د یادې لارښوونې پر بنسټ؛ پولیسو د صادقاباد په سیمه کې ۲۵ افغانان چې قانوني ویزې یې هم لرلې نیولي او د افغان کډوالو د ساتنې مرکز ته یې انتقال کړي دي. د ځایي چارواکو په وینا؛ ټول هغه افغانان چې قانوني روغتیایي یا سیاحتي ویزې یې لرلې له دې امله نیول شوي، چې په راولپنډۍ کې یې کار یا سوداګري کوله.
د پاکستان ډان ورځپاڼې د راپور له مخې؛ دوی د بهرنیانو د ۱۹۴۶کال قانون د ۱۴مې مادې له مخې نیول شوي او وروسته ځایي محکمو ته وړاندې شوي او بیا د کډوالو د ساتنې مرکز ته انتقال شوي دي.
له دې وړاندې په راولپنډۍ کې د بېاسناده افغان کډوالو شمېر ۵زره او ۶۸۸ ته رسېدلی و، چې تر اوسه یې ۵زره او ۵۰۵ خپل هېواد ته په جبري توګه ستانه کړای شوي دي. د نیول شویو کسانو له ډلې؛ ۳زره او ۱۲۳ نارینه، ۱۱۲۴ښځې او ۱۴۴۱ ماشومان شامل دي. اوسمهال د کډوالو د ساتنې په مرکز کې ۱۶۴ افغانان ساتل کېږي، چې ۹۰ نارینه، ۳۸ښځې او ۳۶ ماشومان دي.
د راپورونو له مخې؛ د پولیسو لهخوا نیول شوي ۶۲۳ افغانان تر تصدیق وروسته خوشې شوي؛ خو ۱۹ کسان د کډوالو د ساتنې له مرکز څخه تري تم شوي دي. د سیمې د روان کړکېچ له امله د پاکستان حکومت پر افغان کډوالو کنټرول او عملیات لا پسې پراخ کړي.