چین له اسراییل نه وغوښتل چې پر ایران بریدونه سملاسي ودروي

مرادیان پر خپل اېکس لیکلي وو، چې «خراسان یو بل ابو مسلم له لاسه ورکړ، خو د تل په څېر به یو ځل بیا د لمر هرکلي ته لاړ شي.»

د پوسټ له خپریدو څو ساعته وروسته د افغانستان د ستراتیژیکو مطالعاتو د انسټیټیوټ مشر داود مرادیان خپل اېکس اکونټ شخصي ته بدل کړ.

د ټولنیزو رسنیو ځینو کاروونکو د مرادیان په اړه د "یو بې رحمه دیکتاتور" لپاره د خواخوږۍ څرګندولو له امله نیوکه وکړه، او لیکلي یې وو چې هغه پر یو داسې کس غمجن دی چې د میلیونونو ایرانیانو ډیموکراټیکې هیلې یې په تاوتریخوالي سره ځپلې وې.

یو شمېر نیوکې کړې دي، چې ځینې افغانان په کوردننه د طالبانو مخالفت کوي، خو د ایران د اخوندي نظام ملاتړ کوي او دا ښيي چې دوی له دا وړ مسایلو سره د جغرافیايي، ژبنیو او قومي تړاوونو له مخې چلند کوي.

افغانستان انټرنشنل د نظر اخیستو لپاره له داود مرادیان سره اړیکه ونیوله خو هغه له تبصرې کولو څخه ډډه وکړه او ویې ویل، «زه په دې اړه هیڅ نه وایم».

پر داود مرادیان سربېره، ګڼو نورو افغان سیاسي مشرانو او د طالبانو مخالفو غورځنګونو په خپلو اعلامیو کې د علي خامنه يي وژل کېدل غندلي او د هغه مړینه یې « شهادت» بللی دی.

فوربس وویل چې اسلام اباد او کابل په افغانستان کې د وروستیو ډرون بریدونو د ساحې او اغیزمنتوب په اړه متضاد راپورونه خپاره کړي دي.

د افغان طالبانو چارواکو ادعا کړې، چې د دوی د اسلام اباد او راولپنډۍ په ګډون د پاکستان مهم نظامي اهداف په نښه کړي دي او د پام وړ زیان او مرګ ژوبله یې اړولې ده.

خو پاکستان دا ادعاوې رد کړې دي او ویلي یې دي چې یوازې لږ شمیر ډرونونه توغول شوي دي چې زیات یې په سرحدي سیمو کې کارول شوي دي.

پاکستاني چارواکو هم ټینګار کړی چې د دوی د کشف سیسټمونو دا ډرونونه مخکې له دې چې جدي زیان یا تلفات رامینځته کړي، کشف کړي دي.

فوربس، چې له افغانستان څخه پاکستان ته د تلونکو ډرون څرخکو انځورونه او ویډیوګانې لیدلي دي، ویلي چې دا ډرونونه کوچني سوداګریز ثابت سیسټمونه لري او شاوخوا ۱.۵ متره وزرونه لري.

فوربس لیکي، چې د دې بې پیلوټه الوتکو نسبتا ساده ډیزاین لنډ واټن او لرې عملیات په ګوته کوي.له همدې امله، دوی باید له ټاکل شويو هدفونو څخه د څو کیلومترو په واټن کې وتوغول شي.

داسې ښکاري چې افغان طالبانو ممکن دا بریدونه د تحریک طالبان پاکستان په څیر ډلو سره همغږي کړي وي ځکه ټي ټي پي دمخه د پاکستاني ځواکونو په وړاندې په څو بریدونو کې ورته ډرونونه کارولي دي.

په دې ارزونه کې ډنمارک د ښځو لپاره د غوره فعالیت له امله لومړی مقام خپل کړی دی.

تېر کال هم د سولې، امنیت او د ښځو د وضعیت په تړاو د جورج‌ټاون انسټیټوټ دراپور له مخې، افغانستان د نړۍ له ۱۸۸هېوادونو څخه د ښځو لپاره تر ټولو ناوړه هېواد ګڼل شوی و.

