د طالبانو دفاع وزارت وايي، چې نن سې شنبه یې د خوست ولایت په مستربل سیمه کې د پاکستان کوچنۍ کشفي بېپیلوټه الوتکه (ډرون څرخکه) را غورځولې ده. د طالبانو دفاع وزارت ویاند په کابل کې یوې خبري ناستې ته وویل، چې په روانه جکړه کې یې د پاکستان پنځه بېپیلوټه الوتکې نسکورې کړې دي.
کرملین وايي، چې د روسیې ولسمشر ولادیمیر پوتین به ایران ته د عربي هېوادونو د مشرانو هغه اندېښنې ورسوي چې په سیمه کې د تېلو پر تاسیساتو د تهران د بریدونو له امله راپورته شوې دي.
پوتین د دوشنبې په ورځ د خلیج له څلورو عربي مشرانو سره پرلهپسې ټیلیفوني خبرې وکړې او وړاندیز یې وکړ چې له تهران سره د مسکو له ستراتیژیکو اړیکو څخه په ګټې اخیستنې، د سیمې د تاوتریخوالي د کمولو هڅه وکړي.
د کرملین ویاند دیمتري پېسکوف خبریالانو ته وویل: « پوتین به حتمي هڅه وکړي چې لږ تر لږه د کړکېچ په کمېدو کې ونډه واخلي».
د سې شنبې په ورځ د تېلو بیې د درېیمې پرلهپسې ورځې لپاره لوړې شوې، ځکه ایران د امریکا او اسراییل د بریدونو په ځواب کې د خلیجي هېوادونو د انرژۍ پر تاسیساتو او د هرمز په تنګي کې پر ټانکرو بریدونه وکړل.
ایران د ټولو خوراکي توکو او کرنیزو محصولاتو صادرات تر بلې خبرتیا پورې بند کړي دي. دا پریکړه په داسې حال کې کیږي، چې پر ایران د افغانستان د وارداتو اتکا په دې وروستیو کې ډېره شوې وه. د تورخم سوداګریزه لاره هم له اکتوبر میاشتې راهیسې تړل شوې ده.
د ایسنا خبري اژانس د راپور له مخې، دغه پرېکړه د ایران د اوسني وضعیت له امله شوې ده، څو خلکو ته د لومړنیو، حساسو او اړینو توکو برابرولو ته لومړیتوب ورکړل شي، او دا به تر بلې خبرتیا پورې نافذه وي.
د نړیوال بانک د راپور پر بنسټ، ایران په ۲۰۲۳ کال کې د افغانستان د ټولو وارداتو شاوخوا ۲۳ سلنه برخه برابره کړې وه، او دا ونډه د ۲۰۲۴ کال په لومړۍ نیمایي کې ۳۰ سلنې ته لوړه شوه.
په راپور کې راغلي چې افغانستان په ۲۰۲۳ کال کې نږدې ۱.۷ میلیارده ډالره خوراکي توکي وارد کړي دي، او د ۲۰۲۴ کال په لومړیو اوو میاشتو کې د خوراکي توکو واردات ۱۸ سلنه زیات شوي دي.
نړیوال بانک مخکې ویلي وو چې د تورخم پر لاره د سوداګریزو محدودیتونو او تعرفو له زیاتېدو وروسته، افغانستان د خپلو سوداګریزو لارو یوه برخه ایران ته اړولې ده.
ملګرو ملتونو ويلي، اروپايي ټولنې د يونېسف په همکارۍ افغانستان ته د ژوند ژغورنې تغذيوي توکي لېږلي چې له مخې به يې ۲۰زره سخت خوارځواکه ماشومان تر درملنې لاندې ونيول شي.
دغه څرګندونې د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ صندوق (يونېسف) په يوې خبرپاڼه کې کړې دي. د خبرپاڼې له مخې؛ د اروپايي ټولنې له لوري د تمويل شويو درېيو بېړنيو بشري الوتنو له ډلې لومړۍ الوتنه افغانستان ته رسېدلې او په ټوليز ډول به ۲۰زره د تغذیوي خوړو (RUTF) کڅوړې ولېږدول شي. دغه خواړه د سختې خوارځواکۍ د درملنې لپاره کارېږي او د بېړنيو تغذيوي پروګرامونو بنسټيزه برخه ګڼل کېږي.
يونېسف ويلي، په هېواد کې د دغه توکو د کمښت لامل د کورنيو تدارکاتي سرچينو د نشتوالي، له پاکستان سره د لارو د تړل کېدو او د مرستو کمښت ښودل شوی دی. په افغانستان کې د اروپايي ټولنې د پلاوي مشرې ويلي، اروپايي ټولنه د افغانستان له زيانمنو ماشومانو سره مرستو ته ژمنه ده او دغه مرسته به ۲۰زره ماشومان تر درملنې لاندې ونيسي.
په افغانستان کې د يونېسف استازي ټينګار کړی، چې د سختې خوارځواکۍ له امله د ماشومانو پر وخت درملنه د ژوند او مرګ ترمنځ توپير رامنځته کوي او دغه بېړنۍ مرسته به د درملنې بهير له ځنډ پرته روان وساتي.
