د طالبانو تر واک لاندې د چاپېریال ساتنې ادارې خبر ورکړی، چې د دغه ادارې مشر مطیعالحق خالص په اذربایجان کې د نړۍوال ښاري فورم په څنډه کې د سومالیا هېواد د ښار جوړونې له وزیر سره د چاپېریالي همکاریو پر پراختیا خبرې کړې دي.
یادې ادارې ویلي، چې په دې لیدنه کې د دواړو هېوادونو ترمنځ د ښاري پراختیا، چاپېریال ساتنې او دوامداره همکاریو پر پیاوړتیا هم بحث شوی. په دغه لیدنه کې ټینګار شوی، چې دواړه خواوې به د چاپېریالي او ښاري ستونزو د حل لپاره ګډې همکارۍ، تجربو شریکولو او د اړیکو پياوړتیا ته دوام ورکړي.
د ترکیې پولیسو ویلي، چې د ناقانونه کډوالۍ پرضد د عملیاتو پر دوام یې په شېرناک او بایبورت ښارونو کې ۱۵ افغان پناهغوښتونکي نیولي دي. پولیسو همداراز د انساني قاچاق د تنظیم په تور شپږ کسان نیولي، چې له دې ډلې درې یې د محکمې په حکم زندان ته استول شوي دي.
د ترکیې د شېرناک ښار چارواکو ویلي، پولیسو د عملیاتو پرمهال اته «بې اسناده کډوال» نیولي چې اووه یې د افغانستان او یو یې د عراق اوسېدونکی و. همدارنګه د انساني قاچاق په تړاو درې مشکوک کسان هم نیول شوي دي.
هممهاله د ترکیې د بایبورت ښار پولیسو هم د اتو افغان پناهغوښتونکو د نیولو خبر ورکړی. د ترکي چارواکو په وینا؛ دغه کسان «په ناقانونه توګه» دغه ښار ته راغلي وو. په دغه عملیاتو کې هم د انساني قاچاق په تړاو درې مشکوک کسان نیول شوي، چې یو یې د محکمې په حکم زنداني شوی دی.
ترکي چارواکو ویلي، چې نیول شوي پناهغوښتونکي به د اداري چارو تر بشپړېدو وروسته د اړوندو ښارونو د اېستلو مرکزونو ته ولېږدول شي؛ څو د هغوی د اېستلو نورې قانوني چارې بشپړې شي.
ترکیې په وروستیو میاشتو کې د بېاسناده کډوالو، په ځانګړي ډول د افغان وګړو پرضد عملیات پراخ کړي دي. تر دې وړاندې د ملګرو ملتونو د کډوالو عالي کمېشنرۍ ویلي و، چې ترکیې د روان زېږدیز کال له پیل راهیسې ۱۳زره او ۵۰۰ افغان پناهغوښتونکي نیولي او افغانستان ته یې اېستلي دي.
د برېټانیا د مشرانو جرګې غړې بارونس فیونا هاجسون افغانستان انټرنشنل ته په یوې مرکې کې د طالبانو تر واک لاندې د ښځو وضعیت «بوږنوونکی» بللی. هغې ویلي، طالبان دا نه درک کوي چې ښځې د افغانستان لپاره «یوه ستره بشري پانګه او شتمني» ده.
نوموړې د طالبانو سره د تعامل پر اهمیت د ټینګار ترڅنګ څرګنده کړې چې د دې ډلې د چلند او تګلارې د بدلون لپاره فشار هم اړین دی.
بارونس فیونا هاجسون د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، د نجونو او ښځو له زده کړو، کار او ټولنیز حضور څخه محرومول په عملي توګه د دې لامل شوي چې ښځې له ټولنیز ژوند او عامه ډګر څخه و ایستل شي.
هغې زیاته کړه، طالبان د ښځو حقونه د «لوېدیځ مسئله» ګڼي، حال دا چې افغان ښځو له کلونو راهیسې د خپلو حقونو لپاره مبارزه کړې ده.
