ډونالډ ټرمپ: له ایران سره د هوکړې متن نږدې بشپړ شوی او هُرمز تنګی به بېرته پرانېستل شي

اکسيوس ته دغه باخبره سرچینې ویلي، چې دغو مشرانو له ټرمپ څخه وغوښتل چې دا هوکړه ومني.

په راپور کې ويل شوي، د ټرمپ اداره او د ايران اسلامي جمهوریت د جګړې د پای ته رسولو لپاره هوکړې ته نږدې شوي دي او د یو امریکايي چارواکي په وینا، پاتې اختلافونه د څو مواردو پر «څرګندولو» متمرکز دي.

دغه چارواکي ټینګار کړی چې ټرمپ د دې هوکړې په اړه تر اوسه کومه وروستۍ پرېکړه نه ده کړې.

د اکسیوس په راپور کې ويل شوي چې ټرمپ او د هغه سلاکارانو د دغه جګړې په پخوانیو پړاوونو کې څو ځله فکر کاوه چې توافق ته نږدې شوي دي، خو له هغو خبرو اترو څخه هیڅ یوه پایله ترلاسه نشوه.

د ترکیې امنیتي چارواکو ویلي، چې دغه کسان د دوی د امنیتي ځواکونو او د سوریې د استخباراتي ادارې ترمنځ د ګډو عملیاتو په ترڅ کې نیول شوي دي.

د دوی په خبره، نیول شوي کسان په ترکیې کې له پخوانیو بریدونو سره هم تړاو لري.

راپور کې راغلي، چې یو له دغو شکمنو کسانو څخه د ۲۰۱۵ کال د انقرې د اورګاډي تمځای کې له خونړي برید سره له تړاو لرونکو کسانو سره اړیکې لرلې. په دغه برید کې تر سلو ډېر کسان وژل شوي وو.

امنیتي سرچینو همداراز ویلي، چې یو بل نیول شوی کس په ترکیې کې د داعش ډلې د استخباراتي څانګې مسوول وو.

هغه په یوه خبرپاڼه کې ویلي، افغانستان د میلیونو کسانو لپاره خوندي نه دی او جبري ستنونه د جدي خطرونو لامل ګرځي.

حیدري ویلي چې ښځې، نجونې، د بشري حقونو مدافعان، خبریالان، پخواني دولتي کارکوونکي او نور زیانمن قشرونه په ځانګړي ډول له ګواښ سره مخ دي. ده زیاته کړې چې د جبري ستنونو په صورت کې ستنېدونکي د څار، خپل‌سري بند، شکنجې، لوږې او بیا بې‌ځایه کېدو له ګوااښ سره مخ کېږي، چې د نه‌ستنېدو له اصل او پراخو نړیوالو بشري حقونو تعهداتو سره ښکاره تړاو لري.

هغه ټینګار کړی، چې په افغانستان کې د ژورېدونکي بشري حقونو سرغړونو او اقتصادي کړکېچ په مهال باید حکومتونه د انسانانو د ژغورنې، د مسوولیت وېش او تلپاتې حللارو ته لومړیتوب ورکړي، نه دا چې د خلکو ژوند او کرامت له خطر سره مخ کړي. د حیدري په وینا، اوسنی وضعیت د نړیوالو مکلفیتونو جدي تطبیق او عملي ګامونو ته اړتیا لري.

د افغانستان د بشري حقونو د وضعیت لپاره د ملګرو ملتونو ځانګړي راپور ورکوونک، مخکې ویلي وو چې له ګاونډیو او اروپایي هېوادونو له لوري‌ د افغان کډوالو جبري ایستنه اندېښمنوونکی بهیر دی.
هغه زیاته کړې چې افغانستان خوندي هېواد نه دی او ستنېدونکي د تعقیب، بند، شکنجې، لوږې او تر دې هم بدو پایلو له خطر سره مخ دي، او نړیوال بشري حقونو ژمنې باید جدي ونیول شي.