د راپور له مخې، د هغو لسو هېوادونو په ډله کې چې د ښځو د وضعیت او د هغوی د حقونو په برخه کې تر ټولو ټیټه کچه لري، چې افغانستان هم پکې شامل دی، له هرو پنځو ښځو څخه یوه یې د خپل ژوند له ملګري څخه د تاوتریخوالي تجربه لري.

په دې درجه بندۍ کې حتا سویلي سوډان، د کانګو دیموکراتیک جمهوریت، سوریه، د مرکزي افریقا جمهوریت او یمن له افغانستان څخه په لوړو رتبو کې راغلي دي.

دغه راپور چې د نړۍ په هېوادونو کې د ښځو د وضعیت د ارزونې لپاره په ۱۳ معیارونو ولاړ معلومات ارزولي، ښيي چې د افغانستان په ګډون له نیمایي زیاتو ښځو ویلي چې خپلو ټولنو کې د امنیت احساس نه کوي.

سربېره پر دې، له هرو څلورو ښځو څخه نږدې درې ښځې له وسله والو شخړو سره نږدې واټن کې ژوند کوي.

نوې شمېرې ښيي چې په نړۍ کې له هرو شپږو کسانو څخه یو تن د شخړو له ګواښ سره مخ دی.

خو له دې سره سره، د ښځو په حقونو کې شاتګ د شخړو او تاوتریخوالي له زیاتوالي سره په اندېښمنوونکي ډول هم‌مهاله شوی دی.

شخړو ته د ښځو نږدېوالی د هغوی پر هوساینې منفي اغېز کوي.

د افغانستان په څېر هېوادونه چې په دې درجه بندۍ کې تر ټولو کمزوری ځای لري، په څو نورو درجه بندیو کې هم کمزوری وضعیت لري.

سټارمر ویلي وو چې بریتانیا پر ایران د امریکا او اسراییل په برید کې برخه نه ده اخیستې، ځکه هر ډول پوځي اقدام باید عملي او له مخکې سنجول شوی روښانه پلان ولري.

هغه دا هم ویلي چې له اسمانه د رژیم بدلون سمه لاره نه ده.

وروسته بیا بریتانیا امریکا ته اجازه ورکړه چې ددوی له پوځي اډو څخه د محدودو او دفاعي بریدونو لپاره کار واخلي.

ټرمپ ویلي چې د ایران د ویشتلو لپاره یې د بریتانیا ملاتړ ته اړتیا نه لرله، خو د ملاتړ ځنډ ورته نهیلي کوونکی و.

هغه زیاته کړې چې پخوا د دواړو هېوادونو اړیکې ډېرې نږدې وې، خو اوس هغسې نه ښکاري.

په بریتانیا کې سټارمر له بېلابېلو لورو تر نیوکو لاندې راغلی. ځینې سیاسي مخالفان وايي باید د امریکا کلک ملاتړ شوی وای، خو نور بیا ټینګار کوي چې حکومت باید د پوځي اقدام پر قانوني بنسټ او ملي ګټو تمرکز وکړي.

بریتانیا، فرانسې او جرمني د ایران د وروستیو بریدونو په غبرګون کې په ګډه اعلامیه کې ویلي چې دوی د سیمې له شریکانو سره په اړیکه کې دي او د خبرو اترو د بیا پیل غوښتنه کوي.

سټارمر پارلمان ته ویلي چې هغه د بریتانیا د ملي ګټو پر بنسټ پرېکړه کړې او پر خپل دریځ ولاړ دی.

پوتین د دوشنبې په ورځ د خلیج له څلورو عربي مشرانو سره پرله‌پسې ټیلیفوني خبرې وکړې او وړاندیز یې وکړ چې له تهران سره د مسکو له ستراتیژیکو اړیکو څخه په ګټې اخیستنې، د سیمې د تاوتریخوالي د کمولو هڅه وکړي.

د کرملین ویاند دیمتري پېسکوف خبریالانو ته وویل: « پوتین به حتمي هڅه وکړي چې لږ تر لږه د کړکېچ په کمېدو کې ونډه واخلي».

د سې شنبې په ورځ د تېلو بیې د درېیمې پرله‌پسې ورځې لپاره لوړې شوې، ځکه ایران د امریکا او اسراییل د بریدونو په ځواب کې د خلیجي هېوادونو د انرژۍ پر تاسیساتو او د هرمز په تنګي کې پر ټانکرو بریدونه وکړل.