نوموړې خبرداری ورکړی چې پر ښځو د محدودیتونو دوام، په ځانګړي ډول د زده کړو، کار او ټولنیز ګډون په برخو کې، بشري وضعیت لا پسې خرابوي او د بشري حقونو له بنسټیزو اصولو سره په ټکر کې دی.
خو بارونس هاجسون ویلي چې له طالبانو سره باید یو ډول تعامل موجود وي، خو دا تعامل د طالبانو د رسمیت پېژندنې یا له هغوی سره د رسمي ډیپلوماتیکو اړیکو د جوړولو معنا نه لري.
هغې ټینګار کړی چې له طالبانو سره خبرې او اړیکې باید دې ډلې ته سیاسي مشروعیت ور نه کړي.
د برېټانیا د مشرانو جرګې دې غړې زیاته کړې، د ستونزې یوه برخه دا ده چې د نړۍ پام له افغانستان څخه اوښتی او نوو جګړو او کړکېچونو دا لامل شوي چې د افغانستان موضوع د هېوادونو د بهرني سیاست له لومړیتوبونو ووځي.
هغې د خپلو خبرو په بله برخه کې د افغانستان د مسئلې پر وړاندې پر نړیوالې همغږۍ او ګډ دریځ ټینګار کړی او ویلي یې دي چې په افغانستان کې د روانو ستونزو، په ځانګړي ډول د ښځو پر وړاندې د خنډونو د حل لپاره، د نړیوالې ټولنې پراخې همکارۍ ته اړتیا ده.
مېرمن بارونس تر دې وړاندې هم د برېټانیا د مشرانو جرګې په غونډه کې ټینګار کړی و چې د افغان ښځو د بنسټیزو حقونو مسئله باید د نړیوالې ټولنې له پامه ونه غورځول شي او دا موضوع باید تل د نړیوالو خبرو او بحثونو په محور کې پاتې شي.
طالبانو واک ته له بیا رسېدو وروسته د ښځو او نجونو پر ژوند پراخ محدودیتونه لګولي دي. دې ډلې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زده کړې بندې کړې، ښځې یې پوهنتونونو ته له تګ راګرځولې او په ډېرو دولتي ادارو، نادولتي بنسټونو او نړیوالو سازمانونو کې یې د هغوی د کار مخه نیولې ده.
طالبانو همداراز له محرم پرته د ښځو پر سفر بندیزونه لګولي او په ګڼو عامه ځایونو لکه پارکونو، ورزشي لوبغالو او د ښکلا په سالونونو کې یې د ښځو حضور منع کړی دی.
د بشري حقونو بنسټونه وایي، دغو محدودیتونو ښځې له زده کړو، کار، ټولنیز ګډون او عامه ژوند څخه څنډې ته کړې دي.
د طالبانو تر چتر لاندې کابل ښاروالۍ ویلي، په وروستیو کلونو کې په کابل ژوبڼ کې د بیارغونې او پراختیايي پروژو له پلي کېدو وروسته، اوس په دغه ژوبڼ کې ۱۰۰ډوله ژوي، الوتونکي، ماهیان او خزندګان ساتل کېږي او د لیدونکو شمېر هم زیات شوی دی.
د کابل ښاروالۍ په خبرپاڼه کې راغلي، چې د ښاروالۍ د مسولینو په هڅو په کابل ژوبڼ کې یو شمېر پرمختیايي او بیارغنیزې پروژې پلې شوې او د ژوبڼ بېلابېل تاسیسات هم رغول او بېرته نوي شوي دي.
د خبرپاڼې له مخې، په دې موده کې ژوبڼ ته یو شمېر نوي، نادر او کم پیدا کېدونکي ژوي هم راوړل شوي دي.
د کابل ژوبڼ رییس عزیز ګل ثاقب ویلي، د ژویو لپاره یو شمېر قفسونه په معیاري ډول جوړ شوي، د شنو ساحو پراختیا ته پاملرنه شوې او د ژوبڼ د ښکلا لپاره هم اقدامات ترسره شوي دي.