د طالبانو د دوېیمې واکمنۍ له پیل راهیسې یوازې ایران او پاکستان نږدې ۶میلیونه افغانان له خپلو هېوادونو څخه په جبري توګه افغانستان ته ستانه کړي دي. د ملګرو ملتونو د راپورونو له مخې، دغه کډوال په افغانستان کې له سختې لوږې، د سرپناوو له نشتوالي او بې روزګارۍ سره مخ شوي دي. همدا راز له دغو هېوادونو څخه ستانه شوي پخواني افغان پوځیان له مرموزو وژنو، زندانونونو او سختو شکنجو سره مخ شوي دي.

په دې لیدنه کې دواړو لوریو د اقتصادي او بشري همکاریو د ښه والي، د راستنېدونکو کډوالو ستونزو ته د رسېدنې او د خصوصي سکتور د ملاتړ په اړه خبرې کړې دي. د طالبانو د اقتصاد وزارت زیاته کړې، چې د برېټانیا ځانګړي استازي له افغانستان سره د خپلو بشري مرستو پر دوام ټینګار کړی دی.

د طالبانو د اقتصاد وزیر د برېټانیا له بشري مرستو د مننې تر څنګ پر نړیوالې ټولنې غږ کړی چې د پراختیایي پروژو او کاري فرصتونو په رامنځته کولو کې لا زیاته همکاري وکړي. طالب وزیر د بندیزونو په لیرې کولو او د افغانستان د کنګل شویو شتمنیو په ازادولو هم ټینګار کړی دی.

نوموړي همدارنګه ویلي چې د کاري فرصتونو په برابرولو، د خصوصي سکتور په ملاتړ او د پراختیایي پروژو په پیاوړتیا سره به د اقتصادي ځان بسیاینې زمینه برابره شي. هغه زیاته کړې چې دا ګامونه به پر بهرنیو مرستو د خلکو تکیه کمه کړي.

طالبان که څه هم په هېواد کې د اقتصادي ثبات دعوېدار دي، خو بیا یې هم د مرستو لپاره نړیوالې ټولنې ته لاسونه اوږده کړي دي. د ملګرو ملتونو د راپورونو پر بنسټ افغانان له سخت بشري ناورین سره مخ دي او تر نیمایي ډېر وګړي یې د خوړو امنیت نه لري او سخت فقر کې ژوند کوي.

د بنګله‌دېش د روغتیايي خدماتو د عمومي ریاست د شنبې په ورځ راپور ورکړی، د روان کال د مارچ له ۱۵مې د مې تر ۲۳مې نېټې پورې په دغه هېواد کې ۶۲۵۰۷ د شري شکمنې پېښې او ۸۴۹۴ په لابراتواري توګه تایید شوې انتاني پېښې ثبت شوې دي.

د راپورونو له‌مخې، په وروستیو میاشتو کې د دغې ناروغۍ پېښې په بنګله‌دېش کې په خورا چټکۍ سره خپرې شوې، چې له امله یې روغتونونه له ناروغانو ډک شوي او د بنګله‌دېش پر کمزوري روغتیایي سیستم یې په ځانګړي ډول په کلیوالو ولسوالیو او د ښارونو په ګڼه ګوڼه لرونکو او بې‌وزلو سیمو کې سخت فشار راوړی دی.

روغتیایي چارواکي وایي، تر پنځو کلونو کم عمره ماشومان د دغه سخت انتان او مړینې پر وړاندې تر ټولو ډېر زیانمن دي؛ په ځانګړې توګه هغه ماشومان چې یا بیخي نه دي واکسین شوي او یا یې یوازې په نیمګړې توګه د واکسین ډوزونه ترلاسه کړي دي.

بل‌خوا د روغتیا نړیوال سازمان تېره میاشت ویلي وو چې د واکسیناسیون د منظم پوښښ کمښت او کمزورۍ، د دغې لویې کچې د ساري ناروغۍ د خپرېدو خطر زیات کړی دی.