په تهران کې د پاکستان سفارت اعلان کړی، چې د دغه هېواد د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د ایران د بهرنیو چارو له وزیر عباس عراقچي سره په تهران کې لیدلي دي. په ایران کې د پاکستان سفارت دغه لیدنه «د اختلافاتو د حل لپاره د وړاندیزونو ارزونې ناسته» بللې ده.
تر دې وړاندې داسې راپورونه خپاره شوي وو، چې د پاکستان د کورنیو چارو وزیر محسن نقوي د سیمهييزو کړکېچونو د کمولو لپاره د اسلاماباد د هڅو په لړ کې د دوه ورځني سفر په ترڅ کې تهران ته رسېدلی دی.
ایراني رسنیو ویلي، نقوي له خپل ایراني سیال سره د دوه اړخیزو اړیکو پر پیاوړتیا او د سولې د خبرو اترو د بیا پیل په اړه خبرې اترې کړې دي.
د پاکستان تر ولکې لاندې د کشمیر په مظفراباد کې د تحریک انصاف ګوند یو مخکښ غړی چوهدري عدالت د ناپېژاندو وسلهوالو لهخوا په ډزو وژل شوی دی. دغه پېښه هغه مهال رامنځته شوې، چې نوموړی د برنالې له محکمې نه د خپل وراره او ملګري سره بېرته د ستنېدو په حال کې و.
ویل کېږي، وسلهوالو هغه ته پر لاره کمین نیولی و او په پنګالي موړ سیمه کې د هغه د موټر په رسېدو یې پرې ډزې کړې دي. پولیس وایي، چوهدري عدالت په یاده پېښه کې وژل شوی؛ خو د هغه ملګري له دغه بریده روغ وتلي.
په دغه پېښه کې د یوې ښځې او یو ماشوم په ګډون دوه لارویان هم د ډزو له امله سخت ټپیان شوي دي. پاکستاني چارواکي وایي، چوهدري عدالت په څو قضیو کې ښکېل و او له یوشمېر کسانو سره یې شخصي دښمني هم لرله.
د پولیسو په وینا؛ له پېښې وروسته بریدګر له سیمې تښتېدلي او د هغوی د نیولو لپاره پلټنې روانې دي.
د برېټانیا د مشرانو جرګې غړې بارونس فیونا هاجسون افغانستان انټرنشنل ته په یوې مرکې کې د طالبانو تر واک لاندې د ښځو وضعیت «بوږنوونکی» بللی. هغې ویلي، طالبان دا نه درک کوي چې ښځې د افغانستان لپاره «یوه ستره بشري پانګه او شتمني» ده.
نوموړې د طالبانو سره د تعامل پر اهمیت د ټینګار ترڅنګ څرګنده کړې چې د دې ډلې د چلند او تګلارې د بدلون لپاره فشار هم اړین دی.
بارونس فیونا هاجسون د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، د نجونو او ښځو له زده کړو، کار او ټولنیز حضور څخه محرومول په عملي توګه د دې لامل شوي چې ښځې له ټولنیز ژوند او عامه ډګر څخه و ایستل شي.
هغې زیاته کړه، طالبان د ښځو حقونه د «لوېدیځ مسئله» ګڼي، حال دا چې افغان ښځو له کلونو راهیسې د خپلو حقونو لپاره مبارزه کړې ده.
نوموړې خبرداری ورکړی چې پر ښځو د محدودیتونو دوام، په ځانګړي ډول د زده کړو، کار او ټولنیز ګډون په برخو کې، بشري وضعیت لا پسې خرابوي او د بشري حقونو له بنسټیزو اصولو سره په ټکر کې دی.
خو بارونس هاجسون ویلي چې له طالبانو سره باید یو ډول تعامل موجود وي، خو دا تعامل د طالبانو د رسمیت پېژندنې یا له هغوی سره د رسمي ډیپلوماتیکو اړیکو د جوړولو معنا نه لري.
هغې ټینګار کړی چې له طالبانو سره خبرې او اړیکې باید دې ډلې ته سیاسي مشروعیت ور نه کړي.
د برېټانیا د مشرانو جرګې دې غړې زیاته کړې، د ستونزې یوه برخه دا ده چې د نړۍ پام له افغانستان څخه اوښتی او نوو جګړو او کړکېچونو دا لامل شوي چې د افغانستان موضوع د هېوادونو د بهرني سیاست له لومړیتوبونو ووځي.
هغې د خپلو خبرو په بله برخه کې د افغانستان د مسئلې پر وړاندې پر نړیوالې همغږۍ او ګډ دریځ ټینګار کړی او ویلي یې دي چې په افغانستان کې د روانو ستونزو، په ځانګړي ډول د ښځو پر وړاندې د خنډونو د حل لپاره، د نړیوالې ټولنې پراخې همکارۍ ته اړتیا ده.
مېرمن بارونس تر دې وړاندې هم د برېټانیا د مشرانو جرګې په غونډه کې ټینګار کړی و چې د افغان ښځو د بنسټیزو حقونو مسئله باید د نړیوالې ټولنې له پامه ونه غورځول شي او دا موضوع باید تل د نړیوالو خبرو او بحثونو په محور کې پاتې شي.
طالبانو واک ته له بیا رسېدو وروسته د ښځو او نجونو پر ژوند پراخ محدودیتونه لګولي دي. دې ډلې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زده کړې بندې کړې، ښځې یې پوهنتونونو ته له تګ راګرځولې او په ډېرو دولتي ادارو، نادولتي بنسټونو او نړیوالو سازمانونو کې یې د هغوی د کار مخه نیولې ده.
