د اسراییل پوځ ویلي، چې دوی په تهران کې د ایران د «بسيج» او کورني امنیت د قوماندې مرکزونه په نښه کړي دي. د دوی په وینا؛ دغه مرکزونه د ایراني رژیم د ټول هېواد د کنټرول لپاره کارېدونکي مهم امنیتي او پوځي بنسټونه وو.
د اسراییل دفاعي ځواکونو پر اېکس پاڼه لیکي، د دوی په بریدونو کې د ایراني رژیم توغندي او نور پوځي سیستمونه هم په نښه شوي دي. د دوی په وینا؛ دغه اقدام د رژیم د پوځي وړتیاوو کمزوري کولو لپاره ترسره شوی دی.
د پاکستان د اطلاعاتو او خپرونو وزیر عطاالله تارړ ویلي، چې د بلوچستان او خیبرپښتونخوا په بېلابېلو سیمو کې د جګړې پرمهال پاکستاني ځواکونو د افغان طالبانو په ګډون ۶۷ وسلهوال وژلي دي.
تارړ پر اېکس پاڼه لیکلي، چې د بلوچستان په شمالي سیمو کې وسلهوالو د سیفالله کلا، نوشکي او چمن ولسوالیو په ۱۶ ځایونو بریدونه کړي؛ دارنګه په ۲۵ نورو سیمو کې د بریدونو هڅه شوې، چې ټولې د پاکستاني ځواکونو لهخوا شنډې شوې دي. هغه وایي، په دغه جګړو کې د پاکستان یو سرتېری وژل شوی او پنځه نور ټپیان دي.
هغه وړاندې کاږلي، په خیبرپښتونخوا کې هم ۱۳ بریدونه شوي چې ټولو ته په بشپړه توګه ځواب ورکړل شوی او پاکستاني ځواکونو ته مرګژوبله نهده اوښتې. د هغه په وینا؛ په دغه عملیاتو کې ۴۰ نور افغان طالبان وژل شوي او پلټنې لاهم روانې دي.
د پاکستان د اطلاعاتو وزارت د طالبانو هغه ادعاوې رد کړې، چې ګواکې طالبانو یې پر پاکستاني پوځي پوستو هوايي بریدونه کړي دي.
د خوړو نړۍوال پروګرام اعلان کړی، چې د افغانستان په ختيځ، سوېلي او لوېديځو سیمو کې له پاکستان سره د کړکېچ زياتېدو د دغه هېواد د بشري ناورین وضعيت نور هم کړکېچن کړی دی.
دغه بنسټ خبرداری ورکړی، چې افغانستان لاهم په نړۍ کې د خوړو سخت وضعیت تجربه کوي او مېليونونه کسان د خوړو له ناامنۍ سره مخ دي. د دغه ادارې په وينا؛ روانې بېثباتۍ او نښتو د مرستو رسولو بهير له ستونزو سره مخ کړی او پر زيانمنو کورنيو يې فشار لا پراخ کړی دی.
په افغانستان کې د خوړو نړۍوال پروګرام مشر جان ایلیف وايي، وروستيو تاوتريخوالو د خوړو ناورین لاپسې پراخ کړی دی. د هغه په خبره؛ اټکل کېږي چې د دغه نښتو له امله شاوخوا ۲۰زره کسان بېځايه شوي او ۱۶۰زره نور بېړنيو مرستو ته اړتيا لري.
د ایلیف په وينا؛ افغانستان اوسمهال له درېيو سترو ناورینونو سره مخ دی: له پاکستان سره نښتې، د ايران کړکېچ او د لوږې او سختې خوارځواکۍ پراخ ناورین. د خوړو نړۍوال پروګرام ټينګار کړی، چې د ناورین د لاپراخېدو د مخنيوي لپاره سملاسي زياتو بشري مرستو او نړۍوال ملاتړ ته اړتيا ده.
دغه سازمان له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د افغانستان د خلکو د بېړنيو اړتياوو د پوره کولو لپاره خپله همکاري او ملاتړ لاپراخ کړي.
