طالبان خپلو امنیتي او دفاعي ځواکونو ته له سرحدي ولسوالیو ځوانان جذبوي

له دې وړاندې افغانستان انټرنشنل راپور ورکړی و، چې په کابل کې د طالبانو له لوري د ودانیزو مقرراتو پرله‌پسې بدلونونو ودانیزې چارې ټکنۍ کړې، د زرګونو کارګرو دندې یې له منځه وړې دي او د کورونو بازار یې د لوړې بیې، ټیټې عرضې او پراخو اداري مسایلو له امله له ستونزو سره مخ کړی دی.

په دې وروستیو کې له پاکستان او ایران څخه د افغان کډوالو راستنېدو بهیر تېز شوی دی خو ددې تازه کډوالو نیوکې دا دي، چې طالبان د کورونو د جوړولو اجازه نه ور کوي او بله خوا په ولایتونو کې د کورونو پیدا کېدل ناممکن شوي او یا هم کرایې ډېرې لوړې دي.

د افغان تحلیلګرانو شبکې په یوه رپوټ کې ویل شوي و، چې د کابل شاوخوا ۸۰ سلنه اوسېدونکي یوازې عرفي قبالې لري، چې طالبان یې نه مني. دا خلک نه شي کولای نوي کورونه جوړ کړي او نه هم خپلې شته ودانۍ پراخولای شي.

په رپوټ کې ویل شوي و، حتا هغه کسان چې شرعي قبالې لري، د ملکیت د تثبیت، اداري ځنډ، او د فساد د ادعاوو له امله د ودانۍ جواز ته په میاشتو او ان کلونو انتظار باسي.

سره له دې چې طالبان د کابل د «منظم او ښکلي ښار» خبره کوي، خو د ودانیزو مقرراتو اوسنی چوکاټ د کور او کار بحرانونه لا ژور کړي دي.

په داسې حال کې، چې په دې وروستیو کې له هېواده بهر د طالبانو مخالفانو خپل فعالیتونه چټک کړي، د دې ډلې د قبایلو چارو وزیر مولوي نورالله نوري په خپلو خبرو کې ویلي، چې د طالبانو له راتګ سره هغه ځواکونه کمزوري شوي چې په تېرو کلونو کې یې په سیمه کې نفوذ درلود.

هغه د طالبانو د مخالفو ځواکونو نومونه یاد نه کړل، خو د افغانستان په شمال کې ډېری د طالبانو پخوانۍ رقیبې ډلې په واک کې وې.

د هغه په وینا، اوسنی نظام یو خپلواک او مستقل حکومت دی چې غواړي له ټولو هېوادونو سره د متقابل درناوي پر بنسټ اړیکې ولري.

نورالله نوري په خپلو خبرو کې څرګنده کړې، چې «په افغانستان کې د یوه مستحکم حکومت په رامنځته کېدو سره د پاکستان هغه واګې له لاسه وتلې چې تېر شل کاله یې په لاس کې وې».

هغه د جمهوري نظام له اړوندو چارواکو سره د پاکستان د مرستو یادونه نه ده کړې، خو د طالبانو په اړه ویل کیږي، چې تېر شل کاله یې د پاکستان په ملاتړ په افغانستان کې د جمهوري نظام او ناټو او بهرنیو ځواکونو خلاف جګړې کولې.

د طالبانو د قبایلو چارو وزیر وویل، چې « افغان ولس نه غواړي یو ځل شړل شوي بیا د ځان واکمنان کړي».

په دې غونډه کې د طالبانو د امربالمعروف، نهی عن المنکر او شکایتونو اورېدلو وزارت معین شیخ نور محمد حقاني وویل چې د افغانستان د خلکو بریا د مادي امکاناتو له امله نه، بلکې د الهي نصرت او مرستې پایله ده.

ملګرو ملتونو په خپل کلني راپور کې ویلي، چې د یاد سازمان په مرسته په عامه ښوونځیو کې شامل شوي زده کوونکي ۵۸ سلنه هلکان او ۴۲ سلنه نجونې دي.

یاد سازمان ویلي، چې په ۲۰۲۵ کال کې یې په مستقیم ډول د ۱،۹ میلیونو نجونو د زده کړو ملاتړ کړی دی.

خو یاد سازمان اندېښنه ښودلې، چې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده کړو بندیز د افغانستان د بشري ځواک د ودې او پراختیا په لاره کې لوی خنډ رامنځته کړی دی.

په راپور کې راغلي تر هغو چې نجونو ته په ټولو کچو کې د زده‌کړو اجازه ور نه کړل شي، د بشري پانګې عادلانه وده به له سختو ننګونو سره مخ وي.

دا په داسې حال کې ده، چې طالبانو د ۲۰۲۲ کال په مارچ میاشت کې له شپږم ټولګي پورته د نجونو پر زده‌کړو بندیز ولګاوه، چې له امله یې په میلیونونو نجونې له زده‌کړو بې برخې پاتې دي.

