د جمهوري نظام پر مهال د افغان فلم رییسې صحرا کریمي ویلي چې په افغانستان کې د ښځو او نجونو پر وړاندې محدودیتونه یوازې ټولنیز بندیزونه نه دي، بلکې د هغې په وینا د «فکري او انساني موضوعاتو د له منځه وړلو یوه سیسټماټیکه پروژه» ده چې د انسان د ذهن، لید او غبرګون ظرفیتونه کمزوري کوي.
صحرا کریمي په خپله اېکس پاڼه کې په یوه تحلیلي لیکنه کې د فلسفي مفاهیمو له مخې د افغانستان د روان وضعیت ارزونه کړې او ویلي یې دي چې د انسان هر ذهني حالت د یو څه پر لور متوجه وي، خو کله چې دا «موضوع» ترې واخیستل شي، د ذهن معنا هم بدلوي.
هغې لیکلي چې افغانستان په وروستیو لسیزو کې یوازې له جګړې او بېوزلۍ سره نه دی مخ، بلکې د هغې په وینا د «ذهني موضوعاتو د له منځه وړلو له یوې منظمه پروژې» سره هم مخ شوی دی.
کریمي زیاته کړې: «د طالبانو تر واک لاندې، دا پروسه تر بشپړېدو نږدې شوې ده. کله چې له نجونو زدهکړه واخیستل شي، یوازې د زدهکړې حق له منځه نه ځي، بلکې د فکر کولو موضوع هم ورسره له منځه ځي.»
هغې ویلي چې د افغان ښځو لیدل او د هغوی د ځان درک کول په ټولنه کې د اوږدې مودې لپاره د ایډیولوژیک، دودیز او پلارسالارانه چوکاټ له لارې محدود شوی دی او دا وضعیت د هغې په وینا د «انساني درک د تحریف» لامل ګرځي.
کریمي همدارنګه ویلي چې د افغانستان د وضعیت حل یوازې په جګړې یا بېوزلۍ کې نه دی، بلکې د «فکري موضوعاتو بیا رغونه» ده او په دې برخه کې یې د هنر او سینما رول مهم بللی دی.