د خيبر د اکاخېلو قومي شورا د خپلې سيمې د خرابېدونکي امنيتي وضعيت په اړه جدي اندېښنه څرګنده کړې او له حکومتي چارواکو يې غوښتي، چې د ځایي اوسېدونکو د احتمالي تخليې لپاره لازم چمتووالی ونيسي.
د پاکستان ډان ورځپاڼې خبر ورکړی، چې یادې شورا د سېشنبې په ورځ له ځایي چارواکو سره په دې اړه ناسته هم کړې ده. د راپور له مخې؛ دوی په دغه ناسته کې د باړې مرستيال کمېشنر طلحه رفيق عالم ته ویلي، چې د وسلهوالو له لوري پر امنيتي پوستو بريدونه او د پاکستاني امنيتي ځواکونو متقابلو عملياتو د سیمې امنيتي وضعیت خورا کړکېچن کړی.
د هغوی په وينا؛ دغه وضعيت د ملکي وګړو ژوند له ګواښ سره مخ کړی دی. یادې شورا له سیمهییزو چارواکو غوښتي، چې د قومي مشرانو په سلا دې د نومليکنې مرکزونه جوړ شي؛ څو که خلک بېځايه کېدو ته اړ شي، اغېزمنې کورنۍ وکولای شي له اړينو اسانتياوو او مرستو برخمنې شي.
دغه ناسته داسې مهال شوې، چې په سيمه کې د تحریک طالبان پاکستان(ټیټيپي) فعاليتونه ډېر شوي. ځايي اوسېدونکي وايي، چې د وسلهوالو پر پټنځايونو بريدونه روان دي.
د طالبانو او پاکستان ترمنځ پوځي نښتې د سېشنبې په ورځ شپږمې ورځې ته وغځېدې. جګړه د طالبانو له لوري پر ډیورنډ کرښه له پراخو بریدونو سره پيل شوه، هغوی دغه بریدونه «غچ اخیستونکي» وبلل. دغه نښتې په وروستيو کلونو کې د دواړه خواوو ترمنځ تر ټولو سختې مخامخ نښتې شمېرل کېږي.
سره له دې چې ځينو هېوادونو د منځګړيتوب چمتووالی ښودلی؛ خو لاهم د خبرو اترو د پيل يا هوکړې ته د رسېدو روښانه څرک نه ليدل کېږي. پاکستان د طالبانو پر ضد خپل پوځي عمليات «غضبللحق» نومولي او طالبانو د پاکستان پر ضد خپلو بريدونو ته «ردالظلم» نوم ورکړی دی.
سېشنبې (د کب ۱۲مه) ځينو سرچينو افغانستان انټرنشنل ته راپور ورکړی، چې په پنجشېر، کابل، بدخشان، کونړ او کاپيسا ولايتونو کې د الوتکو د ګزمې، چاودنو او له ځمکې هوا ته د توغنديو د توغولو غږونه اورېدل شوي دي.
پاکستان ادعا کړې، چې تراوسه يې لږترلږه ۴۶۴ طالب جنګيالي وژلي او ۶۶۵ نور يې ټپيان کړي دي. د پاکستان د اطلاعاتو وزير هم ويلي، چې ۱۸۸ د طالبانو پوستې ويجاړې شوې، ۳۱ پوستې نيول شوې او ۱۹۲ټانکونه او زغروال وسايط لهمنځه وړل شوي دي.
طالبانو بيا ويلي، چې په تېرو ورځو کې يې ۱۰ پاکستاني پوستې نيولې او يو ټانک يې ويجاړ کړی، له ۱۵۰ زيات پاکستاني ځواکونه وژل شوي او ۲۰۰ نور ټپيان دي. طالبانو يوازې د خپلو ۲۸ جنګيالو وژل کېدل تاييد کړي او ويلي يې دي، چې ۴۲ تنه ټپيان شوي هم دي. هغوی همداراز ادعا کړې، چې پنځه پاکستاني بېپيلوټه الوتکې يې نسکورې کړې دي.
