د برېتانیا سمندري سوداګریز مرکز: د منځني ختیځ وضعیت لاهم د اندېښنې وړ دی

نوموړې د طالبانو سره د تعامل پر اهمیت د ټینګار ترڅنګ څرګنده کړې چې د دې ډلې د چلند او تګلارې د بدلون لپاره فشار هم اړین دی.

بارونس فیونا هاجسون د پنجشنبې په ورځ افغانستان انټرنشنل ته وویل، د نجونو او ښځو له زده کړو، کار او ټولنیز حضور څخه محرومول په عملي توګه د دې لامل شوي چې ښځې له ټولنیز ژوند او عامه ډګر څخه و ایستل شي.

هغې زیاته کړه، طالبان د ښځو حقونه د «لوېدیځ مسئله» ګڼي، حال دا چې افغان ښځو له کلونو راهیسې د خپلو حقونو لپاره مبارزه کړې ده.

نوموړې خبرداری ورکړی چې پر ښځو د محدودیتونو دوام، په ځانګړي ډول د زده کړو، کار او ټولنیز ګډون په برخو کې، بشري وضعیت لا پسې خرابوي او د بشري حقونو له بنسټیزو اصولو سره په ټکر کې دی.

خو بارونس هاجسون ویلي چې له طالبانو سره باید یو ډول تعامل موجود وي، خو دا تعامل د طالبانو د رسمیت پېژندنې یا له هغوی سره د رسمي ډیپلوماتیکو اړیکو د جوړولو معنا نه لري.

هغې ټینګار کړی چې له طالبانو سره خبرې او اړیکې باید دې ډلې ته سیاسي مشروعیت ور نه کړي.

د برېټانیا د مشرانو جرګې دې غړې زیاته کړې، د ستونزې یوه برخه دا ده چې د نړۍ پام له افغانستان څخه اوښتی او نوو جګړو او کړکېچونو دا لامل شوي چې د افغانستان موضوع د هېوادونو د بهرني سیاست له لومړیتوبونو ووځي.

هغې د خپلو خبرو په بله برخه کې د افغانستان د مسئلې پر وړاندې پر نړیوالې همغږۍ او ګډ دریځ ټینګار کړی او ویلي یې دي چې په افغانستان کې د روانو ستونزو، په ځانګړي ډول د ښځو پر وړاندې د خنډونو د حل لپاره، د نړیوالې ټولنې پراخې همکارۍ ته اړتیا ده.

مېرمن بارونس تر دې وړاندې هم د برېټانیا د مشرانو جرګې په غونډه کې ټینګار کړی و چې د افغان ښځو د بنسټیزو حقونو مسئله باید د نړیوالې ټولنې له پامه ونه غورځول شي او دا موضوع باید تل د نړیوالو خبرو او بحثونو په محور کې پاتې شي.

طالبانو واک ته له بیا رسېدو وروسته د ښځو او نجونو پر ژوند پراخ محدودیتونه لګولي دي. دې ډلې له شپږم ټولګي پورته د نجونو زده کړې بندې کړې، ښځې یې پوهنتونونو ته له تګ راګرځولې او په ډېرو دولتي ادارو، نادولتي بنسټونو او نړیوالو سازمانونو کې یې د هغوی د کار مخه نیولې ده.

طالبانو همداراز له محرم پرته د ښځو پر سفر بندیزونه لګولي او په ګڼو عامه ځایونو لکه پارکونو، ورزشي لوبغالو او د ښکلا په سالونونو کې یې د ښځو حضور منع کړی دی.

د بشري حقونو بنسټونه وایي، دغو محدودیتونو ښځې له زده کړو، کار، ټولنیز ګډون او عامه ژوند څخه څنډې ته کړې دي.

ټرمپ د پنجشنبې په ورځ په سپینه ماڼۍ کې خبریالانو ته د خبرو پر مهال د دې پوښتنې په ځواب کې چې ایا د خپل زوی د واده په مراسمو کې به ګډون وکړي که نه، وویل چې زوی یې غواړي هغه په واده کې حاضر وي، خو زیاته یې کړه چې دا مراسم به «کوچني او شخصي» وي.

نوموړي ویلي، سره له دې هڅه کوي چې په دغو مراسمو کې ګډون وکړي، خو ټینګار یې وکړ چې که ګډون وکړي یا ونه کړي، په دواړو حالاتو کې به د رسنیو له نیوکو سره مخ شي.