ملګري ملتونه دا وضعیت د هېواد د راتلونکې ځان‌بسیاینې لپاره زیانناک بولي.

د اروپايي اتحادیې د نوې احصایې له مخې، د ۲۰۲۶ کال په لومړیو درې میاشتو کې د پناه غوښتنو شمېر ۱۸ سلنه کم شوی او څه باندې۱۷۳ زره غوښتنلیکونه ثبت شوي دي.

سږ کال له افغانستان څخه ۲۱زره او ۴۰۲ تنو د پناه غوښتنه کړې چې ۳۸ سلنه غوښتنلیکونه تشکیلوي. کارپوهان وايي، د طالبانو تر واک لاندې د بشري حقونو خراب وضعیت د افغانانو د کډوالۍ لوی لامل دی.

د اروپايي اتحادیې د نوې احصایې له مخې، د ۲۰۲۶ کال په لومړۍ ربع کې د اروپايي اتحادیې په ۲۷ غړو هېوادونو او ناروې او سویس کې د پناه غوښتنې ټولټال ۱۷۳ زره او ۸۲ غوښتنلیکونه ثبت شوي دي. دا شمېر د تېر کال د همدې مودې په پرتله ۱۸ سلنه کمښت ښيي.

راپورونه وایي چې دا له ۲۰۱۵ کال راهیسې تر ټولو ټیټه کچه ده.

د جرمني د حکومت د معلوماتو له مخې، په دغه هېواد کې د پناه غوښتنو شمېر پام وړ کم شوی او اوس برلین د پناه غوښتنو له مخې څلورم مقام ته ښکته شوی دی.

د ۲۰۲۶ کال په لومړیو درې میاشتو کې په جرمني کې ۲۸ زره او ۹۲۲ غوښتنلیکونه ثبت شوي دي. د رسنیو د راپورونو پر بنسټ، دا شمېر د تېر کال په پرتله ۲۳ سلنه کم شوی دی. د جرمني فدرالي حکومت د کډوالو د شمېر کمولو لپاره سرحدي کنټرول او افغانستان ته د اخراج الوتنو ته دوام ورکړی.

د اروپايي کمېسیون یو محرم راپور ښيي چې د پناه غوښتنې تر ټولو ډېر غوښتنلیکونه په فرانسه کې ثبت شوي دي.

په دغه هېواد کې ۳۴ زره او ۶۴۳ په هسپانیا کې ۳۲زره او۶۳۰ او په ایټالیا کې ۳۲زره او ۶۰۲ غوښتنلیکونه ثبت شوي دي. تر ټولو لږ شمېر بیا په هنګري کې ۲۶ او په سلواکیا کې ۳۵ غوښتنلیکونه دي.

د راپور له مخې، ډېری پناه غوښتونکي له وینزویلا، افغانستان او بنګله دېش څخه دي.

په افغانستان کې د طالبانو د واکمنۍ له امله د بشري حقونو وضعیت ډېر کړکېچن بلل کېږي، چې دا د افغانانو د کډوالۍ یو مهم لامل ګڼل کېږي. سږ کال له افغانستان څخه ۲۱ زره او۴۰۲ کسان د پناه غوښتنې لپاره اروپايي هېوادونو ته تللي دي.

په جرمني کې هم د پناه غوښتونکو تر ټولو لویه برخه افغانان جوړوي.

د معلوماتو له مخې، ۳۸ سلنه د پناه غوښتنې غوښتنلیکونه د افغان اتباعو له خوا ثبت شوي دي. دا په داسې حال کې ده چې د سوریې وګړو یوازې ۹ سلنه غوښتنلیکونه ورکړي او د سوریې د پناه غوښتونکو شمېر ۶۳ سلنه کم شوی دی. د اوکرایني پناه غوښتونکو شمېر هم ۵۷ سلنه راټیټ شوی دی.

کارپوهان وايي، د جرمني د پناه غوښتنو په شمېر کې د کمښت یو لامل دا دی چې له سوریې او اوکراین څخه د غوښتنو کچه ډېره ټیټه شوې ده. په تېرو کلونو کې ډېری سوریان او اوکراینیان جرمني ته تلل، خو سږ کال دا شمېرې کمې شوې دي.

د روغتیا نړیوال سازمان د افغانستان څانګې نن یکشنبه، د وري پر۳۰مه ویلي، چې ددې پروژې هدف دا دی چې د غیرساري ناروغیو پر وخت پېژندنه او روغتیايي مرکزونو ته د ناروغانو راجع کول اسانه شي.

دوی همدراز زیاتوي، چې روزنیز پروګرام ګډونوالو ته دا هم ښوول شوي چې څنګه د غیرساري ناروغیو ناروغان ژر وپېژني او اړوندو روغتیايي مرکزونو ته یې راجع کړي.

د طالبانو له بیا ځلې واک ته رسېدو سره دې ډلې له شپږم پورته ښونځي او د روغتیايي برخې مرکزونه د افغان نجونو پرمخ وتړل.