طالبانو تور پورې کړی، چې د پاکستان په بريدونو کې ملکي وګړي په نښه شوي او کورونه، جوماتونه، ښوونځي او کلينيکونه په قصدي ډول ويجاړ شوي دي. هغوی له ملګرو ملتونو او د بشري حقونو له بنسټونو غوښتي، چې دغه کړنې وغندي.
په افغانستان کې د ملګرو ملتونو مرستندویه پلاوي (یوناما) اعلان کړی، د پنځو ورځو نښتو پرمهال لږترلږه ۴۲ ملکي وګړي وژل شوي او ۱۰۴ نور ټپيان دي چې ښځې او ماشومان هم پهکې شامل دي. شاوخوا ۱۶زره کورنۍ بېځايه شوې دي. بريدونو بشري تاسيساتو ته هم زيان رسولی.
پاکستان د يوناما راپور رد کړی او ويلي يې دي، چې دغه راپور د طالبانو پر شمېرو ولاړ دی. په پاکستان کې امنيتي سرچينو ادعا کړې، يو مشهور افغان طالب قوماندان چې غوښتل يې له ډیورنډ کرښې هغې غاړې ته واوړي؛ په لنډي کوتل کې وژل شوی دی.
د طالبانو وياند مرستيال حمدالله فطرت له نړۍوالې ټولنې غوښتي، چې د پاکستان بريدونه وغندي او خبرداری يې ورکړی که بريدونه همداسې دوام وکړي؛ نو په کابل کې به د پاکستان سفارت وتړل شي.
د سنټکام قوماندان اډمیرل براډ کوپر د امریکا او اسراییل د جګړې په څلورمه ورځ د ایران د خلکو په ملاتړ د عملیاتو په اړه په خپل راپور کې ویلي، چې د عملیاتو له پیل راهیسې له ۱۰۰ ساعتونو څخه په کم وخت کې د امریکا پوځ د ۲زره زیاتو مهماتو په کارولو سره نږدې ۲زره موخې په نښه کړې دي.
هغه وویل، چې د امریکا له خاورې نه په دغه عملیاتو کې له ۵۰زرو زیات پوځیان، ۲۰۰ جنګي الوتکې، دوه الوتکه وړونکې بېړۍ او بم غورځوونکې الوتکې برخه لري او نور تجهیزات هم په لاره دي.
د سنتکام قوماندان زیاته کړه، چې دغه ځواکونه ډېر لوی اور وژنې ځواک لري او دا په تېرو څو لسیزو کې په منځني ختیځ کې د امریکا د ځواکونو تر ټولو لوی ځای پرځای کول او راټولېدنه ده.
هغه وویل: « موږ د ایران د هوايي دفاع سیسټمونه سخت کمزوري کړي او په سلګونه ایراني بالستیک توغندي، لانچرونه او ډرونونه مو ویجاړ کړي دي». کوپر زیاته کړې:« زموږ د بي۱ او بي۲ بمبار الوتکو د ایران دننه د توغندیو پر تاسیساتو بریدونه وکړل او د دوشنبې په ماښام مو د پالستیک توغنیدو ځایونه، قوماندانۍ او د کنټرول مرکزونه په نښه کړل».
هغه د ایران غبرګون ته هم اشاره وکړه او ویلي یې دي، چې د امریکا او اسراییل د بریدونو په ځواب کې د ایران رژیم له ۵۰۰ څخه ډېر بالستیک توغندي او له ۲۰۰۰ څخه ډېر ډرونونه وېشتي دي. هغه زیاته کړې: «زما عمومي ارزونه دا ده، چې موږ له خپل عملیاتي پلان څخه مخکې روان یو. موږ یوازې پیل کوو؛ خو زه بشپړ باور لرم چې موږ د خپلو شریکانو سره یوځای به خپلې پوځي موخې ترلاسه کړو».