د يونېسف د معلوماتو له مخې؛ افغانستان له اوږدمهالې تغذيوي کړکېچ سره مخ دی او اټکل کېږي، چې له پنځو کلونو کم عمره شاوخوا ۳.۷ مېليونه ماشومان له سختې خوارځواکۍ سره مخ دي. اقتصادي بېثباتۍ، جګړو او اقليمي پېښو د خوړو نه خوندیتوب لاپسې ژور کړی او بشري وضعيت يې خورا کړکېچن کړی دی.
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي، د ملګرو ملتونو امنیت شورا خپل اغېز او اعتبار له لاسه ورکړی او د افغانستان په تړاو مناسب دریځ نهلري؛ نو له همدې امله تمه هم ترې نهشي کېدای.
نوموړي ټینګار کړی، چې له پاکستان سره روانه جګړه «پر موږ تحمیل شوې» او طالبان دفاعي حالت کې دي. فطرت نن په یوه خبري کنفرانس کې وویل، له پاکستان سره جګړه شپږمې شپې ته غځېدلې او طالبان د جګړې دوام ته پوره چمتووالی لري.
هغه زیاته کړې: «جګړه په موږ تپل شوې، موږ دفاعي جګړه کوو او تر هغه به دوام ورکړو؛ څو چې تجاوز پای ته ونه رسېږي». د هغه په وینا؛ د کابل، لغمان، خوست، کندهار او کونړ په ګډون په څو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې د عامو خلکو کورونه بمبار شوي، ۱۱۰ ملکي وګړي وژل شوي، پراخ مالي زیانونه اوښتي او سلګونه کورنۍ بېځایه شوې دي.
فطرت وویل، طالبان د جګړې پلوي نهدي او چین، روسیې او یو شمېر اروپايي هېوادونو د جګړې د پای ته رسېدو لپاره هڅې او تماسونه نیولي دي. هغه زیاته کړه، د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له بېلابېلو هېوادونو سره خبرې کړې او ورته یې روښانه کړې چې جګړه پر افغانستان تپل شوې او له هغوی یې د درولو په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.
د پاکستان په اړه نوموړي وویل، طالبان د هېڅ هېواد په کورنیو چارو کې لاسوهنه نهکوي او په پاکستان کې د ټيټيپي اعلامیې له دوی سره تړاو نهلري. هغه د امریکا د ولسمشر وروستی غبرګون هم «عجیب» وباله او ادعا یې وکړه، چې پاکستان یوازې په خپل سر دغه ډول بریدونه نهشي ترسره کولای.
فطرت زیاته کړه، چې د پاکستان سفارت تړل لاوختي دی؛ خو دوی خپل دریځ نړۍوالې ټولنې ته څرګند کړی دی.
د طالبانو مرستیال ویاند حمدالله فطرت وايي، د ملګرو ملتونو امنیت شورا خپل اغېز او اعتبار له لاسه ورکړی او د افغانستان په تړاو مناسب دریځ نهلري؛ نو له همدې امله تمه هم ترې نهشي کېدای.
نوموړي ټینګار کړی، چې له پاکستان سره روانه جګړه «پر موږ تحمیل شوې» او طالبان دفاعي حالت کې دي. فطرت نن په یوه خبري کنفرانس کې وویل، له پاکستان سره جګړه شپږمې شپې ته غځېدلې او طالبان د جګړې دوام ته پوره چمتووالی لري.
هغه زیاته کړې: «جګړه په موږ تپل شوې، موږ دفاعي جګړه کوو او تر هغه به دوام ورکړو؛ څو چې تجاوز پای ته ونه رسېږي». د هغه په وینا؛ د کابل، لغمان، خوست، کندهار او کونړ په ګډون په څو ولایتونو کې د پاکستان په هوايي بریدونو کې د عامو خلکو کورونه بمبار شوي، ۱۱۰ ملکي وګړي وژل شوي، پراخ مالي زیانونه اوښتي او سلګونه کورنۍ بېځایه شوې دي.
فطرت وویل، طالبان د جګړې پلوي نهدي او چین، روسیې او یو شمېر اروپايي هېوادونو د جګړې د پای ته رسېدو لپاره هڅې او تماسونه نیولي دي. هغه زیاته کړه، د طالبانو بهرنیو چارو وزیر امیرخان متقي له بېلابېلو هېوادونو سره خبرې کړې او ورته یې روښانه کړې چې جګړه پر افغانستان تپل شوې او له هغوی یې د درولو په برخه کې د همکارۍ غوښتنه کړې ده.
د پاکستان په اړه نوموړي وویل، طالبان د هېڅ هېواد په کورنیو چارو کې لاسوهنه نهکوي او په پاکستان کې د ټيټيپي اعلامیې له دوی سره تړاو نهلري. هغه د امریکا د ولسمشر وروستی غبرګون هم «عجیب» وباله او ادعا یې وکړه، چې پاکستان یوازې په خپل سر دغه ډول بریدونه نهشي ترسره کولای.
فطرت زیاته کړه، چې د پاکستان سفارت تړل لاوختي دی؛ خو دوی خپل دریځ نړۍوالې ټولنې ته څرګند کړی دی.