روسیه: د طالبانو مخالفې ډلې د برېتانیا په ملاتړ غواړي ځینې سیمې د طالبانو له واکه بهر کړي

ښوونکي بیا دغه ډول ناوخته اقدامات یوازې د خلکو د غوسې د کنټرول هڅه یادوي. په کندهار کې د طالبانو پوهنې ادارې رسنیز دفتر پر فېسبوک پاڼه په یوې خبرتیا کې ښوونکو ته په خطاب لیکلي: «که ستاسو معاشات تر اوسه نه‌وي‌ حواله شوي؛ نو مهرباني‌ وکړئ ریاست ته تشریف راوړئ، د پوهنې ریاست او مستوفیت د کنټرول درانه همکاران ستاسو په خدمت کې دي».

په کندهار کې ګڼ شمېر ښوونکي وایي، که څه هم دوی ته د پوهنې ادارې له لوري د حاضرېدو ویل شوي؛ خو عملي امکانات ډېر کم دي، چې د لوی اختر تر رارسېدو مخکې دې تنخواوې ورکړل شي.

د دوی په خبره؛ دغه ډول ناوخته اقدامات یوازې د خلکو د غوسې د کنټرول هڅه ده، نه د ستونزې بنسټیز حل. یو ښوونکی په دې اړه وایي: «موږ ته د اختر په وروستۍ شپه خبر راکول کېږي، چې ریاست ته راشئ خو معاشات په یوه ورځ نه اجرا کېږي. که د حکومت نیت رښتینی وای؛ نو دغه غم به یې له مخکې خوړلی وای دا هسې رشخند دی».

ښوونکي شکایت کوي، چې د تنخواوو دوامداره ځنډ د دوی اقتصادي او رواني ژوند سخت اغېزمن کړی دی. د دوی په خبره؛ داسې مهال چې نور خلک د اختر تیاری نیسي، دوی لاهم د کور د لومړنیو اړتیاوو د برابرولو توان نه‌لري.

یو بل ښوونکی وایي: «ماشومان مو د جامو او نورو توکو غوښتنه کوي؛ خو موږ د کور د خوراک لپاره پور اخلو او پور هم اوس څوک نه راکوي. دا زموږ لپاره یوازې اقتصادي ستونزه نه؛ بلکې د عزت او ابرو مسله هم ده».

په خواله رسنیو کې هم ګڼو ښوونکو او فعالانو د پوهنې ریاست پر چلند سختې نیوکې کړې دي. دوی لیکلي، د تنخواوو ستونزه باید مخکې حل شوې وه؛ نه دا چې د اختر په شپه د ښوونکو نوملړونه ترتیب او خلک ریاستونو ته وروغوښتل کېږي.

د راپورونو له مخې؛ په داسې حال کې چې ځینو مدرسو ته د اختر په مناسبت ځانګړې مرستې او نغدې پیسې ورکړل شوې، د دولتي ښوونځیو ډېری ښوونکي لا هم د خپلو عادي تنخواوو په تمه دي؛ خو یو شمېر ته یې تنخواوې حواله شوې دي.

د دوی په باور؛ کله چې د یوې ټولنې ښوونکي له اقتصادي فشار، بې‌باورۍ او دوامداره ځنډونو سره مخ وي، نو د زده‌کړو کیفیت هم اغېزمن کېږي. خلک او ښوونکي له مسوولو ادارو غواړي، چې د تنخواوو ستونزه د موسمي ژمنو او لنډمهاله اقداماتو پرځای په بنسټیز ډول حل کړي.

د دوی په خبره؛ ښوونکي باید د ټولنې د خدمت په بدل کې پر وخت تنخوا ترلاسه کړي، نه دا چې هر اختر د پور، لوږې او انتظار تر سیوري لاندې تېر کړي.

نوموړي زیاته کړې، چې دغه شمېرې وروستۍ نه‌دي او ښايي د مرګ‌ژوبلې کچه تر دې لوړه شي. هغه ويلي، دغه سېلابونه د مرکزي بغلان اړوند د کرکر، بند دو، زمان‌خېل، حسن‌خېل او بابا نظر سیمو کې راوتلي او خلکو ته یې درانه زیانونه اړولي دي.

