طالبانو په میدان وردګو کې میلیون ډالري‌ جومات جوړ کړ

زده کړيالانو له پاکستان او طالبانو له چارواکو غوښتنه کړې، «بايد محصيلين د خپلو سياسي موخو لپاره ونه کاروي».

د اسلام اباد په اسلامي نړيوال پوهنتون کې د نړیوالو اړیکو زده کړیال او افغان محصيليونو د اتحاديې مشر صديق شريعتي افغانستان انټرنشنل - پښتو ته وويل، په پاکستان کې د زرګونو په شمېره کې افغان محصيلين زده کړې کوي، په دوی کې يو ډول په بورسونو او بل ډول یې بیا په شخصي لګښتونو زده کړې کوي.

هغه وويل، د بورسیه لرونکي کسان ډېرې ستونزې نه لري خو هغه، چې په شخصي لګښتونو زده کړو لپاره راغلي، «هغوی تر ټولو غټې، د ويزو د نه نوې کېدو له ستونزې سره مخ دي»، ډېری محصيليونو د يو کال څخه تر ۱۸ مياشتو پورې مودې راهيسې ويزې نوې کولو ته عريضې کړي خو لا هم په تمه ناست دي، ويزې یې نه دي نوې شوي.

د زده کړيالانو د ويزو د نه نوې کېدو له کبله دوی ته د ورپېښو ستونزو په اړه هغه وويل، دوی نه شي کولی چې بهر لاړ شي، دوی نه شي کولی چې ډاکټر ته مراجعه وکړي، د دوی د بانک اکاونټونه تړل کيږي، په لېليو او پوهنتونونو کې د نورو ورته ستونزو سره مخ کيږي «دوی په لېليو کې د سياسي بنديانو په څېر ژوند کوي».

همداراز صدیقي زياته کړه، محصيلين وروسته له هغې د دغې ستونزې سره مخامخ کېدل پيل شو، د کله نه چې پاکستان د افغان کډوالو پرضد خپله پاليسي جوړه کړې ده، چې «تر ټولو زيات ترې افغان محصيلين اغېزمن شوي دي».

د افغان محصيليونو د ستونزو د حل په اړه د چارواکو سره اړيکو په اړه هغه وويل، «د ويزو د ستونزې د حل د موخې په خاطر باندې مو د پاکستان دولتي چارواکو، کورنيو چارو وزارت او نورو چارواکو سره ليده کاته کړي دي، فقط دوی راسره وعدې کړي او تر دې دمه مو هېڅ نتيجه لاسته نه ده راوړې».

د طالب چارواکو سره د دغه ستونزې شريکولو په اړه یې وويل، «په اسلام اباد کې مو د طالبانو سفارت ته په کراتو کراتو مراجعه کړې، د هغوی لخوا راته تل د هڅو ویل شوي، خو تر دې دمه د هغوی هڅه هم لا نه ده بريالۍ شوې».

د ده په خبره، «د افغانستان د بهرنيو چارو وزارت رييس ته مو دا ستونزه وړاندې کړې، هغې هم تر دې دمه کومه پايله ور نه کړه».

«زموږ غوښتنه له پاکستاني او افغاني چارواکو څخه دا ده چې، لطفاً افغان محصيلين د خپلو سياسي موخو په کار مه ګرځوئ» او د دوی ستونزه حل کړئ، تر څو هر محصيل وکړی شي په ازادانه فضا کې خپلو زده کړو ته ادامه ورکړي.

هغه وويل، تر دې دمه د ټول پاکستان څخه تر ۱۵۰ پورې محصيلين نيول شوي او افغانستان ته لېږل شوي دي، د ډېرو سمسټرې نيمګړې ودرول شوي دي، «دې هر څه افغان محصيلين د ذهني خپګان سره مخ کړي دي».

صدیق شريعتي وويل،زده کړيالان د دواړو هېوادونو د چارواکو څخه د محصيلينو د ستونزې د هواري هيله لري.

روم خبرداری ورکړی چې د طالبانو د ۱۸م ګڼه فرمان به د افغان ښځو او نجونو حقونه او خوندیتوب نور هم له جدي ګواښونو او زیانونو سره مخ کړي. د ایټالیا حکومت پر طالبانو غږ کړی چې د ښځو د اساسي حقونو درناوی وکړي.

په ورته وخت کې، د ایټالیا د بهرنیو چارو وزارت په خپله اعلامیه کې ټینګار کړی چې د افغان نجونو او ښځو د خوندیتوب او د هغوی د حقونو د تامین لپاره باید نړیوالې هڅې دوام ولري. دغه هېواد د اجباري ودونو پر زیاتېدو او پر ښځو د محدودیتونو پر دوام نیوکه کړې ده.

ایټالیا د هغو هېوادونو له ډلې دی چې په افغانستان کې د طالبانو له خوا پر ښځو او نجونو لګول شوي محدودیتونه په کلکه غندي او د ښځو د حقونو د اعادې غوښتنه کوي. د طالبانو دغه نوی فرمان د کورنیو او بهرنیو بنسټونو له سختو غبرګونونو سره مخ شوی دی.