د امریکايي رسنیو د راپورونو له مخې، ټاکل شوې د ټرمپ ۴۸کلن زوی د روانې اوونۍ په پای کې له بټینا انډریوسن سره د باهاما په یوه شخصي ټاپو کې واده وکړي.

د راپورونو له مخې، دغه جوړې په پیل کې د واده مراسمو د سپینې ماڼۍ په ماڼۍ کې د ترسره کېدو په اړه فکر کړی و، خو وروسته یې پرېکړه وکړه چې کوچني مراسم ترسره کړي. ویل کېږي، د دې بدلون یو دلیل دا و چې په داسې وخت کې د پراخو او ګران بیه مراسمو ترسره کول، چې امریکا د ایران اړوند کړکېچونو سره مخ ده، ښايي له عامه غبرګونونو سره مخ شي.

د ګراهام په وینا، دا مواد د «چټل بم» د جوړولو لپاره کارېدلی شي او یا هم په راتلونکي کې تر ۹۰ سلنې پورې غني کېدای شي چې د اټومي وسلو د تولید وړتیا پیدا کړي.

ګراهام زیاته کړه چې ډونالډ ټرمپ ټینګار کړی، پرته له دې چې د یورانیمو د غني‌کولو وړتیا موجوده وي، د اټومي وسلو د ترلاسه کولو لاره نه شته. هغه ویلي، د ایران د «دوکې او تېروتنې» د مخینې له امله، تهران ته باید د غني‌کولو د دوام اجازه ور نه کړل شي.

نوموړي همداراز د ایران له‌خوا د نیابتي ډلو د ملاتړ مخنیوی د مذاکراتو له «سرو کرښو» څخه وباله او زیاته یې کړه: «وخت به هر څه روښانه کړي».

د افغانستان لپاره د برېتانیا ځانګړي استازي رېچارډ لینډسي ویلي، چې د کابل په سفر کې یې د طالبانو د اقتصاد له وزیر سره لیدنه کړې او په هېواد کې یې د تعلیم‌یافته ټولنې د اهمیت او د ښځو د اقتصادي مشارکت پر اړتیا ټینګار کړی دی.

لینډسي په اېکس خواله کې لیکلي: «ما په کابل کې د اقتصاد له وزیر سره وکتل. ما د تعلیم‌یافته ټولنې پر اهمیت او د افغان ښځو د فعال ګډون له لارې د اقتصادي فرصتونو پر زیاتېدو ټینګار وکړ.»

100%

هغه زیاته کړې چې د خپل سفر پر مهال یې د ښځینه وکیلانو، هنرمندانو، نادولتي مؤسسو او د سوداګرۍ د خونې له استازو سره هم لیدلي دي.

لینډسي د دې لیدنو په اړه ویلي: «دا زړورې ښځې د افغانستان د ډېرو خلکو په ژوند کې د پام وړ مثبت بدلون رامنځته کوي او د هېواد راتلونکی جوړوي.»

د برېتانیا ځانګړي استازي د افغانستان د ښځو د وضعیت او د اقتصادي ګډون په اړه دا څرګندونې داسې مهال کړې چې په هېواد کې د ښځو پر کار او ټولنیز حضور سخت محدودیتونه دوام لري.

د مارکو وربیو خبرې د امریکا بهرنیو چار وزارت وزارت اړوند د ایکس رسمي اکاونټ خپرې کړي، چې پکې روبیو د ناټو د متحدینو د دریځ په اړه ویلي: «ټول د ناټو هېوادونه له موږ سره موافق دي چې ایران نشي کولی اټومي وسلې ولري، دا رژیم د سولې لپاره ګواښ دی، او لا دمخه داسې توغندي لري چې اروپا ته رسېدای شي.»

هغه زیاته کړې چې امریکا په دې برخه کې اقدام کړی، خو په وینا یې ځینې متحدین وروسته له غبرګونه «شاته شوي» دي.

روبیو په خپل بیان کې ویلي: «موږ پرېکړه وکړه چې اقدام وکړو، او ټول لاړل او پټ شول. هو، موږ له دې وضعیت څخه ناراضه وو.»

دغه څرګندونې په داسې حال کې مخې ته راځي چې واشنګټن او اروپایي متحدین د ایران د اټومي پروګرام او د سیمې د امنیتي وضعیت په اړه ګډې اندېښنې لري، خو د عملي اقداماتو او نظامي همغږۍ په برخه کې وخت ناوخت اختلافونه هم راپورته شوي دي.