د طالبانو تازه اصولنامې ته غبرګون؛ ایټالیا وایي افغانې ماشومانې د ژوند تېرولو حق لري

نوموړي ټینګار کړی، چې د افغانستان ښځې او نجونې د ژوند په ټولو برخو کې د بشپړې برابرۍ وړ دي.

طالبانو په دې وروستیو کې د «زوجینو د تفریق اصولنامه» په ۳۱ مادو کې تصویب کړې ده؛ هغه سند چې پکې د ماشومانو ودونه، د نکاح د فسخ شرایط، او د حضانت اړوند احکام په تفصیلي ډول بیان شوي دي.

دغه اصولنامه له پراخو نړیوالو غبرګونونو سره مخ شوې ده. د برېټانیا د بهرنیو چارو وزارت مرستیال هامېش فالکنر د طالبانو تر ادارې لاندې د ماشومو نجونو د ودونو قانوني کول «سخته اندېښمنوونکې» بللي. هغه زیاته کړې: «نجونې باید خوندي او ملاتړ یې وشي، نه دا چې جبري ودونو ته اړې کړل شي».

ریچارډ لېنډسي هم د هامېش فالکنر د څرګندونو په بیا خپرولو سره، له دغو اندېښنو سره د همغږۍ ترڅنګ ټینګار کړی، چې «دا د طالبانو یو بل ظالمانه اقدام دی چې باید لغوه شي».

طالبانو ویلي، د دې اصولنامې په اړه کورنیو او بهرنیو نیوکو ته ارزښت نه ورکوي. طالبانو تر دې وړاندې هم د ښځو په اړه د خپلو تګلارو پر وړاندې ورته نیوکې د افغانستان په کورنیو چارو کې لاسوهنه بللې وې.

دغه ادارې د سې‌شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۵مه، په خپره کړې خبرپاڼه کې ویلي چې د دغو چاپیریالي بدلونونو احتمال د سبا ورځې لپاره د هېواد په ۱۱ولایتونو کې اټکل شوی دی.

د خبرپاڼې له مخې، بدخشان، پنجشېر، تخار، بغلان، پروان، بامیان، کندز، سمنګان، بلخ، جوزجان او سرپل هغه ولایتونه دي چې په کې د سختو ورښتونو او سېلابونو راوتلو امکان شته.

راپور زیاتوي چې په دغه ولایتونو کې د ورښت اندازه له ۱۰تر ۳۰میلی‌مټرو پورې اټکل شوې ده.

د هوا پوهنې ادارې همداراز ویلي چې په ختیځو، مرکزي، سوېل ختیځو، سوېلي، سوېل لوېدیځو او لوېدیځو ولایتونو، د سالنګونو په ګډون، د دوړو او خاورو سره د مل تېزو بادونو د لګېدو احتمال هم شته.

د خبرپاڼې پر بنسټ، د دغو بادونو چټکتیا به په بېلابېلو سیمو کې په ساعت کې له ۵۰تر ۱۱۰کیلومترو پورې وي.

چارواکو له خلکو غوښتي چې د احتمالي طبیعي پېښو پر مهال احتیاطي تدابیر ونیسي.

په دغو ورکړل شویو بشري مرستو کې ۹۶ ټنه اوړه، ۲۲ ټنه وریجې، ۲۲ ټنه نخود، ۲۲ ټنه بوره، ۲۲ ټنه مکروني، ۱۵ زره لېتره غوړي، ۱۰ زره قوطۍ د پخې شوې غوښې کنسرو، بسکېټ او یو شمېر نور اړین توکي شامل دي. د دغو مرستو اصلي موخه د سېلاب‌ځپلو او اړمنو کورنیو لاسنیوی او هغوی ته پر وخت رسول ښودل شوي دي.

د طالبانو تر ادارې لاندې د افغاني سرې میاشتې ټولنې چارواکو ویلي، چې دغه مرستې به په نږدې راتلونکي کې په شفافه او منظمه توګه پر سېلاب‌ځپلو او مستحقو کورنیو ووېشل شي. دغې ټولنې همدارنګه د طبیعي پېښو او بحرانونو پر مهال له زیانمنو شویو کورنیو سره د مرستې لپاره د کورنیو او نړیوالو بشري همکاریو پر پراخېدو ټینګار کړی او دا چاره یې خورا مهمه بللې ده.

دا مرستې په داسې حال کې د افغانستان شمالي ولایت بلخ ته رسېږي، چې په تېرو څو اونیو کې د هېواد په بېلابېلو ولایتونو کې سختو سېلابونو زرګونه کورنۍ بې‌کوره کړې او د هغوی کرنیزې ځمکې او کورونه یې ویجاړ کړي دي. د سرې میاشتې مسوولین وایي چې د زیانمنو شویو کورنیو د لاسنیوي لپاره د نړیوالو مرستندویه بنسټونو او ګاونډیو هېوادونو بېړنۍ همکاري اړینه ده.