د زمان‌خېلو د ګذر وکیل مسعود احمدزی وایي، چې یوازې په همدې کلي کې شاوخوا ۸۰ کورونه ویجاړ شوي دي. د هغه په وینا؛ په دغه سیمه کې دوه ښځې مړې شوې او اووه نور ټپیان دي، چې د دوو ټپیانو روغتیايي وضعیت د اندېښنې وړ بلل شوی.

بلخوا ځایي اوسېدونکي وایي، چې خوراکي توکو او لومړنیو بشري مرستو ته جدي اړتیا لري. د یادونې وړ ده، چې وروستیو ورښتونو او سېلابونو د بغلان په ګډون د هېواد په ګڼو ولایتونو کې خلکو ته درانه مالي او ځاني زیانونه اړولي دي.
له بل پلوه له پېښو سره د طالبانو د مبارزې چمتووالي ادارې ویلي، چې د روان لمریز کال د وري له شپږمې تر اوسه په ټول هېواد کې د دغه ډول طبیعي پېښو له امله د مړو شویو کسانو شمېر ۲۸۵ او د ټپیانو شمېر ۳۵۴ ته او همداراز د ویجاړو شویو کورونو شمېر ۱۸۸۴ ته او په ټوله کې د زیانمنو کورنیو شمېر ۱۸ زره او ۳۲۸ ته رسېدلی دی.

د ښار په بېلابېلو بازارونو کې د خلکو ګڼه ګوڼه د تېرو کلونو پرتله خورا کمه ده. هټۍوال شکایت کوي، چې د اختر موسم دی؛ خو خرڅلاو نږدې په ټپه ولاړ دی. خلک یوازې د لومړنیو خوړو پر برابرولو فکر کوي او د جامو، مېوو او نورو اختریزو توکو پېرل یې له وسه وتلي دي.

د کندهار ښار یو اوسېدونکی ګلاب وایي: «پخوا به مو د اختر لپاره ماشومانو ته جامې، مېوه او نور توکې اخیستل؛ خو اوس د اوړو او غوړیو په پیدا کولو حیران یو، داسې اخترونه مو هیڅکله نه‌وو لیدلي».

100%

کندهار کې خلک د اختر لپاره په تیاریو بوخت دي، ګڼه‌ګوڼه زیاته خو اقتصاد کمزوری او د اختر سودا تر پخوا کم‌رنګه شوې ده.

100%

100%

بل تن چې د ښار په یوه بازار کې هټۍ لري وایي: «هر کال به په همدې ورځو کې بازارونه له خلکو ډک وو؛ خو اوس خلک یوازې قیمتونه پوښتي او بېرته ځي، د خلکو جېبونه خالي دي کارونه نه‌شته».

100%

د کندهار ډېری اوسېدونکي د بې‌روزګارۍ زیاتوالی د اوسني وضعیت اصلي لامل بولي.

100%

100%

د خلکو په خبره؛ د کار د نشتوالي کچه دومره پراخه شوې، چې ګڼې کورنۍ د ژوند د لومړنیو اړتیاوو د برابرولو لپاره د کور وسایل پلوري. یو ځوان چې له څو میاشتو راهیسې بې‌روزګاره دی وایي: «د بې‌کارۍ په خاطر مجبور شوی یم، چې د کور ځینې شیان خرڅ کړم؛ خو اوس هغه هم څوک نه رانیسي. خلک پیسې نه‌لري، کارونه نه‌شته په خپل نس پورې حیران دي».

100%

د دوامداره اقتصادي رکود، د کاري فرصتونو کمښت او د خلکو د پېرلو د توان کمېدو له امله د اختر دودیزو بازارونو خپل پخوانی شور او ځوږ له لاسه ورکړی دی. د دوی په خبره؛ که د خلکو اقتصادي وضعیت ته جدي پام ونه شي، نو د ټولنې رواني او ټولنیزې ستونزې به نورې هم زیاتې شي.

100%

ښځې هم شکایت کوي، چې د کورنیو اقتصادي ستونزو د اختر هر ډول چمتووالی اغېزمن کړی دی. د کندهار اوسېدونکي له مسوولو ادارو او مرستندویه بنسټونو غواړي، چې د بې‌وزله کورنیو لاسنیوی وکړي، د کار زمینه برابره شي او د خلکو اقتصادي ستونزو ته عملي حل لارې وموندل شي.

