د ایران جګپوړی پلاوی له امریکا سره د سولې احتمالي هوکړې پر سر د خبرو لپاره قطر ته تللی

نوموړي ویلي چې که ایران له واشنګټن سره کومه هوکړه لاسلیک کړي، نو دا به «ویاړ» وي چې تهران هم دې تړونونو ته ورګډ شي او د منځني ختیځ لپاره یو پراخ سیاسي او اقتصادي ایتلاف جوړ شي.

ټرمپ ادعا کړې چې له ایران سره خبرې «ښې پر مخ روانې دي»، خو د نږدې توافق نښه یې نه ده ورکړې.

په همدې حال کې ځینې شنونکي دا تګلاره د ایران معاملې د منلو لپاره د پراخ سیاسي چوکاټ د جوړولو هڅه بولي، خو نور یې د یوې نازکې او غیر واقعي سناریو په توګه ارزوي.

دغه کړکېچ وروسته له هغه پیل شو، چې د ترکیې یوې محکمې د رجب طیب اردوغان د اصلي مخالف ګوند اوزګور اوزل مشري لغوه کړه او دغه اقدام د هغه د ملاتړو له سخت مخالفت سره مخ شو.

پولیسو د یاد ګوند له ودانۍ څخه د اوزګور اوزل د پلویانو د اېستلو لپاره اوښلن ګاز او ربړي مرمۍ وکارولې. راپورونه کاږي، چې د اوزل ځینو پلویانو د محکمې له‌خوا د تایید شوي مشر د ننوتلو مخنیوي لپاره د یاد ګوند د دفتر دننه خنډونه جوړ کړي وو.

د خلق جمهوري غوښتونکو ګوند د ترکیې حکومت تر ټولو مهم مخالف سیاسي ګوند بلل کېږي. په دغه ګوند کې وروستی ناورین وروسته له هغې ژور شو، چې محکمې د ۲۰۲۳کال د یاد ګوند د کانګرس پایلې لغوه کړې. په هماغه کانګرس کې اوزګور اوزل د ګوند مشر ټاکل شوی و.

د محکمې د حکم له مخې؛ د ګوند پخوانی مشر کمال کلیچدار اوغلو په لنډمهالي ډول بېرته د ګوند مشر شو. هغه د ۲۰۲۳کال په ولسمشریزو ټاکنو کې د رجب طیب اردوغان سیال و.

اوزل او د هغه پلویان د محکمې پرېکړه سیاسي بولي او وایي، چې دغه اقدام د حکومت د تر ټولو ستر مخالف ګوند د کمزوري کولو لپاره شوی دی. د ترکیې حکومت بیا د محکمو په چارو کې هر ډول لاسوهنه رد کړې ده.

تر دې دمه روسیې ته د دغه اقدام په برخه کې د شک په سترګه کتل کېږي. د یادې پېښې پرمهال پیلوټان اړ شول، چې بدیل سیستم وکاروي. دغه ستونزه د درې ساعته الوتنې پرمهال رامنځته شوې وه.د الوتنې لاره د الوتکو د څار پر وېب پاڼو لیدل کېده او دا لاروښانه نه‌ده، چې ایا د جان هیلي په نښه کول قصدي وو که نه.
هیلي د استونیا د سفر پر مهال د هغو برېتانوي سرتېرو سره لیدلي وو، چې د روسیې پولې ته نږدې یې د ناټو په پوځي تمرینونو کې برخه اخیستې وه.

دغه پېښه وروسته له هغې وشوه، چې د روسیې دوو جنګي الوتکو سو-۳۵ او سو-۲۷ تېره میاشت د شاهي هوايي ځواک جاسوسه الوتکه «ریوټ جوینټ» د تور سمندر پر سر څو ځله په خطرناک ډول وڅارله.

جان هیلي د الوتکې د عملې د مسلکي چلند ستاینه وکړه او د روسیې دغه اقدام یې د «نه منلو وړ» وباله. ورته پېښه په ۲۰۲۴کال کې هم د برېتانیا د هغه وخت دفاع وزیر ګرانټ شیپس لپاره راپور شوې وه. د برېتانیا دفاع وزارت هغه څار د ۲۰۲۲کال راهیسې د روسیې تر ټولو خطرناک اقدام بللی و.

روسیې د یکشنبې په سهار (د غبرګولي ۳مه) په سلګونه بې‌پیلوټه الوتکو او توغندیو پرمټ پر کیف برید وکړ. رویټرز خبري اژانس دغه برید د اوکراین د جګړې له پیل راهیسې د دغه ښار له تر ټولو سخت بریدونه بللي دي.

د اوکرایني چارواکو په وینا؛ د روسیې سختو بریدونو څو ساعته دوام وکړ. رویټرز زیاته کړې، چې روسیې په دغه عملیاتو کې د «اورشنیک» په نوم منځ‌واټن توغندی هم کارولی، چې د اټومي سرګلولې د لېږد وړتیا لري.

د اوکراین ولسمشر ولادیمیر زېلېنسکي د دغه بریدونو پر وړاندې د نړۍوالې ټولنې او په ځانګړې توګه له اروپا او امریکا د غبرګون غوښتنه کړې او ټینګار یې کړی: «دا مهمه ده چې د روسیې دغه کړنې بې‌پایلې پاتې نه‌شي».

روسیې د ۱۴۰۰کال په کب میاشت کې خپل پوځي عملیات د اوکراین پر وړاندې پیل کړل او له هغه وخت راهیسې د دواړه هېوادونو ترمنځ خونړۍ جګړې روانې دي.

دغه سازمان زیاته کړې، که څه هم په کانګو کې د اېبولا د خپرېدو ګواښ لوړ دی؛ خو په نړۍواله کچه د یادې ناروغۍ د خپرېدو ګواښ لاهم کم دی. اېبولا یوه سخته ویروسي ناروغي ده، چې ډېر ژر له یو کس نه بل کس ته انتقالېږي او ډېری وخت مرګونې وي. پر دغه ناروغۍ انسانان او ځینې څاروي اخته کېدای شي.

یاد ویروس لومړی ځل په ۱۹۷۶ کال کې د کانګو دیموکراتیک جمهوریت د اېبولا سیند ته نږدې وپېژندل شو. خو تر اوسه د اېبولا د پرمختللې بڼې لپاره نه کوم بشپړ واکسین او نه هم درملنه شته او له یادې ناروغۍ د ژوندي پاتې کېدو چانس شاوخوا ۵۰ سلنه دی.

د وال سټریټ ژورنال د راپور له مخې؛ د کانګو دیموکراتیک جمهوریت کې د اېبولا ویروس چټک خپرېدو د دغه هېواد زاړه او کمزوري روغتونونه او کلینیکونه تر سخت فشار لاندې راوستي او د یادې مرګونې ناروغۍ د چټک مهار هیلې یې کمزورې کړې دي.

په کانګو کې د هرو ۱۰زره کسانو لپاره یوازې یو ډاکټر شته، چې دا په نړۍ کې تر ټولو ټیټه شمېره ده. ناامنۍ هم د مرستې او غبرګون بهیر پېچلی کړی دی. تېره اوونۍ داعش پورې تړلو وسله‌والو د ختیځې کانګو پر هغو کلیو بریدونه وکړل، چې د اېبولا د خپرېدو مرکز ته نږدې دي او په دغه بریدونو کې یې ۱۷ کسان ووژل.