ایراني چارواکو له اسلام کلا سره پر پوله د کشفي وسایلو پر پیاوړتیا ټینګار کړی

د طالبانو د زندانونو چارو د تنظیم ادارې نن دوشنبه، د غبرګولي پر ۴مه خبر ورکړی، چې د لوی اختر په مناسبت یې د کابل، بلخ او غزني ولایتونو له زندانونو څخه ۲۴۹ تنه بندیان خوشې کړي دي.

د ورکړل شویو معلوماتو له مخې، په خوشې شویو کسانو کې ۱۲۴ تنه د کابل له څرخي پله مرکزي زندان او ۱۲۵ تنه نور د بلخ او غزني ولایتونو له زندانونو خوشې شوي دي.

د دغو زندانیانو د خوشې کېدو لپاره په کابل کې ځانګړي مراسم هم جوړ شوي وو.

په کابل کې د بندیانو د خوشې کېدو په مراسمو کې د طالبانو د زندانونو چارو د تنظیم ادارې نظامي مرستیال محمد کاظم طارق ویلي، چې د دوی تر واک لاندې زندانونه اوس په «مدرسو او اصلاح ځایونو» بدل شوي دي.

طارق له ازادو شویو کسانو وغوښتل چې په زندان کې له ترلاسه کړو دیني او حرفوي زده کړو ګټه واخلي او د جرمونو له تکرار څخه ډډه وکړي.

طالبان د تېرو حکومتونو په څېر په ځانګړو ورځو کې زندانیان خوشې کوي او یا یې هم د بند مودې کموي.

د بلخ د درملو اتحادیې مسوول محمد صادق محمدي ویلي، چې له ازبکستان څخه د درملو واردات افغان سوداګرو ته په وړ بیه تمامېږي او دا درمل به د هېواد شاوخوا ۲۵ سلنه اړتیا پوره کړي.

بلخوا د بلخ د سوداګرۍ خونې مشر سید اکرم سادات ویلي، چې دغه درمل د هند، پاکستان، بنګله دېش او چین د درملو په پرتله باکیفیته دي او بیې یې هم مناسبې دي، ځکه د حیرتان بندر له لارې په لنډه لار واردېږي.

په ورته وخت کې اقتصادي کارپوهان هم د ازبکستان درمل باکیفیته او په مناسب قیمت بولي او وایي چې په کور دننه د درملو تولید ترڅنګ د منځنۍ اسیا هېوادونو څخه واردات د پاکستان په پرتله غوره بدیل دی.

د افغانستان د لوژستیکي شرکتونو مسوولان او سوداګر وایي، چې د پاکستان د لارو تړل کېدو او د هرمز تنګي د شخړو له امله د باروړونکو کانټینرونو کرایې له درې زرو ډالرو څخه ۷ زرو او حتا ۱۱ زرو ډالرو ته رسېدلې دي.

د سوداګرو په وینا، له چین څخه افغانستان ته د توکو د لېږد لګښت له ۱۵ زرو ډالرو اوښتی، خو پخوا دغه لګښت شاوخوا ۱۵۰۰ ډالره و.

د طالبانو د روغتیا وزارت سرچینو ویلي، چې اوس مهال په افغانستان کې د درملو ۱۳۰ کارخونې فعالیت لري، چې شاوخوا ۱۵۰۰ ډوله درمل تولیدوي او د هېواد نږدې ۳۷ سلنه اړتیاوې پوره کوي، خو له دې سره سره لاهم له پاکستان نه هره ورځ دمل قاچاق کیږي او یوازې په تېرو دوو اونیو کې له ۲۲ زرو کیلوګرامو ډېر قاچاقي درمل نیول شوي دي.

د بلخ ولایت لپاره د طالبانو د والي دفتر نن دوشنبه ویلي، چې د ازبکستان د ۳۲۰ ټنه بشري مرستو جوپه په حیرتان بندر کې د دې ډلې سیمه‌ییزو چارواکو ته سپارل شوې ده

دا مرستې د دوشنبې په ورځ د لوی اختر په مناسبت افغانستان ته رالېږل شوې دي.

د طالبانو د معلوماتو له مخې، په دې جوپه کې ۹۶ ټنه اوړه، ۲۲ ټنه وریژې، لس زره قوطي د غویي حلاله غوښه، ۱۵ زره لیټره د لمرګل غوړي او ۲۲ ټنه مکروني شامل دي.

همدارنګه په دې مرستو کې ۴۱ زره او ۲۲۰ پاکټه بېلابېل ډوله بېسکټ، درې ټنه د کیلې خوند بېسکټ، ۲۲ ټنه بوره او ۲۲ ټنه نخود هم شامل دي.

د دې مرستو د تسلیمولو په مراسمو کې د بلخ ولایت لپاره د طالبانو مرستیال والي نورالهادي ابوادریس او په بلخ کې د طالبانو د بهرنیو چارو وزارت د استازولۍ مرستیال ګډون کړی و.