د ملګرو ملتونو او نورو نړیوالو بنسټونو د راپورونو له مخې، اوسمهال نږدې ۱۵ میلیونه افغانان په هېواد کې د سختې لوږې او فقر له ګواښ سره مخ دي. د فقر او لوږې دغه بحران نه یوازې د خلکو معیشت اغېزمن کړی، بلکې د ملګرو ملتونو د سرمنشي په وینا، د ماشومانو د زده‌کړې او تعلیم فرصتونه یې هم له منځه وړي دي.

زرغون بهیر چې د افغانستان د پخواني ولسمشر مرستیال امرالله صالح پورې تړاو لري، د دوشنبې ورځې له چاودنې وروسته د غبرګولي په ۴مه اعلان وکړ، چې د دې بهیر اړوند د زرغونې قطعې ځواکونو په یوه عملیاتو کې د طالبانو د ۱۰ غړو لېږدوونکی موټر د پنجشېر د عبدالله‌خېل درې کې په نښه کړی او له منځه یې وړی دی.

دوی د یوې ویډیو په خپرولو سره ادعا کړې، چې د طالبانو پوځي موټر د منجنستو کلي یوې قرارګاه ته د ځواکونو د لېږد په حال کې و.

په ویډیو کې ښکاري، چې د طالبانو رېنجر موټر د ماین د چاودنې له امله الوځول کېږي. د افغانستان انټرنشنل سرچینو هم په عبدالله‌خېل درې کې د دغې چاودنې رامنځته کېدل تایید کړي دي.

په عبدالله‌خېل درې کې د سرچینو په وینا، د چاودنې ځای د کلي د والیبال له ډګر سره نږدې و او د پېښې پر مهال یو شمېر ځوانان هلته په لوبو بوخت وو.

د طالبانو ځواکونو سیمې ته ورغلل او ډېری هماغه ځایي ځوانان یې ونیول. د درې یوه اوسېدونکي افغانستان انټرنشنل ته ویلي، چې د طالبانو ځواکونه په سړکونو کې لیدل کېږي او «ګوتې یې پر ماشه دي».

سرچینو د هغو دوو کسانو هویت، چې لا هم د طالبانو په بند کې دي، شیرزمان او نورزمان ښودلی، چې دواړه وروڼه دي. شیرزمان پخوانی پوځي او نورزمان برحاله ښوونکی دی.

مقاومت جبهې ته نږدې یوې سرچینې ویلي، چې طالبانو نیول شوي کسان د پلټنو لپاره د درې ولسوالۍ امنیه قوماندانۍ او د پنجشېر ولایت امنیه قوماندانۍ ته لېږدولي دي.

طالبانو تر اوسه د دې چاودنې او د نیول شویو کسانو د وضعیت په اړه څه نه دي ویلي.

دغه بنسټ د سې‌شنبې په ورځ، د غبرګولي په ۵مه، په یوه راپور کې ویلي چې دا اصولنامه ښايي د ماشومانو د ودونو د زیاتېدو او پر ښځو د لا ډېرو محدودیتونو زمینه برابره کړي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې زیاته کړې چې دغه اصولنامه په داسې وخت کې خپره شوې چې افغانستان د طالبانو د بیا واکمنۍ پنځم کال ته نږدې شوی ده.

د راپور له مخې، که څه هم په دې اصولنامه کې د مېړه او مېرمنې د بېلتون شرایط مشخص شوي، خو ښځې د دې بهیر د بشپړولو لپاره د نارینه‌وو په پرتله له پېچلو قانوني خنډونو سره مخ دي.

راپور همداراز وایي چې په دې اصولنامه کې د واده لپاره لږ تر لږه عمر نه دی ټاکل شوی؛ هغه موضوع چې د ملګرو ملتونو په وینا د ماشومانو د ودونو د عادي کېدو ګواښ زیاتوي.

د ملګرو ملتونو د ښځو څانګې ویلي چې پخوانیو قوانینو په افغانستان کې د واده لږ تر لږه عمر ټاکلی و او د ماشومانو او جبري ودونه یې جرم ګڼل.

د راپور پر بنسټ، د طالبانو اصولنامه د ښځو لپاره د بېلتون یا طلاق بهیر نور هم ستونزمن کړی او په ځینو مواردو کې د غوښتنې د ثبت لپاره د ګڼو شاهدانو او پېچلو شرایطو اړتیا رامنځته کوي.

دغه بنسټ ټینګار کړی چې دا وضعیت یو ځل بیا د ښځو او نارینه‌وو ترمنځ حقوقي نابرابري روښانه کوي او د افغانستان د ښځو او نجونو د حقونو د جدي خوندیتوب غوښتنه یې کړې ده.