نوموړي ټینګار کړی، چې د افغانستان ښځې او نجونې د ژوند په ټولو برخو کې د بشپړې برابرۍ وړ دي.

طالبانو په دې وروستیو کې د «زوجینو د تفریق اصولنامه» په ۳۱ مادو کې تصویب کړې ده؛ هغه سند چې پکې د ماشومانو ودونه، د نکاح د فسخ شرایط، او د حضانت اړوند احکام په تفصیلي ډول بیان شوي دي.

دغه اصولنامه له پراخو نړیوالو غبرګونونو سره مخ شوې ده. د برېټانیا د بهرنیو چارو وزارت مرستیال هامېش فالکنر د طالبانو تر ادارې لاندې د ماشومو نجونو د ودونو قانوني کول «سخته اندېښمنوونکې» بللي. هغه زیاته کړې: «نجونې باید خوندي او ملاتړ یې وشي، نه دا چې جبري ودونو ته اړې کړل شي».

ریچارډ لېنډسي هم د هامېش فالکنر د څرګندونو په بیا خپرولو سره، له دغو اندېښنو سره د همغږۍ ترڅنګ ټینګار کړی، چې «دا د طالبانو یو بل ظالمانه اقدام دی چې باید لغوه شي».

طالبانو ویلي، د دې اصولنامې په اړه کورنیو او بهرنیو نیوکو ته ارزښت نه ورکوي. طالبانو تر دې وړاندې هم د ښځو په اړه د خپلو تګلارو پر وړاندې ورته نیوکې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه بللې وې.

دغه ادارې د سې‌شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۵مه، په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې د دغو چاپیریالي بدلونونو احتمال د سبا ورځې لپاره د هېواد په ۱۱ولایتونو کې اټکل شوی دی.

د خبرپاڼې له مخې، بدخشان، پنجشېر، تخار، بغلان، پروان، بامیان، کندز، سمنګان، بلخ، جوزجان او سرپل هغه ولایتونه دي چې په کې د سختو ورښتونو او سېلابونو راوتلو امکان شته.

راپور زیاتوي چې په دغه ولایتونو کې د ورښت اندازه له ۱۰تر ۳۰میلی‌مټرو پورې اټکل شوې ده.

د هوا پوهنې ادارې همداراز ویلي چې په ختیځو، مرکزي، سوېل ختیځو، سوېلي، سوېل لوېدیځو او لوېدیځو ولایتونو، د سالنګونو په ګډون، د دوړو او خاورو سره د مل تېزو بادونو د لګېدو احتمال هم شته.

د خبرپاڼې پر بنسټ، د دغو بادونو چټکتیا به په بېلابېلو سیمو کې په ساعت کې له ۵۰تر ۱۱۰کیلومترو پورې وي.

چارواکو له خلکو غوښتي چې د احتمالي طبیعي پېښو پر مهال احتیاطي تدابیر ونیسي.

په دغو ورکړل شویو بشري مرستو کې ۹۶ ټنه اوړه، ۲۲ ټنه وریجې، ۲۲ ټنه نخود، ۲۲ ټنه بوره، ۲۲ ټنه مکروني، ۱۵ زره لېتره غوړي، ۱۰ زره قوطۍ د پخې شوې غوښې کنسرو، بسکېټ او یو شمېر نور اړین توکي شامل دي. د دغو مرستو اصلي موخه د سېلاب‌ځپلو او اړمنو کورنیو لاسنیوی او هغوی ته پر وخت رسول ښودل شوي دي.

د طالبانو تر ادارې لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې چارواکو ویلي، چې دغه مرستې به په نږدې راتلونکي کې په شفافه او منظمه توګه پر سېلاب‌ځپلو او مستحقو کورنیو ووېشل شي. دغې ټولنې همدارنګه د طبیعي پېښو او بحرانونو پر مهال له زیانمنو شویو کورنیو سره د مرستې لپاره د کورنیو او نړیوالو بشري همکاریو پر پراخېدو ټینګار کړی او دا چاره یې خورا مهمه بللې ده.

دا مرستې په داسې حال کې د افغانستان شمالي ولایت بلخ ته رسېږي، چې په تېرو څو اونیو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې سختو سېلابونو زرګونه کورنۍ بې‌کوره کړې او د هغوی کرنیزې ځمکې او کورونه یې ویجاړ کړي دي. د سرې میاشتې مسوولین وایي چې د زیانمنو شویو کورنیو د لاسنیوي لپاره د نړیوالو مرستندویه بنسټونو او ګاونډیو هېوادونو بېړنۍ همکاري اړینه ده.

د ملګرو ملتونو او نورو نړیوالو بنسټونو د راپورونو له مخې، اوسمهال نږدې ۱۵ میلیونه افغانان په هېواد کې د سختې لوږې او فقر له ګواښ سره مخ دي. د فقر او لوږې دغه بحران نه یوازې د خلکو معیشت اغېزمن کړی، بلکې د ملګرو ملتونو د سرمنشي په وینا، د ماشومانو د زده‌کړې او تعلیم فرصتونه یې هم له منځه وړي دي.