هغه ویلي: «اوس مهال کابل ژوبڼ د محصلانو، زدهکوونکو او ماشومانو لپاره په مناسب تفریحي او څېړنیز مرکز بدل شوی دی.»
د خبرپاڼې له مخې، کابل ژوبڼ کېاوس په ټولیز ډول شاوخوا ۶۰۰ ژوي، الوتونکي، ماهیان او خزندګان، چې د ۱۰۰ بېلابېلو ډولونو استازولي کوي، پکې ساتل کېږي.
خبرپاڼه زیاتوي چې کابل ژوبڼ د جنوبي اسیا د ژوبڼونو د سازمان او د نړیوالو ژوبڼونو د شبکې غړیتوب لري او له دغو ادارو سره د علمي، تخنیکي او څېړنیزو تجربو او معلوماتو تبادله کوي.
د کابل ښاروالۍ د معلوماتو له مخې، ژوبڼ په عادي ورځو کې له ۷۰۰ تر ۱۰۰۰ او د رخصتیو په ورځو کې له ۲۵۰۰ تر ۴۰۰۰ پورې لیدونکي لري.
د طالبانو تر چتر لاندې د اولمپیک، بدني روزنې او سپورټ ریاست په میدان وردګ ولایت کې د ورزشي دودیزې میلې د ترسره کيدو خبر ورکړی. دغه ریاست ویلي چې په یاده میله کې د میدان وردګ طالب والي له عامو خلکو غوښتي چې د طالبانو د ادارې ملاتړ وکړي.
ددغه ریاست له خوا په خپره شوې خبرپاڼه کې راغلي، د میدان وردګ ولایت د بدني روزنې او ورزش امریت او د اطلاعاتو او کلتور ریاست په ګډه همکارۍ د دغه ولایت په بهسودو حصه اول ولسوالۍ کې ورزشي او دودیزه ګډه مېله ترسره شوه.
په دغه ورزشي او فرهنګي غونډه کې ورزشکارانو د جمناسټیک او تکواندو نندارې وړاندې کړې، همدارنګه د کتابونو، لاسي صنایعو او د هېواد د تاریخي سیمو بېلابېل انځورونه هم نندارې ته وړاندې شول.
خبرپاڼه کې راغلي، د میدان وردګ طالب والي ملا خیرالله خیرخواه په دې مراسمو کې د وینا پر مهال وویل چې دا ډول فرهنګي، علمي او ورزشي غونډې د ولسونو، قومونو او ځوانانو ترمنځ د یووالي او ورورولۍ په پیاوړتیا کې مهم رول لري.
نوموړي همدارنګه له ولسونو وغوښتل چې د خپلو سیمو د امنیت د ټینګښت، ټولنیز نظم او د ولسونو ترمنځ د یووالي په برخه کې د طالبانو له ادارې سره همکاري وکړي.
د امریکا جمهوري غوښتونکي سناتور لېنډسي ګراهام د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له قوله لیکلي چې هغه لا هم ټینګار کوي چې ایران باید د لوړې کچې غني شویو څه باندې ۴۰۰ کیلوګرامه یورانیمو د ساتلو اجازه ونه لري.
د ګراهام په وینا، دا مواد د «چټل بم» د جوړولو لپاره کارېدلی شي او یا هم په راتلونکي کې تر ۹۰ سلنې پورې غني کېدای شي چې د اټومي وسلو د تولید وړتیا پیدا کړي.
ګراهام زیاته کړه چې ډونالډ ټرمپ ټینګار کړی، پرته له دې چې د یورانیمو د غنيکولو وړتیا موجوده وي، د اټومي وسلو د ترلاسه کولو لاره نه شته. هغه ویلي، د ایران د «دوکې او تېروتنې» د مخینې له امله، تهران ته باید د غنيکولو د دوام اجازه ور نه کړل شي.
نوموړي همداراز د ایران لهخوا د نیابتي ډلو د ملاتړ مخنیوی د مذاکراتو له «سرو کرښو» څخه وباله او زیاته یې کړه: «وخت به هر څه روښانه کړي».