ملګري ملتونه: د کانګو تبې د مخنیوي لپاره دې د اختر پر مهال روغتیايي سپارښتنې مراعت شي

طالبانو ویلي چې په تېر کال کې د فراه ولایتي روغتون کې ټولټال ۳۵۵۳ جراحي عملیات په بریالیتوب سره ترسره شوي دي، چې له دې ډلې ۱۸۸۲ لوی او ۱۶۷۱ واړه عملیات دي.

طالبان دا یوه لاسته راوړنه ګڼي او وایي چې دا د دې روغتون د تخنیکي او تخصصي ظرفیت ښکارندویي کوي.

خو سرچینو افغانستان انټرنشنل-پښتو ته ویلي چې په ځینو مواردو کې، په ځانګړي ډول د ښځو د ولادي قضیو په برخه کې، د دولتي روغتونونو ټول عملیاتونه روښانه طبي اړتیا نه لري او احتمال شته چې ځینې قضیې د دونرانو د مالي ملاتړ یا مالي هڅونو له امله عملیاتو ته واړول شي.

د دغو سرچینو په وینا، په ځینو حالاتو کې، په ځانګړي ډول د زېږون اړوند ستونزو کې، ښځې تر ډېره عملیات کېږي، په داسې حال کې چې ځینې نور ناروغان چې ورته ستونزې لري د واسطې لرلو له امله له عملیاتو معاف کېږي.

ماهره (مستعار نوم) وایي چې څه موده وړاندې له یوې ولادي ناروغې سره یو دولتي روغتون ته تللې وه. د هغې په وینا، ډېری ولادي ناروغان عملیات کېدل. هغه وایي: «پخوا به داسې نه وه، حتی ښځو به په کورونو کې زېږون کاوه او د عملیاتو شمېر به بیخي کم و، اوس ډېری ښځې د ماشوم د زېږون پر مهال عملیات کېږي.»

دا په داسې حال کې ده چې د افغانستان روغتیايي نظام د تجهیزاتو، امکاناتو او تخصصي خدماتو له کمښت سره مخ دی، چې همدې موضوع د روغتیايي خدماتو د کیفیت او عدالت په اړه اندېښنې زیاتې کړې دي.

فضل محمود فضلي په خپله ایکس پاڼه کې لیکلي چې په اروپا کې د ښي‌ اړخو سیاستونو زیاتېدونکي نفوذ یو شمېر حکومتونه دې ته اړ کړي چې د کډوالو پر وړاندې لا سخت او بېړني اقدامات وکړي.

هغه همدارنګه د اروپایي ټولنې پر وروستي تعامل نیوکه کړې او ویلي یې دي چې له طالبانو سره اړیکې، چې د هغه په وینا میلیونونه ښځې او نجونې له زده‌کړې او کار څخه محروموي، د بشري حقونو په برخه کې د دې ټولنې اعتبار زیانمن کړی دی.

فضلي لیکلي: «په اروپا کې د ښي‌ اړخو سیاستونو زیاتېدونکي نفوذ ډېر حکومتونه د کډوالو پر وړاندې د سختو او بې‌وسه اقداماتو لوري ته بیولي دي. د اروپایي ټولنې وروستي تعاملات له طالبانو سره د دې ټولنې د بشري حقونو او ارزښتونو د اعتبار وروستی ټکان دی.»

هغه زیاته کړې چې اروپایي ټولنه نور اخلاقي صلاحیت نه لري چې پر نورو هېوادونو د ارزښتونو په اړه خبرې وکړي.

د هغه په وینا دا وضعیت د نړیوالو بشري حقونو په اړه د اروپا د دریځ پر اعتبار جدي پوښتنې راپورته کوي.

په افغانستان کې د اروپایي ټولنې استازولۍ په خپله اېکس پاڼه کې ویلي چې غړو یې په بامیان ولایت کې د یاکاولنګ ولسوالۍ د ښځو له یوې ټولنیزې سپما ډلې سره لیدنه کړې ده. دغه لیدنه په افغانستان کې د اغا خان پراختیايي شبکې په همکارۍ ترسره شوې ده.

په پوسټ کې ویل شوي چې د دې پروګرام له لارې تر اوسه ۵۳ټولنیز کاروبارونه جوړ شوي، ښځو ته د مشرتابه او سوداګرۍ په برخه کې روزنه ورکړل شوې، او د پانګونو دوران درې ځله ترسره شوی دی.

د اروپایي ټولنې استازولۍ دا اقدام د ښځو د سوداګرۍ، اقتصادي ودې او د ټولنې په کچه د پراختیایي پرمختګ یوه بریالۍ بېلګه بللې ده.

یاد کمېسیون په خپل ورځني راپور کې ویلي چې د تورخم له لارې ۷۶۵ کورنۍ، چې ټول ۴۱۸۹ تنه کېږي، هېواد ته راستنې او ثبت شوې دي.

همدارنګه د سپین بولدک له لارې ۸۵ کورنۍ، چې ۳۹۳ کسان جوړېږي، افغانستان ته ستنې شوې دي.

په راپور کې ویل شوي چې د نیمروز د ورېښمو پله له لارې ۸۷ کورنۍ، چې ۳۸۹ تنه کېږي، هېواد ته راستانه شوي او همدارنګه ۱۷۲۰ تنه نور مسافر هم هېواد ته داخل شوي دي.

د هرات د اسلام‌کلا له لارې بیا ۲۴ کورنۍ، چې ۸۹ تنه جوړېږي، افغانستان ته راستنې شوې دي.

د کمېسیون د معلوماتو له مخې، ټول ۹۶۱ کورنۍ او ۵۰۶۰ تنه ثبت شوي له لومړنیو مرستو ورسته خپلو ولایتونو ته لېږدول شوي.

نوموړې ویلي، مرستندویه ادارو زیانمنو شویو کورنیو ته لنډمهاله سرپناه، خوراکي توکي او غیرخوراکي مرستې رسولې دي، خو د خلکو اړتیاوې لا هم پراخې دي.

د اېمي مارټین په وینا، د سیمې خلک له بېلابېلو ستونزو سره مخ دي. ځینې کورنۍ ځکه خپلو سیمو ته بېرته ستنېدای نه شي چې د سیند پر غاړه یې ژوند کاوه او شخصي ځمکه نه لري او ځینې نور یوازې د خپلو ویجاړو شویو کورونو د بیا رغونې او ترمیم غوښتنه کوي.
هغې ټینګار وکړ چې افغانستان د اقلیمي بدلونونو له سختو اغېزو سره مخ هېواد دی او د واورو له ویلې کېدو سره به د سېلابونو ګواښ لا زیات شي.

د اوچا د افغانستان مشرې زیاته کړې: «په افغانستان کې زموږ لویه ستونزه د مرستو د بودجې کمښت دی. موږ تر اوسه یوازې د اړتیا وړ بودجې ۴۰ سلنه ترلاسه کړې ده.»

نوموړې یادونه کړې چې یوازې نهه میاشتې وړاندې همدې سیمې زلزله هم تجربه کړې وه او ډېر شمېر خلک لا هم بې‌ځایه شوی ژوند کوي او دایمي حل‌لارې ته اړتیا لري.
اېمي مارتین له نړیوالې ټولنې غوښتي چې د افغانستان له زیانمنو خلکو سره د لنډمهالو، انتقالي او دایمي استوګنځایونو د برابرولو لپاره خپلې مرستې زیاتې کړي.