100%

100%

100%

د خلکو په وینا، اختر د خوښۍ او یووالي پیغام لري؛ خو که لوږه، بې‌کاري او اقتصادي فشارونه دوام وکړي، نو د اختر نوم به یوازې په کلیز کې پاتې شي او د خوښۍ احساس به ترې ورک شي.

100%

د دغه وزارت مرستیال عبداللطیف نظري ویلي، دامهال د افغانستان اقتصاد د ودې په حال کې دی او د بېلابېلو اقتصادي پروژو په پلي کېدو سره سلګونه کسانو ته د کار زمینه برابره شوې ده.

هغه ادعا کړې، چې ځینې رسنۍ او بنسټونه په خپلو راپورونو کې ځانګړې موخې څاري او هڅه کوي د افغانستان اقتصادي وضعیت تر واقعي حالت ډېر خراب وښيي.

د طالبانو اقتصاد وزارت د اوچا هغه راپور رد کړی، چې په‌کې ویل شوي په افغانستان کې د اړمنو کسانو د ملاتړ لپاره ۱.۷ مېلیارد ډالرو بودجې ته اړتیا ده؛ خو تر اوسه یوازې ۱۹۵ مېلیون ډالر برابر شوي، چې د اړتیا وړ بودجې ۱۱ سلنه جوړوي.
د اوچا د راپور له مخې؛ د دغه مرستو ۴۹ سلنه ګټه اخیستونکي ماشومان، ۳۰ سلنه ښځې او ۲۱ سلنه نارینه دي. دا په داسې حال کې ده، چې ملګرو ملتونو او نورو نړۍوالو بنسټونو په وار، وار په افغانستان کې د ناوړه اقتصادي وضعیت، پراخې بې‌وزلۍ او بشري ناورین په اړه خبرداری ورکړی دی.

د راپورونو له مخې؛ یوشمېر خلک د سخت اقتصادي فشار او بې‌کارۍ له امله ان تر ځان وژنې پورې اړ شوي دي. څو ورځې وړاندې په کابل کې یو انجنیر چې د کار موندنې لپاره یې ګڼو ادارو ته مراجعه کړې وه او منفي ځوابونه یې ترلاسه کړي وو، د هوايي ډګر پر سړک ځان ته اور واچاوه او وروسته د ژورو ټپونو له امله مړ شو.

دوی زیاتوي، چې په دغه کسانو کې تر ۵۰ زیات له ایران او پاکستان نه ستنو شويو ځوانانو ته هم کاري‌ فرصتونه برابر شوي.
په بلخ کې د بوټانو د تولید فابریکې یو مسوول فریدالله افضلي‌ ویلي، چې د دوی فابریکې د کورنیو تولیداتو او مناسب کیفیت له امله د هېواد په بازارونو کې ښه ځای خپل کړی دی. هغه زیاتوي، چې په یاده فابریکه کې څه باندې ۱۵۰ ډوله کورني بوټان تولیدېږي او که لازمه همکاري او زمینه برابره شي؛ نو د بهرنیو بازارونو لپاره هم د صادراتو وړتیا لري.

په ورته وخت کې په بلخ کې د طالبانو مرستیال والي نورالهادي ابو ادریس وايي، چې سیمه‌‌ییزه اداره د صنعت‌کارانو د ستونزو هواري، د بازار پراختیا او د صادراتو په برخه کې د زمینې برابرولو ته ژمنه ده.

په بلخ کې بیا د طالبانو د صنعت او سوداګرۍ ریاست وایي، چې دامهال په دغه ولایت کې شاوخوا ۱۷۰۰ تولیدي کارخونې فعالې دي.
له بل پلوه د بلخ د سوداګرۍ او پانګونې خونې مرستیال هارون رشید ویلي، په تېر ۱۴۰۴کال کې په دغه ولایت کې په بېلابېلو تولیدي او اقتصادي‌ برخو کې څه باندې ۷۰۰ مېلیون ډالره پانګونه شوې ده. نوموړي‌ زیاته کړې، چې دغه پانګونه د اوسپنې تولید، کرنې، خوراکي توکو او نورو اقتصادي‌ برخو کې شوې ده.