د ازبکستان له لوري په دغو مراسمو کې د افغانستان لپاره د دغه هېواد د ولسمشر ځانګړي استازي عصمت‌الله ایرګشوف او د سرخان‌دریا ولایت والي ګډون درلود.

طالبانو دا نه دي ویلي، چې دا بشري مرستې به پر چا وېشي خو نیوکې دا دي، چې دا ډول مرستې ډېری د خپلې ډلې پر غړو وېشي.

د طالبانو د کورنیو چارو وزارت ویاند عبدالمتین قانع په یوه ویډیويي پېغام کې ویلي، چې دا تدابیر ددې ډلې مشر ملاهبت الله او د کورنیو چارو وزیر سراج الدین حقاني په امر نیول شوي دي.

دوی زیاتوي، چې د ټولو ولایتونو والیانو او امنیه قوماندانانو ته ویل شوي، چې د اختر په ورځو کې امنیت ونیسي.

قانع له خلکو غوښتې چې د امنیتي پېښو پرمهال دې له پولیسو سره اړیکې ونیسي او د پټاکیو او د نورو ورته توکو له کارولو دې ډډه وکړي.

تر دې دمه د طالبانو مخالفو وسله والو ډلو د لوی اختر په ورځو کې د اوربند پخلی نه دی کړی.

طالبانو لا تر اوسه د لوی اختر لپاره د لمانځه مشخص ځایونه نه دي اعلان کړي خو د وخت په اړه یې ویلي، چې سهار اووه نیمې بجې لمونځ کیږي.

له ۲۰۲۱ وروسته چې طالبان بیا پر افغانستان واکمن شول، د کندهار په مرکزي عیدګاه کې د اختر د لمانځه امامت تر ډېره ملا هبت الله کوي.

له همدې کبله د طالبانو چارواکي د عیدګاه شاوخوا امنیت ته ډېره پاملرنه کوي ځکه تر اوسه دا سیمه د دوی لپاره یو سمبولیک ارزښت لري.

لطیف‌الله اکبري په کابل کې یو کوچنی شرکت چلوي چې د ودانیزو وسایلو واردات کوي. هغه وايي، له چین څخه یې وارېدېدونکي توکي په هغو بېړیو کې بند پاتې دي چې د هرمز له تنګي نه شي تېرېدلی او د هغو د لېږد د لوژستیکي شرکت لګښتونه هم لوړ شوي دي.

نوموړي وویل: «نور مې دلته د خپل کاروبار د دوام لپاره هېڅ نه دي پاتې».

هغه اوس په دې فکر کې دی چې که دغه سمندري لار ژر بېرته خلاصه نه شي، خپل مالونه پرېږدي.

اکبري وویل: «د ایران او امریکا جګړې زما پر کاروبار ډېر لوی اغېز کړی دی».

د هغه په وینا، ځینو نورو سوداګرو خپل توکي د منځنۍ اسیا له لارې راوړي، خو دا لاره اوږده او ډېره ګرانه ده.

هغه زیاته کړه: «لوژستیکي شرکت اوس له موږ نه د هغو توکو او پانګې له ارزښت څخه هم ډېرې پیسې غواړي چې موږ پرې پانګونه کړې ده. موږ یې وس نه لرو. که دا توکي افغانستان ته راوړم هم، بیا به یې ټول په تاوان پلورم. زه د دوه ځله تاوان زور نه لرم».

د اتفاق بامیان نړیوال ترانسپورټ او سوداګریز لېږد شرکت د لوژستیک مدیر ګل‌میر امیني وویل، د ایران جګړې لګښتونه په بې‌ساري ډول لوړ کړي دي. د نوموړي شرکت ځینې واردات بشري مرستې هم رانغاړي.

هغه وویل، له جګړې وړاندې د یوه کانټینر د کرایې لګښت د هر بار لپاره شاوخوا له ۳ زرو تر ۳۶۰۰ ډالرو و، خو اوس له ۷ زرو ډالرو اوښتی دی. د ځینو توکو لپاره بیا دغه لګښت تر ۱۱ زرو ډالرو هم رسېدلی دی.

امیني وویل: «دا اغېز پر ټولو سوداګرو دی».

په کابل کې د برېښنايي وسایلو سوداګر محمد مرتضی اسحاق‌زي اې پي ته وویل، چې له جګړې مخکې د ایران له لارې له چین څخه د هغه د توکو د لېږد لګښت شاوخوا له ۱۱۰۰ تر ۱۵۰۰ ډالرو و، خو اوس له ۱۵ زرو ډالرو څخه اوښتی دی.

هغه وویل: «نه صادرات کولی شو او نه واردات».

نوموړي له طالبانو وغوښتل چې له پاکستان سره خپلې شخړې حل کړي، څو د سرحدي سوداګرۍ بهیر بېرته عادي شي. هغه خبرداری ورکړ چې «که وضعیت همداسې دوام وکړي، زموږ کاروبار به ختم شي».