پاکستانۍ سناتوره: د طالبانو د «زوجینو د تفریق اصولنامه» د بشري حقونو ښکاره نقض دی

دغه سازمان د دوشنبې په ورځ، د غبرګولي په ۴مه، په خپل راپور کې ویلي چې په ځانګړي ډول د بغلان ولایت وروستیو سېلابونو پراخ زیانونه اړولي او ګڼې کورنۍ یې له سختو ستونزو سره مخ کړې دي.

د راپور له مخې، ډېری زیانمنې شوې کورنۍ لا هم د پخوانیو طبیعي پېښو او اقتصادي ستونزو له اغېزو نه وې رغېدلې، خو وروستیو سېلابونو یې وضعیت نور هم خراب کړی او نوې ننګونې یې رامنځته کړې دي.

ملګرو ملتونو ویلي چې د دوی ډلې له همکارو بنسټونو سره په ګډه اغېزمنو سیمو ته استول شوې دي، څو د خلکو بېړنۍ اړتیاوې وارزوي او د مرستو رسولو بهیر همغږی کړي.

د کډوالۍ نړیوال سازمان زیاته کړې چې په بلخ او بغلان ولایتونو کې د سېلاب‌ځپلو کورنیو لپاره د مرستو او ملاتړ هڅې لا هم دوام لري.

دا په داسې حال کې ده چې طالبانو تر دې مخکې ویلي وو، د هېواد په ۱۷ولایتونو کې د وروستیو ناڅاپي سېلابونو له امله لږ تر لږه ۲۸کسان مړه شوي دي.

افغانستان په وروستیو کلونو کې د اقلیمي بدلونونو او پرله‌پسې طبیعي پېښو له امله له سختو بشري او اقتصادي ستونزو سره مخ شوی، او مرستندویه بنسټونه خبرداری ورکوي چې د ورته پېښو دوام به د زیانمنو کورنیو اړتیاوې لا زیاتې کړي.

د دې ادارې د خبرپاڼې له مخې، د پېښو سره د مبارزې چمتوالي ادارې رییس ملا نورالدین ترابي په خپل کاري دفتر کې په افغانستان کې د اغاخان بنسټ له اجراییوي رییس ډاکټر نجم‌الدین نجم او د یاد بنسټ له نورو لوړپوړو استازو سره وکتل او دغه تفاهم‌نامه یې لاسلیک کړه.

په دې ناسته کې دواړو لورو د طبیعي پېښو پر وړاندې د چمتووالي، د زیان‌ د کمولو او د بېړنیو حالاتو د مدیریت په برخه کې د همکاریو پر پراختیا ټینګار وکړ.

د اغاخان بنسټ استازو ویلي چې دوی د پېښو پر مهال د چټک غبرګون، د زیان‌منو ټولنو د ملاتړ او د همغږۍ پیاوړتیا ته ژمن دي .

د تفاهم‌نامې له مخې به د اغاخان بنسټ اړوند پروګرامونه د ۱۱ ولایتونو په ۸۰ ولسوالیو کې پلي کېږي، چې کابل، پروان، میدان وردګ، غزني، لوګر، هرات، کندز، تخار، بدخشان، کونړ او نورستان پکې شامل دي.

خبرپاڼه زیاتوي، یادې پروژې د ټولنې د ګډون له لارې د پېښو د مدیریت، د خطر ارزونې، د چټک غبرګون ټیمونو جوړولو، د عامه پوهاوي لوړولو، روزنیزو پروګرامونو، د اوبو د حوزو مدیریت، د طبیعت پر بنسټ حل‌لارو او د بېړنیو حالاتو لپاره د چمتووالي په برخو کې فعالیتونه رانغاړي.

خاکسار ویلي، دغه پېښه د امام‌صاحب بندر اړوند د «پل الچین» په سیمه کې رامنځته شوې او د دوو موټرو د ټکر له امله یې مرګ‌ژوبله هم اړولې ده.

د نوموړي په وینا، له پېښې وروسته طالبان او روغتیايي ټیمونه سیمې ته رسېدلي او ټپیان یې د درملنې لپاره د کندز حوزوي روغتون ته لېږدولي دي.

د خپرو شویو معلوماتو له مخې، د دغې پېښې په قربانیانو کې حبیب‌خان، چې د پخوانۍ ولسي جرګې د رییس عبدالروف ابراهیمي تره بلل کېږي، د هغه مېرمن، د عبدالروف ابراهیمي د تره زوی حامد ابراهیمي، د حامد ابراهیمي مېرمن، د عبدالروف ابراهیمي د تره لور او د نوموړي یو وراره شامل دي.

دا په داسې حال کې ده چې په وروستیو میاشتو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې د ترافیکي پېښو شمېر زیات شوی او هره ورځ ګڼ شمېر کسان په دغو پېښو کې مړه یا ټپیان کېږي.

کارپوهان د سړکونو خراب وضعیت، د ترافیکي اصولو نه مراعات او بې‌احتیاطي د دغو پېښو له مهمو لاملونو څخه بولي.

دغه ډلې په یوه خپره شوې اعلامیه کې ویلي چې دغه برید د دوشنبې په ورځ ترسره شوی او یاد موټر د عبدالله‌خېل ولسوالۍ د «منجنستوي» کلي یوې قرارګاه ته طالبان لېږدول.

دغه ډلې په خواله رسنیو کې یو ویډیو هم خپره کړې چې په کې لیدل کېږي یو موټر په خامه سړک روان دی او ناڅاپه پرې چاودنه کېږي، چې وروسته له هغه لوګي پورته کېږي او موټر اور اخلي.

په خپره شوې اعلامیه کې ادعا شوې چې طالبانو تېر کال په همدې سیمه کې د دې ډلې دوه غړي حکیم‌الله او احمدعلي نیولي او وژلي وو او د هغوی د جسدونو د «درناوي سره خاورو ته د سپارلو» اجازه یې نه وه ورکړې.

دې ډلې ویلي چې دا برید د همدې دوو کسانو د «غچ اخیستنې» په توګه ترسره شوی دی.

د طالبانو مخالفې دې سیاسي ډلې ټینګار کړی چې تر هغه وخته به پر طالبانو بریدونو ته دوام ورکړي څو چې د دوی په وینا «افغانستان ازاد» نه شي.

تر اوسه ددغه ادعا او ویډيو چې چادونه پرې ترسره کیږي طالبانو څه ندي ویلي.

دغه بنسټ د ایکس‌ خواله رسنۍ په یوه پیغام کې د «میموریل ډې» یا د قربانیانو د یادونې ورځې په مناسبت لیکلي چې دا ورځ د جګړې د درنو قربانیو او د هغو کسانو د یاد لپاره ده چې د جګړې بار یې پر خپلو اوږو اخیستی و.

افغان ایواک ویلي، چې د امریکا د جګړې پر مهال په افغانستان کې ۲۴۶۱ امریکایي سرتېري او تر ۶۹ زرو زیات افغان همکار ځواکونه وژل شوي دي، او دوی په ګډه خدمت کړی، جګړه یې کړې او قرباني شوي دي.

افغان ایواک زیاته کړې چې دا شمېرې د جګړې د بشپړ انساني تاوان انځور نه شي وړاندې کولی، خو دا یادونه کوي چې د جګړې وروسته هم د پوځیانو، د هغوی د کورنیو او د افغان متحدینو دردونه دوام لري.

دوی ټینګار کړی چې باید د وژل شویو یاد وساتل شي او د هغو کسانو درناوی وشي چې د جګړې په بهیر کې یې قرباني ورکړې ده.