طالبانو همداراز له محرم پرته د ښځو پر سفر بندیزونه لګولي او په ګڼو عامه ځایونو لکه پارکونو، ورزشي لوبغالو او د ښکلا په سالونونو کې یې د ښځو حضور منع کړی دی.
د بشري حقونو بنسټونه وایي، دغو محدودیتونو ښځې له زده کړو، کار، ټولنیز ګډون او عامه ژوند څخه څنډې ته کړې دي.
د امریکا ولسمشر ډونالډ ټرمپ ویلي، ښايي د خپل مشر زوی جونیور ډونالډ ټرمپ د واده په مراسمو کې ګډون ونه کړي، ځکه د هغه په وینا د دغو مراسمو وخت ورته مناسب نه دی او دا مهال د «ایران موضوع او نورو مسایلو» سره بوخت دی.
ټرمپ د پنجشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته د خبرو پر مهال د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د خپل زوی د واده په مراسمو کې به ګډون وکړي که نه، وویل چې زوی یې غواړي هغه په واده کې حاضر وي، خو زیاته یې کړه چې دا مراسم به «کوچني او شخصي» وي.
نوموړي ویلي، سره له دې هڅه کوي چې په دغو مراسمو کې ګډون وکړي، خو ټینګار یې وکړ چې که ګډون وکړي یا ونه کړي، په دواړو حالاتو کې به د رسنیو له نیوکو سره مخ شي.
د امریکايي رسنیو د راپورونو له مخې، ټاکل شوې د ټرمپ ۴۸کلن زوی د روانې اوونۍ په پای کې له بټینا انډریوسن سره د باهاما په یوه شخصي ټاپو کې واده وکړي.
د راپورونو له مخې، دغه جوړې په پیل کې د واده مراسمو د سپینې ماڼۍ په ماڼۍ کې د ترسره کېدو په اړه فکر کړی و، خو وروسته یې پرېکړه وکړه چې کوچني مراسم ترسره کړي. ویل کېږي، د دې بدلون یو دلیل دا و چې په داسې وخت کې د پراخو او ګران بیه مراسمو ترسره کول، چې امریکا د ایران اړوند کړکېچونو سره مخ ده، ښايي له عامه غبرګونونو سره مخ شي.
د امریکا جمهوري غوښتونکي سناتور لېنډسي ګراهام د امریکا د ولسمشر ډونالډ ټرمپ له قوله لیکلي چې هغه لا هم ټینګار کوي چې ایران باید د لوړې کچې غني شویو څه باندې ۴۰۰ کیلوګرامه یورانیمو د ساتلو اجازه ونه لري.
د ګراهام په وینا، دا مواد د «چټل بم» د جوړولو لپاره کارېدلی شي او یا هم په راتلونکي کې تر ۹۰ سلنې پورې غني کېدای شي چې د اټومي وسلو د تولید وړتیا پیدا کړي.
ګراهام زیاته کړه چې ډونالډ ټرمپ ټینګار کړی، پرته له دې چې د یورانیمو د غنيکولو وړتیا موجوده وي، د اټومي وسلو د ترلاسه کولو لاره نه شته. هغه ویلي، د ایران د «دوکې او تېروتنې» د مخینې له امله، تهران ته باید د غنيکولو د دوام اجازه ور نه کړل شي.
نوموړي همداراز د ایران لهخوا د نیابتي ډلو د ملاتړ مخنیوی د مذاکراتو له «سرو کرښو» څخه وباله او زیاته یې کړه: «وخت به هر څه روښانه کړي».
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي رېچارډ لینډسي کابل ته د خپل سفر پر مهال د طالبانو د اقتصاد له وزیر سره په لیدنه کې د زدهکړې او په اقتصادي بهیر کې د ښځو د فعال ګډون پر اهمیت ټینګار کړی او ویلي یې دي چې د افغان ښځو رول د هېواد د راتلونکي لپاره حیاتي دی.
د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي رېچارډ لینډسي ویلي، چې د کابل په سفر کې یې د طالبانو د اقتصاد له وزیر سره لیدنه کړې او په هېواد کې یې د تعلیمیافته ټولنې د اهمیت او د ښځو د اقتصادي مشارکت پر اړتیا ټینګار کړی دی.
لینډسي په اېکس خواله کې لیکلي: «ما په کابل کې د اقتصاد له وزیر سره وکتل. ما د تعلیمیافته ټولنې پر اهمیت او د افغان ښځو د فعال ګډون له لارې د اقتصادي فرصتونو پر زیاتېدو ټینګار وکړ.»
هغه زیاته کړې چې د خپل سفر پر مهال یې د ښځینه وکیلانو، هنرمندانو، نادولتي مؤسسو او د سوداګرۍ د خونې له استازو سره هم لیدلي دي.
لینډسي د دې لیدنو په اړه ویلي: «دا زړورې ښځې د افغانستان د ډېرو خلکو په ژوند کې د پام وړ مثبت بدلون رامنځته کوي او د هېواد راتلونکی جوړوي.»
د برېتانیا ځانګړي استازي د افغانستان د ښځو د وضعیت او د اقتصادي ګډون په اړه دا څرګندونې داسې مهال کړې چې په هېواد کې د ښځو پر کار او ټولنیز حضور سخت محدودیتونه دوام لري.