د افغانستان د خبریالانو مرکز: طالبانو له خوا بامیان راډیو تړل د رسنیو له ازادۍ سرغړونه ده

د طالبانو دغه وزارت په خبرپاڼه کې ویلي، چې له حاضرو شویو استازو څخه یې لیکلې ژمنې اخیستي دي. طالبان وایي، د تعهد له مخې دغه شرکتونه به د کاري ویزو په برخه کې له خلکو پیسې نه اخلي، د خلکو د شکایتونو په څېړنه کې به له وزارت سره پوره همکاري کوي او په دې تړاو به هېڅ ډول غیرقانوني فعالیت نه ترسره کوي.

د کار او ټولنیزو چارو وزارت ټینګار کړی چې د کاري ویزو په برخه کې د تور بازار مخنیوی کوي او اړوند سرغړونې به تعقیبوي. د دې وزارت چارواکو په یو ویډيو پېغام کې زیاته کړې چې د شکایتونو د ثبت لپاره به لارې چارې فعالې وي او د تورنو قضیې به قانوني څارنې لپاره خپلو اړوند ادارو ته سپاري.

طالبانو له خلکو په جدي توګه غوښتي چې د جعل او دروغو ښکار نه شي او په دې برخه کې خپل اسناد او پیسې هېڅ شخص، شرکت او یا بل ادرس ته ورنه کړي. د خبرپاڼې له مخې، مشکوک موارد دې له قانوني مراجعو سره شریک شي څو د کاري ویزو په نوم د خلکو د غولونې مخه ونیول شوي.

په دې وروستیو کې اندېښنې ډېرې شوې چې په افغانستان کې د ترکیې، پاکستان او ایران ویزې په تور بازار کې په زرګونو ډالرو پلورل کېږي. همدا راز نیوکې شوي چې یو شمېر سیاحتي شرکتونو پر همدې بهانو خلک لوټلي او پیسې یې ترې شکولي‌ دي،‌ خو خدمتونه یې ورته نه دي وړاندې کړي.

اغلې اکبر خبرداری ورکړی، چې دا ډول سخت او بې‌رحمانه چلندونه او له قانون څخه پورته شکنجې په حقیقت کې د خلکو د قصدي وژنې او د بشري حقونو د جدي سرغړونو لامل ګرځي.

نوموړې ویلي، د طالبانو په توقیف ځایونو او په ځانګړي ډول د استخباراتو په بندخونو کې فزیکي او رواني شکنجه په ډېرو مواردو کې دومره شدیده او بې‌رحمانه وي چې بندیان خپل ژوند له لاسه ورکوي.

هغې په خپل پیغام کې د طالبانو امنیتي او استخباراتي ادارو ته په اشارې ویلي چې بندخونې د انسانانو د نابودۍ پر مرکزونو بدلې شوې دي. د هغې په وینا، دا وضعیت ښيي چې په دغو ځایونو کې نه قانوني څارنه شته او نه هم انساني معیارونو ته پام کېږي.

دا څرګندونې په داسې حال کې کېږي چې د بشري حقونو سازمان «رواداري» په خپل وروستي راپور کې ویلي، د ۲۰۲۵کال په اکتوبر میاشت کې د دایکندي ولایت یو ۱۹کلن ځوان د طالبانو تر توقیف وروسته، یوازې یوه ورځ وروسته له سختې شکنجې خپل ژوند له لاسه ورکړی و.

په وروستیو کلونو کې د بشري حقونو بنسټونو په وار وار د طالبانو په زندانونو او توقیف ځایونو کې د بندیانو د وضعیت، شکنجې او د چلند د څرنګوالي په اړه اندېښنې راپورته کړې دي.

د دغه وزارت له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، له دغو راستانه شویو کسانو څخه ۲۶۸ تنه د تورخم او ۳۹ نور د سپین بولدک له لارې هېواد ته داخل شوي دي.

د وزارت د خبرپاڼې له مخې، په دغو کسانو کې کورنۍ او انفرادي وګړي شامل وو، چې د استوګنې د قانوني اسنادو د نه لرلو له امله په پاکستان کې نیول شوي او زنداني شوي وو.

خبرپاڼه زیاتوي، راستانه شوي کډوال په اړوندو امریتونو کې له ثبت او لومړنیو مرستو د تر ترلاسه کولو وروسته خپلو اصلي سیمو ته لېږدول شوي دي.

حماد وویل، چې د طبیعي پېښو د دغه پړاو زیانونه پر کورونو هم درانه پرېوتي او په ټول هېواد کې شل کورونه په بشپړ ډول نړېدلي دي. د هغه په وینا، لس نور کورونه نیمه ویجاړ شوي او متاثره کورنیو ته د مرستو د رسولو لپاره همغږي روانه ده.

د یادې ادارې ویاند زیاته کړه چې د کندهار، هرات، غور او تخار په بېلابېلو سیمو کې د تالندې او برېښنا ترڅنګ سخت بادونه او ناڅاپي سېلابونه راغلي دي. د ده په خبره، د ټپیانو وضعیت تر څارنې لاندې دی او د ځینو سړکونو او اوبو لارو د پاکولو چارې هم پيل شوي دي.

د طالبانو تر واک لاندې له پېښو سره د مبارزې د چمتووالي اداره وایي چې د ژغورنې ډلې یې متاثره سیمو ته استول شوې او له نورو بنسټونو سره د بیړنیو مرستو د همغږۍ بهیر جاري دی.

د طالبانو دغه ادارې د خلکو لپاره د هوا د خرابوالي پر مهال د احتیاطي تدابیرو د نیولو سپارښتنه کړې ده.

بیلډ د جرمني د پرمختیا وزارت د معلوماتو له مخې ویلي، د افغانستان شاوخوا ۶۴ سلنه وګړي په فقر کې ژوند کوي او نږدې ۱۴ میلیونه خلک د لوږې له جدي خطر سره مخ دي. همدارنګه میلیونونه ماشومان د خوارځواکۍ او د ژوند ګواښونکو ناروغیو له خطر سره مخ دي.

د ملګرو ملتونو د ماشومانو د ملاتړ ادارې (یونیسف) وروستی راپور ښيي چې د ښځو او نجونو وضعیت په ځانګړي ډول خراب شوی او د هغوی پر ژوند او راتلونکي یې ژور اغېز کړی دی.

په راپور کې ویل شوي چې د طالبانو له واکمنېدو وروسته په افغانستان کې د روغتیا، تعلیم او ټولنیزو خدمتونو وضعیت سخت خراب شوی دی. نجونې له ثانوي زده کړو او پوهنتونونو منع شوې دي او ښځې په پراخه کچه له عامه ژوند څخه ایستل شوې دي.

یونیسف خبرداری ورکړی چې که دا محدودیتونه دوام ومومي، تر ۲۰۳۰ کال پورې به افغانستان له ۲۵ زرو څخه زیاتې ښځینه ښوونکې او روغتیايي کارکوونکې له لاسه ورکړي، چې دا به د هېواد د ټول خدماتي سیستم لپاره جدي ضربه وي.

په راپور کې همدارنګه د اقتصادي بحران یادونه شوې، چې له امله یې د خلکو ژوند لا سخت شوی دی. د پخوانیو نړیوالو مرستو بندېدل، اوږدمهاله جګړې، فساد او طبیعي افتونو د افغانستان بشري وضعیت نور هم خراب کړی دی.

د راپور له مخې، په هېواد کې داسې پېښې هم ثبت شوې چې ځینې کورنۍ د بې‌وزلۍ له امله د خپلو ماشومانو پلور یا ودولو اړې شوې دي.