نیویارک پوسټ: ښایي مجتبی خامنه‌یي ته د هوکړې متن رسېدل څو ورځې وخت ونیسي

تر دې دمه روسیې ته د دغه اقدام په برخه کې د شک په سترګه کتل کېږي. د یادې پېښې پرمهال پیلوټان اړ شول، چې بدیل سیستم وکاروي. دغه ستونزه د درې ساعته الوتنې پرمهال رامنځته شوې وه.د الوتنې لاره د الوتکو د څار پر وېب پاڼو لیدل کېده او دا لاروښانه نه‌ده، چې ایا د جان هیلي په نښه کول قصدي وو که نه.
هیلي د استونیا د سفر پر مهال د هغو برېتانوي سرتېرو سره لیدلي وو، چې د روسیې پولې ته نږدې یې د ناټو په پوځي تمرینونو کې برخه اخیستې وه.

دغه پېښه وروسته له هغې وشوه، چې د روسیې دوو جنګي الوتکو سو-۳۵ او سو-۲۷ تېره میاشت د شاهي هوايي ځواک جاسوسه الوتکه «ریوټ جوینټ» د تور سمندر پر سر څو ځله په خطرناک ډول وڅارله.

جان هیلي د الوتکې د عملې د مسلکي چلند ستاینه وکړه او د روسیې دغه اقدام یې د «نه منلو وړ» وباله. ورته پېښه په ۲۰۲۴کال کې هم د برېتانیا د هغه وخت دفاع وزیر ګرانټ شیپس لپاره راپور شوې وه. د برېتانیا دفاع وزارت هغه څار د ۲۰۲۲کال راهیسې د روسیې تر ټولو خطرناک اقدام بللی و.

روسیې د یکشنبې په سهار (د غبرګولي ۳مه) په سلګونه بې‌پیلوټه الوتکو او توغندیو پرمټ پر کیف برید وکړ. رویټرز خبري اژانس دغه برید د اوکراین د جګړې له پیل راهیسې د دغه ښار له تر ټولو سخت بریدونه بللي دي.

د اوکرایني چارواکو په وینا؛ د روسیې سختو بریدونو څو ساعته دوام وکړ. رویټرز زیاته کړې، چې روسیې په دغه عملیاتو کې د «اورشنیک» په نوم منځ‌واټن توغندی هم کارولی، چې د اټومي سرګلولې د لېږد وړتیا لري.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د دغه بریدونو پر وړاندې د نړۍوالې ټولنې او په ځانګړې توګه له اروپا او امریکا د غبرګون غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی: «دا مهمه ده چې د روسیې دغه کړنې بې‌پایلې پاتې نه‌شي».

روسیې د ۱۴۰۰کال په کب میاشت کې خپل پوځي عملیات د اوکراین پر وړاندې پیل کړل او له هغه وخت راهیسې د دواړه هېوادونو ترمنځ خونړۍ جګړې روانې دي.

دغه سازمان زیاته کړې، که څه هم په کانګو کې د اېبولا د خپرېدو ګواښ لوړ دی؛ خو په نړۍواله کچه د یادې ناروغۍ د خپرېدو ګواښ لاهم کم دی. اېبولا یوه سخته ویروسي ناروغي ده، چې ډېر ژر له یو کس نه بل کس ته انتقالېږي او ډېری وخت مرګونې وي. پر دغه ناروغۍ انسانان او ځینې څاروي اخته کېدای شي.

یاد ویروس لومړی ځل په ۱۹۷۶ کال کې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت د اېبولا سیند ته نږدې وپېژندل شو. خو تر اوسه د اېبولا د پرمختللې بڼې لپاره نه کوم بشپړ واکسین او نه هم درملنه شته او له یادې ناروغۍ د ژوندي پاتې کېدو چانس شاوخوا ۵۰ سلنه دی.

د وال سټریټ ژورنال د راپور له مخې؛ د کانګو دیموکراتیک جمهوریت کې د اېبولا ویروس چټک خپرېدو د دغه هېواد زاړه او کمزوري روغتونونه او کلینیکونه تر سخت فشار لاندې راوستي او د یادې مرګونې ناروغۍ د چټک مهار هیلې یې کمزورې کړې دي.

په کانګو کې د هرو ۱۰زره کسانو لپاره یوازې یو ډاکټر شته، چې دا په نړۍ کې تر ټولو ټیټه شمېره ده. ناامنۍ هم د مرستې او غبرګون بهیر پېچلی کړی دی. تېره اوونۍ داعش پورې تړلو وسله‌والو د ختیځې کانګو پر هغو کلیو بریدونه وکړل، چې د اېبولا د خپرېدو مرکز ته نږدې دي او په دغه بریدونو کې یې ۱۷ کسان ووژل.

د راپور له مخې، د «وېسټ ټېکساس انټرمیډیټ» هر بېرل خام تیل ۹۱ډالرو او ۶۹سنټو ته راټیټ شوي دي. همدارنګه د «برېنټ» خامو تېلو بیه هم د هر بېرل په سر ۹۸ډالرو او ۲۴سنټو ته کمه شوې ده.

ویل شوي چې دا د تېرو دوو اوونیو په موده کې د تېلو تر ټولو ټیټه بیه بلل کېږي، چې د نړیوالو بازارونو د بدلونونو او اقتصادي عواملو له امله رامنځته شوې ده.

د اقتصادي چارو شنونکي وایي، د تېلو د بیو بدلونونه پر نړیوال اقتصاد، د انرژۍ پر بازارونو او د مصرفي توکو پر نرخونو مستقیم اغېز لري. دوی زیاتوي چې د بیو دوامداره راټیټېدل ښايي د انرژۍ واردوونکو هېوادونو لپاره مثبتې اقتصادي پایلې ولري.

د راپور له مخې، ټرمپ دا څرګندونې د شنبې په ورځ په یوه ګډهټیلیفوني اړیکهکې کړې، چې په کېد سعودي عربستان، متحده عربي اماراتو، قطر، پاکستان، ترکیې، مصر، اردن او بحرین مشران شامل وو.

اکسیوس لیکي چې دا څرګندونې ښيي ټرمپ غواړي د ایران له جګړې وروسته په منځني ختیځ کې د پراخ سیاسي بدلون لپاره بل مهم ګام پورته کړي.

د راپور په وینا، ټرمپ له دغو مشرانو سره د ایران په تړاو د روانو مذاکراتو په اړه هم خبرې کړې دي.

امریکایي سناتور لیندسي ګراهام، چې د اکسیوس له مخې د ابراهیمي تړونونو د پراخېدو له کلکو ملاتړو څخه دی، ویلي که دغه هېوادونه د سولې بهیر کې شامل شي، نو دا به د منځني ختیځ په تاریخ کې یو له تر ټولو مهمو توافقونو څخه وي.

ګراهام ټینګار کړی چې د سیمه‌ییزو هېوادونو ګډون کولای شي د ایران او اسراییلترمنځ د کړکېچ د کمېدو لپاره مهم رول ولوبوي.